Vì sao tiếng bấm bút của người ngồi bên cạnh làm mình bực đến vậy

Cây bút bi của Quân có cái nút bấm ở đầu. Màu đen, hơi cũ, vỏ nhựa bong một mảng sơn gần chỗ kẹp. Nó nằm ở mép bàn bên kia vách ngăn, cách tay mình chừng một sải, và hôm nào cũng được cầm lên vài chục lần.

Tách. Tách.

Hai tiếng thôi, nhỏ hơn tiếng quạt máy lạnh nhiều. Vậy mà từ tuần trước, mỗi lần nghe là vai mình gồng lên, còn dòng số đang đối chiếu trên màn hình tự nhiên nhòe đi.

Mình không nghĩ mình là người khó tính. Quân thì dễ thương, hay mang bánh bò vào chia cho cả phòng. Nên cái bực này làm mình áy náy còn nhiều hơn chính cái bực.

Nếu bạn cũng có một âm thanh như vậy, tiếng gõ phím cộc cộc, tiếng nhai, tiếng chân rung bàn, tiếng hít mũi, thì bài này để ngồi cạnh bạn một lúc. Mình không bảo bạn phải thôi bực. Mình chỉ kể cách mình đã thử nhìn cái bực đó cho kỹ, và lúc nào mình thấy nên mở miệng.

Cái bực này không có nghĩa là bạn khó tính, hẹp lòng hay kém chuyên nghiệp. Cũng không có nghĩa là người sống tỉnh thức thì phải nghe tiếng bấm bút như nghe tiếng chuông chùa. Chánh niệm ở đây không phải chuyện thích một âm thanh. Nó là chuyện biết mình đang nghe gì, và mình đang làm gì với cái nghe đó.

Cái bực nằm ở tiếng bấm, hay ở chỗ khác?

Hai giờ bốn mươi chiều, thứ Ba. Ly cà phê sữa đá cạnh tay đã tan hết đá, chỉ còn một lớp nước nâu nhạt dưới đáy. File đối chiếu công nợ mở trên màn hình, đang ở dòng thứ chín mươi mấy. Mình cộng dở thì tách. Mình cộng lại từ đầu dòng. Tách. Mình cộng lại lần nữa.

Cách giải thích dễ nhất là tiếng đó khó chịu. Nhiều người sẽ gật đầu, và mình cũng gật. Nhưng hôm ấy mình thử làm một việc nghe hơi ngớ ngẩn: ngừng cộng, ngồi nghe xem tiếng ấy thật ra như thế nào. Nó ngắn. Nó nhẹ. Cách nhau lúc ba giây, lúc mười giây, không đều. Và có một thứ mình chưa từng để ý: giữa hai tiếng, tai mình không nghỉ. Nó cứ nghiêng về phía vách ngăn, chờ tiếng sau.

Hóa ra mình không chỉ nghe tiếng bấm bút. Mình đang canh nó. Mỗi quãng im lặng bị mình giữ lại như giữ hơi, đợi cái tách kế tiếp rơi xuống cho đỡ hồi hộp. Cái làm mình mệt không hẳn là âm thanh, mà là ca gác không ai giao mà mình tự nhận.

Rồi mình thấy thêm một lớp nữa, và mất mấy ngày mới gọi được tên. Mỗi lần canh là mỗi lần mình thầm nói một câu: sao người ta không biết ý. Câu đó đi theo tiếng bấm bút lâu đến mức, đến lúc nghe tiếng, mình nghe luôn cả câu trách. Tiếng bấm thì nhỏ. Câu trách mới là cái to.

Nên thay vì bảo cái tai thôi nghe, mình thử cho nó một việc khác. Tai khó ngừng theo lệnh, nhưng giao cho nó việc mới thì nó đi khá dễ.

Lần đầu làm, mình bực hơn. Đúng vậy: ngồi nghe kỹ thì tiếng ấy còn rõ hơn lúc cố lờ đi. Nếu bạn gặp đúng chuyện này thì đừng vội bỏ. Khoảng ngày thứ ba, mình để ý một chuyện nhỏ: có lần tiếng bấm đến mà mình không ngẩng đầu. Chỉ một lần, lần sau lại ngẩng. Mình không hết bực sau một tuần, và cũng không ai hứa với mình là sẽ hết. Có điều quãng canh giữa hai tiếng ngắn lại, ít nhất là với mình. Có người thử xong chẳng thấy khác gì, và như vậy cũng bình thường.

