Chờ đèn đỏ chín mươi giây: ba tuần biến lúc sốt ruột thành khoảng thở

Con số 90 màu đỏ trên cột đèn, đứng yên một nhịp rồi thành 89.

Ngã tư gần chợ, 5 giờ 40 chiều. Mình ngồi trên chiếc xe tay ga, mũ bảo hiểm còn lấm tấm nước của cơn mưa ban nãy, nhìn con số đó như nhìn một người đang cố tình làm khó mình. 88. 87. Bên trái, chiếc xe buýt phả ra hơi nóng và mùi dầu. Bên phải, một anh giao hàng đã nhích bánh trước lên quá vạch.

Nếu bạn đi làm bằng xe máy ở thành phố, chắc bạn biết cảm giác này. Chín mươi giây không dài. Nhưng chín mươi giây ở ngã tư giờ tan tầm, khi đang trễ giờ đón con, thì dài như cả buổi chiều. Ba tuần, mình thử biến chín mươi giây ấy thành một khoảng thở thay vì một khoảng sốt ruột. Không phải hôm nào cũng được. Đây là chuyện của ba tuần đó, kể cả những hôm mình vẫn bực như cũ.

Trước hết, đây không phải là thiền giữa đường. Không nhắm mắt, không buông tay, không "quên hết xung quanh". Ngược lại hoàn toàn: việc này chỉ bắt đầu khi xe đã dừng hẳn sau vạch, chân đã chống xuống đất hoặc tay đã bóp phanh giữ xe. Trong suốt lúc làm, mắt vẫn mở, vẫn nhìn đèn, nhìn xe hai bên và phía sau. Tay không rời tay lái, không rời phanh. Có lúc nào thấy mình lơ là đường sá, dừng bài tập lại ngay — an toàn luôn đứng trước.

Nó cũng không phải là cách để thành một người không bao giờ sốt ruột. Mình vẫn sốt ruột. Chỉ là sốt ruột trong khi biết mình đang sốt ruột, và vẫn còn thở được.

Tuần đầu: mắt dán vào con số đếm ngược

Đếm cùng cột đèn

Hai ngày đầu, mình không làm được gì ngoài việc phát hiện ra một thói quen. Đèn đỏ là mắt mình dán vào con số. Không phải nhìn qua — mà dán vào, như thể nếu mình rời mắt thì nó sẽ đếm chậm lại. Môi mình còn mấp máy theo: ba mươi hai, ba mươi mốt.

Chiều thứ Ba, đèn còn 3 giây, xe phía sau đã bấm còi. Mình giật mình, vặn ga, rồi bực luôn cả đoạn đường còn lại.

Sao đèn này lâu vậy.

Có chín mươi giây thôi mà.

Chín mươi giây là trễ thêm chín mươi giây.

Mà hôm nay đâu có trễ.

Câu cuối làm mình khựng lại. Đúng là hôm đó mình không trễ. Đón con lúc 6 giờ, mình còn dư hai mươi phút. Vậy mà vẫn sốt ruột y như hôm trễ.

Sốt ruột vì trễ, hay vì phải ngồi không

Lý do ai cũng nghĩ ra trước là: sốt ruột vì sợ trễ. Có hôm đúng. Nhưng nếu chỉ vì trễ, thì hôm dư giờ phải thấy thong thả. Mà không.

Nhìn kỹ hơn thì có hai thứ đang chạy cùng lúc. Thứ nhất là con số. Con số đếm ngược biến việc chờ thành việc canh. Mắt mình dán vào nó, nghĩa là đầu mình đã ở giây số không, đã ở ngã tư sau, đã ở cổng trường. Chín mươi giây chỉ còn là một đoạn phải chịu cho qua.

Thứ hai khó thấy hơn. Chín mươi giây ở đèn đỏ là khoảng duy nhất trong cả chuyến đi mà mình không làm được gì. Không lái, không trả lời tin nhắn, không nghĩ ra được việc gì để giải quyết. Mình bị buộc phải ngồi không. Và người đi làm cả ngày như mình đã quen tới mức không biết ngồi không thế nào — khoảng trống nào cũng phải lấp. Cái khó chịu ở đèn đỏ, hoá ra phần nhiều không phải vì mất thời gian, mà vì có thời gian mà không có gì để lấp vào.

Hiểu vậy rồi thì việc cần làm không phải là "bình tĩnh lại". Việc cần làm là thôi canh con số, và để chín mươi giây ngồi không được là ngồi không.

Tuần đầu, mình quên gần hết các đèn đỏ. Mỗi chuyến đi làm có chừng năm cái, mình nhớ ra được ở một, có hôm hai, thường là khi con số đã xuống còn hai mươi. Không sao. Một đèn nhớ ra là một đèn.

Biết mình làm đúng không phải ở chỗ thấy thư thái. Nó ở chỗ khác: lúc đèn chuyển xanh, mình không giật mình. Mình đã thấy chiếc xe buýt bên trái, thấy anh giao hàng bên phải, và đi ra khỏi vạch như một người đã ở đó suốt, chứ không như một người vừa bị gọi dậy.

Có một việc mình suýt làm ngay ngày thứ ba: rút điện thoại ra xem tin Zalo, "chỉ một chút thôi, đằng nào cũng đang chờ". Nó hấp dẫn vì nó lấp đúng cái khoảng ngồi không đang khó chịu kia. Nhưng cầm điện thoại ở đèn đỏ là rời một tay khỏi tay lái, rời mắt khỏi đường, và đèn chuyển xanh lúc mình đang đọc dở một câu. Còi phía sau, giật mình, vặn ga vội. Điện thoại để trong túi, kéo khoá lại trước khi lên xe. Cái khoảng ngồi không ấy chính là thứ bài tập này cần.

