Năm câu nói quen ở chỗ làm có thể làm chuông nhắc mình dừng một nhịp

Chuông chùa thì mình không có. Mình có năm câu nói nghe đi nghe lại cả ngày ở chỗ làm, và một hôm mình thử coi mỗi câu là một tiếng chuông.

Mình là Phượng, ba mươi sáu tuổi, phụ trách điều phối xe ở một công ty vận tải nhỏ. Bàn mình đặt sát cửa sổ nhìn ra bãi xe, nên cả ngày nghe tiếng máy xe tải nổ, tiếng còi lùi, mùi dầu nóng bay lên tới tận lầu hai. Điện thoại thì reo liên tục. Có những ngày mình về đến nhà mà không nhớ nổi mình đã ngồi xuống bao nhiêu lần.

Cái mình để ý được hồi đó khá nhỏ: có vài câu cứ lặp đi lặp lại, và mỗi lần nghe, người mình đổi tư thế trước khi đầu mình kịp nghĩ gì. Vai nhích lên, tay nắm chặt hơn. Mình thử lấy chính những câu ấy làm dấu hiệu.

Đây không phải chuyện chống lại những câu này. Chúng là tiếng nói bình thường của chỗ làm, người nói không có ý xấu, và mình cũng nói y như vậy với người khác. Cũng không phải chuyện sống tỉnh thức cả ngày, vì chắc chắn mình quên suốt. Chỉ là mỗi câu cho mình một chỗ để dừng một nhịp, ngắn tới mức không ai thấy, kể cả mình lúc đầu.

Ba câu nghe từ người khác

"Gấp nhé"

Bốn giờ năm mươi chiều, Zalo hiện lên: "Chị ơi gấp nhé, xe đang chờ ở cổng." Bên ngoài cửa sổ có chiếc xe tải đang nổ máy, khói trắng bốc lên nhè nhẹ. Mình đang cầm bút ký dở một tờ lệnh, cái nắp bút đã cắn móp một góc từ lúc nào.

Cái dễ nghĩ ra trước là: việc gấp thật thì phải nhanh. Đúng, nhiều khi gấp thật. Nhưng có một thứ nằm bên dưới mà mình chỉ thấy sau vài tuần: chữ "gấp" đi vào người trước khi mình biết nó gấp tới đâu. Mình bắt đầu chạy ngay, rồi mới hỏi xem phải chạy tới đâu. Có hôm xe "đang chờ ở cổng" hoá ra chờ giấy tờ của chính người nhắn.

Cách mình thử: nghe câu đó là để ý hai bàn chân. Chúng đang chạm sàn hay đang co lên gót? Chỉ để ý, không sửa. Rồi một hơi thở ra dài hơn hơi hít vào, rồi mới nhấc tay. Mất chừng ba giây. Có hôm mình quên sạch và nhớ ra lúc đã ký xong. Nhiều người kể với mình là họ thấy ba giây ấy kỳ kỳ lúc đầu, như đang diễn. Mình cũng thấy vậy. Sau một tuần, có hôm mình hỏi được một câu thay vì chạy: "Gấp tới mấy giờ vậy anh?" Cũng có hôm không.

Chỗ dễ lệch là dùng ba giây đó làm cớ để làm chậm khi việc thật sự cần nhanh. Nghe hấp dẫn vì nó giống chánh niệm. Nhưng nếu chiếc xe thật sự chỉ chờ được mười phút, thì ba giây là ba giây, không phải ba phút. Nhịp dừng là để đi nhanh mà biết mình đang đi, chứ không phải để đi chậm.

Chuyện này có họ hàng với ba giây chánh niệm giữa ngày bận rộn, cùng một nhịp nhỏ, chỉ khác là ở đây có một câu nói làm chuông.

"Họp nhanh chút thôi"

Mười giờ rưỡi sáng, mình đứng ở cửa phòng họp, một tay cầm cốc nước, tay kia kẹp cuốn sổ và cây bút. Bảng trắng còn dính vệt chữ của lần họp trước chưa xoá hết. Anh trưởng phòng nói vọng ra: "Họp nhanh chút thôi nha."

"Chút thôi" ở chỗ mình thường là bảy mươi phút. Mình biết vậy, mà lần nào cũng bước vào với cái đầu của một cuộc họp mười lăm phút. Mười lăm phút đầu thì ổn. Đến phút thứ hai mươi lăm là bắt đầu bực, mà cái bực ấy chẳng thuộc về ai trong phòng, chỉ thuộc về cái khoảng cách giữa "nhanh" và thực tế.