Ngày bận quá thì bản rút gọn chỉ còn mười giây: gọi tên tiếng đó bằng một từ khô, rồi tìm một âm thanh khác trong phòng. Muốn ngắn hơn nữa thì ba giây chánh niệm giữa ngày bận rộn làm đúng việc đó, chỉ là chạy nhanh hơn.

Điều dễ làm hỏng bài tập này là bắt mình phải thích tiếng bấm bút. Nghe hấp dẫn lắm: thương được nó thì khỏi bực. Nhưng ép thương một thứ mình đang bực chỉ thêm một lớp giả vào chỗ vốn đã ồn. Nó không cần dễ thương. Nó chỉ cần được là một tiếng. Và nếu tai cứ bị kéo khỏi việc hết lần này đến lần khác, rèn luyện sự chú ý chánh niệm khi tâm trí bị phân tán trong giờ làm việc nói kỹ hơn về chuyện đưa sự chú ý quay về.

Có nên nói với Quân không?

"Nói với Quân đi."

"Nói gì? Người ta bấm bút thôi mà."

"Thì nói đúng như vậy. Bấm bút."

"Rồi người ta tưởng mình soi."

Cuộc cãi nhau nhỏ đó chạy trong đầu mình suốt một tuần, hai giọng thay phiên như hai người ngồi cạnh nhau trên xe buýt mà không chịu nhìn nhau. Mình để nguyên thêm ba ngày. Cái bực không giảm, nó đổi hình: mình bắt đầu né pantry mỗi khi thấy Quân đi tới. Tiếng nhỏ xíu kia đã làm hỏng một chuyện lớn hơn nó, vì mình với Quân vốn hay ngồi ăn bánh cùng nhau.

Người ta hay nghĩ chỉ có hai đường: chịu cho xong, hoặc nói cho xong. Mình thấy hai việc khác hẳn nhau. Ngồi nghe cho kỹ là để hiểu mình đang bực điều gì. Nói ra là để thay đổi tình huống. Việc đầu giúp việc sau dễ hơn nhiều, vì lúc tai đã bớt canh thì lời nói ra cũng nhẹ hơn. Còn nhịn chỉ vì sợ mất lòng thì không còn là bài tập nghe nữa, nó là một chuyện khác đội lốt bài tập.

Thứ Năm, mình nói ở pantry, lúc Quân đang pha trà.

"Quân ơi, chị nhờ một chuyện hơi lạ nhé."

"Dạ, chuyện gì vậy chị?"

"Cây bút của em. Chị nghe tiếng bấm là đứt mạch cộng. Em đổi qua cây nắp đậy được không, hoặc lúc nào nhớ thì bấm nhẹ thôi."

"Ủa, em bấm hả? Em không biết luôn. Mai em đổi."

Lúc Quân trả lời, mình cố nghe hết câu rồi mới nghĩ mình sẽ đáp gì, cái này khó hơn nghe có vẻ, và lắng nghe ai đó mà không nghĩ sẵn câu trả lời có nói về đúng chỗ ấy. Hôm sau Quân đổi sang cây bút lông. Ba hôm sau là tiếng cái kẹp giấy. Mình bật cười một mình, vì ít ra lần này mình biết nên làm gì với tai.

Nếu nghe kiểu nào cũng không yên

Chuyện này có thật nên nói thẳng. Lý do thứ nhất: tiếng đó quá to hoặc quá liên tục, và không bài tập nào sửa được căn phòng. Đổi chỗ ngồi, đeo tai nghe, hỏi bên hành chính về cái vách ngăn đều là cách xử lý hợp lý, không phải là thất bại của chánh niệm. Lý do thứ hai: có người nhạy với vài âm thanh hơn người khác, như có người ngại nắng. Đó là chuyện của người ấy, không cần bắt mình quen.

Nếu cái khó chịu không còn dừng ở tiếng bút mà kéo dài cả ngày, lan sang buổi tối, làm ăn ngủ đảo lộn trong nhiều tuần, thì kể với một người có chuyên môn. Còn nếu ai đó cố ý làm ồn để chọc mình, hoặc chế giễu mình vì chuyện này, thì đó không phải việc để hít thở cho qua: ghi lại ngày giờ, kể với một người mình tin, và tìm tới quản lý trực tiếp hay bộ phận nhân sự.

Ba giờ chiều, cây bút của Quân nằm im trong ống bút. Ngoài cửa sổ có tiếng xe máy rồ ga ở ngã tư, tiếng quạt máy lạnh, tiếng ai đó cười ở phòng bên. Mình nghe được cả ba.

Chỉ là nghe thôi.

Bài viết có sự hỗ trợ từ AI trong quá trình tạo nội dung.