Thứ nằm bên dưới là: "nhanh" là một lời hứa về thời gian mà người nói không giữ được, và mình thì đã nhận lời hứa ấy vào người rồi, y như nhận một món nợ. Mình bực vì món nợ, không phải vì cuộc họp.

Nên ở cửa phòng, mình làm việc này: để cốc nước xuống bàn gần nhất, đặt lòng bàn tay lên tay nắm cửa, nhìn quanh phòng và đếm ba thứ: cái quạt trần, vệt chữ trên bảng, cái cửa sổ. Rồi chọn chỗ ngồi và ngồi xuống, chưa mở sổ. Nghe thì giống nghi thức, nhưng thực ra chỉ vài giây. Lần đầu mình thấy hơi buồn cười vì mình đang đứng đếm quạt trần. Sau mấy lần, có hôm mình vào phòng mà không còn thấy mình đang mang nợ. Hôm khác thì mang như cũ.

Cái mình thấy nhiều người làm, và mình từng làm: đem sẵn điện thoại vào "phòng khi họp dài". Nghe khôn, nhưng điện thoại nằm trên bàn là một cánh cửa nhỏ để mình rời cuộc họp từ phút đầu. Nếu họp thật sự dài, thì ngồi nhìn người nói còn dễ chịu hơn là ngồi giữa hai nơi.

"Anh em mình ăn nhanh rồi làm tiếp"

Mười một giờ bốn mươi lăm. Hộp cơm tấm đã nguội một nửa, mỡ hành đóng thành màng trắng mỏng. Cả nhóm ngồi ăn ngay tại bàn, miệng nhai, mắt vẫn nhìn màn hình. Có người đang gõ bằng một tay, tay kia cầm đũa.

Mình không muốn đạo đức hoá chuyện này. Câu "ăn nhanh rồi làm tiếp" cũng là cách cả nhóm thương nhau theo kiểu của họ: không ai bỏ ai lại với đống việc. Nhưng bên dưới, mình thấy nó chia bữa trưa thành một khoản chi phí, và mình vô tình đồng ý. Ăn xong không nhớ đã ăn gì, và chiều cũng không thấy lúc nào bữa trưa đã qua.

Mình không đòi cả nhóm làm khác. Mình thử một thứ nhỏ của riêng mình: ba miếng đầu tiên, không nhìn màn hình. Chỉ nhìn hộp cơm. Có người tìm hiểu cách làm này sâu hơn ở thiền ăn ba miếng đầu. Với mình thì đơn giản: ngửi một cái, nhai, để ý vị mặn của nước mắm, rồi mới quay lại màn hình. Lần đầu thấy mình hơi lạc lõng giữa cả bàn đang gõ. Sau một tuần, nhiều hôm mình vẫn quên, nhưng có hôm ba miếng đầu ấy là chỗ duy nhất trong buổi trưa mình thấy mình đang ăn.

Chỗ dễ vấp là tuyên bố với cả bàn: "Mình đang ăn chánh niệm nha." Mình từng làm một lần và cả bàn cười, còn mình thì ngượng đến hết bữa. Không cần ai biết. Cái chuông này chỉ mình nghe.

Hai câu nghe từ chính mình

"Dạ ổn anh"

Thang máy ở sảnh. Mình gặp anh sếp cũ, giờ làm ở phòng khác.

"Dạo này sao rồi em?"

"Dạ ổn anh."

"Ừ, giữ sức nha."

Cánh cửa đóng lại, mình đứng trong thang máy một mình, bấm lên lầu hai mà vẫn nghe câu "dạ ổn anh" vọng lại trong đầu. Mình đâu có nghĩ gì trước khi nói. Nó tự ra, nhanh như bấm nút.

Có lúc "ổn" đúng. Có lúc không. Thứ nằm bên dưới không phải chuyện mình nói dối, mà là mình đã nói trước khi nghĩ, và câu ấy đóng cửa lại trước cả khi mình biết bên trong có gì. Mình không cần kể hết cho một người gặp ở thang máy. Chỉ là mình muốn biết, trong lòng mình, câu đó đúng mấy phần.

Cách thử: sau khi nói "dạ ổn", hỏi mình thầm một câu: "Câu đó đúng mấy phần?" Không cần trả lời, không cần sửa. Hoặc trước khi nói, lấy một nhịp thở rồi mới đáp, có thể vẫn là "dạ ổn anh", nhưng là lời nói chứ không còn là phản xạ. Mấy lần đầu mình chỉ nhớ ra sau khi cửa thang máy đã đóng. Dần dần có hôm nhớ ra ngay trong câu.

Chỗ dễ lệch là biến nó thành một buổi thú nhận: lần sau ai hỏi mình cũng kể lể ra hết, hoặc ép mình phải nói thật một trăm phần. Không ai nợ ai điều đó. Câu hỏi chỉ để mình tự biết. Còn nếu bạn thấy "không ổn" lặp lại nhiều tuần liền, chuyện đó đáng được nói với một người bạn tin, hoặc một người có chuyên môn, chứ không cần cất lại sau chữ "ổn".

"Làm nốt cái này rồi nghỉ"

Hai giờ rưỡi chiều. Từ sáng mình chưa đứng dậy, ly nước bên tay đã nguội. Cái bảng tính đang mở với mấy trăm dòng chuyến xe, và trong đầu mình có tiếng nói quen thuộc: "Nốt cái này rồi nghỉ."

"Cái nào?"

"Thì cái này."

"Cái này tới đâu?"

Im lặng. Mình không trả lời được. Bốn giờ chiều, mình vẫn đang "nốt cái này".

Thứ nằm bên dưới là: "nốt cái này" không có điểm cuối. Cái đích cứ dịch ra xa mỗi khi mình tới gần, và việc nghỉ thì cứ lùi theo. Không phải mình lười nghỉ, mà mình chưa bao giờ chọn nghỉ ở chỗ nào.

Cách thử: đổi "nốt cái này" thành "nốt đến chỗ này", và nói rõ chỗ ấy. Hết cột D. Xong mười dòng nữa. Tới khi in xong tờ lệnh này. Rồi đúng lúc tới đó thì đứng dậy, rót một ly nước, đi tới cửa sổ nhìn bãi xe ba mươi giây. Lần đầu mình đặt điểm dừng là "hết cột D" và tới cột D thì không muốn dừng, vì đang trôi. Mình cũng đứng dậy, hơi bực. Sau vài hôm thì dễ hơn, hoặc không, tuỳ ngày.

Chỗ dễ trượt là đặt điểm dừng quá xa: "xong hết file rồi nghỉ". Nghe như một điểm dừng, nhưng thực ra vẫn là "nốt cái này" mặc áo mới. Điểm dừng tốt là cái mình có thể thấy được từ chỗ đang ngồi.

Nếu thử vài hôm mà chẳng đổi gì

Chuyện này có thể xảy ra, và cũng bình thường.

Lý do hay gặp thứ nhất: quên. Năm cái chuông một lúc là quá nhiều, và đến chiều mình chỉ nhớ ra một cái, thường là cái cuối. Nếu vậy thì chỉ giữ một câu. Chọn câu bạn nghe nhiều nhất, và để bốn câu kia trôi. Một tiếng chuông được nghe còn hơn năm tiếng bị bỏ lỡ. Cái này cũng là cùng ý với tạo khoảng dừng một phút giữa giờ làm việc, chỉ khác là ở đây khoảng dừng bé hơn và có một câu nói làm hiệu.

Lý do hay gặp thứ hai: thấy gượng, thấy mình đang diễn. Nếu cái chuông này làm bạn thấy mình giả, thì bỏ nó đi. Cái chuông là của riêng bạn, không cần ai chứng kiến, và nếu nó thành thêm một việc phải làm cho đúng thì nó đã hỏng.

Và có một chuyện không thuộc về bài tập: nếu câu "gấp nhé" ở chỗ bạn đi kèm quát mắng, doạ trừ lương, hay lời xúc phạm, thì đó không phải thứ để dừng một nhịp rồi cho qua. Hãy ghi lại, kể với người bạn tin, tìm bộ phận phụ trách nếu nơi bạn làm có. Còn nếu bạn mệt, buồn, hay thấp thỏm nhiều tuần liền mỗi lần điện thoại reo, nói với một người có chuyên môn sẽ có ích hơn mọi bài tập ở đây.

Chiều nay, nếu ai đó nhắn "gấp nhé" và ngoài cửa sổ có chiếc xe nổ máy chờ sẵn, mình mong bạn có hai bàn chân trên sàn.

Chỉ một nhịp thôi. Rồi cứ đi.

Bài viết có sự hỗ trợ từ AI trong quá trình tạo nội dung.