Tuần hai: tay thôi siết tay ga

— Mẹ ơi, sao mẹ thở dài vậy?

— Mẹ đâu có thở dài.

— Có mà. Mẹ thở to lắm, con nghe sau lưng.

Bé Na ngồi sau, đội cái mũ bảo hiểm nhỏ màu hồng, ôm eo mình, cằm tựa vào lưng áo mưa. Đèn đỏ ở ngã tư trước trường, con số 64. Mình định nói là mẹ đang tập thở, rồi thôi, vì nghe kỳ. Mình chỉ nói "ừ, mẹ thở ra cho đỡ mỏi", và con gật đầu như thể chuyện đó rất bình thường.

Mười đốt tay trắng bệch

Ngày thứ chín, lần đầu tiên mình nhìn xuống tay mình ở đèn đỏ. Tay phải đang nắm tay ga chặt tới mức các đốt tay trắng ra, dù xe đang đứng yên. Tay trái bóp phanh mạnh hơn mức cần để giữ một chiếc xe trên đường bằng. Vai nhích lên gần mang tai. Hàm cắn lại.

Mình không hề thấy mình căng thẳng. Mình chỉ đang chờ đèn.

Siết tay ga là đang đua với ai

Câu trả lời dễ là: mình căng vì kẹt xe, vì cả ngày mệt. Có phần đúng. Nhưng nhìn kỹ cái nắm tay đó, nó không phải cái nắm của người mệt. Nó là cái nắm của người sẵn sàng. Sẵn sàng vọt đi ngay giây đầu tiên đèn xanh, trước chiếc xe buýt, trước anh giao hàng, trước cả dòng xe phía sau.

Nghĩa là cơ thể mình đang đua. Ở đèn đỏ, xe đứng yên, mà người thì đã chạy được nửa ngã tư. Cái nắm tay ấy không thuộc về chín mươi giây đang có, nó thuộc về năm giây sắp tới. Nới nó ra một chút — không phải buông — là để mình được ngồi ở đèn đỏ trong lúc đèn còn đỏ.

Tuần hai, mình thêm vào bài tập ba việc nhỏ:

1. Nhìn xuống hai bàn tay một lần, để ý mình đang nắm chặt cỡ nào.
2. Nới lực nắm ra vừa đủ giữ tay lái và giữ phanh, tay vẫn ở nguyên chỗ cũ.
3. Thả vai xuống một lần, rồi nhìn lại đèn và xe xung quanh.

Mấy ngày đầu, cứ nới ra là mười giây sau tay lại siết lại, không hề biết. Sau khoảng một tuần, chuyện đổi đầu tiên là mình tự nhận ra cái siết, mà không cần nhớ tới bài tập. Đèn đỏ, xe dừng, và tay tự báo: đang siết. Lúc đèn xanh, mình ra khỏi vạch êm hơn, không còn cú vặn ga giật cục.

Chỗ dễ trượt ở tuần này là thả lỏng quá tay. Nghe "nới ra" thì có người thả luôn tay phanh, nhất là ở đoạn dốc lên cầu, và xe trôi về sau. Hoặc thả lỏng tới mức đèn xanh rồi mà vẫn lơ mơ, xe sau phải bấm còi. Nó hấp dẫn vì cảm giác buông ra rất dễ chịu sau một ngày gồng. Nhưng thả lỏng ở đây chỉ là bớt phần thừa. Tay vẫn giữ phanh đủ chắc, mắt vẫn trên đèn. Bớt cái siết, giữ cái nắm.

Tuần ba: có hôm vẫn bực, và cách đi tiếp

Chiều thứ Năm, mưa và một cú chen ngang

Chiều thứ Năm tuần thứ ba, mưa nặng hạt từ 4 giờ. Mình ra khỏi công ty trễ, áo mưa dính vào cổ tay, nước tạt vào kính mũ. Tới đèn đỏ cuối cùng trước trường, một chiếc ô tô từ làn bên chen sát sang, bánh xe hất cả vũng nước lên chân mình.

Mình bực. Bực thật, nóng từ ngực lên tới mặt. Theo thói quen ba tuần, mình thử thở ra dài. Không ăn thua. Thở ra lần hai, càng bực hơn, vì giờ mình bực cả chính mình: tập ba tuần rồi mà vẫn vậy.

Thở cái gì mà thở.

Hôm đó mình bỏ bài tập, ngồi bực suốt chín mươi giây, rồi đi đón con với cái mặt cau có.

Bực ở đèn đỏ vẫn là đang ở đèn đỏ

Tối đó nghĩ lại, mình thấy chỗ hỏng không nằm ở cơn bực. Nó nằm ở chỗ mình đã lặng lẽ biến bài tập thành một cách để khỏi bực. Ba tuần nay, mỗi lần thở ra mà thấy dịu, mình ghi nhận là "bài tập chạy". Nên hôm cơn bực tới mà không dịu, mình kết luận là bài tập hỏng.

Nhưng việc này ngay từ đầu chưa bao giờ là để hết bực. Nó là để có mặt ở đèn đỏ. Mà bực ở đèn đỏ thì vẫn là đang ở đèn đỏ. Mình đã ở đó trọn vẹn với cơn bực, nóng mặt, ướt chân, nghe mưa rơi trên mái hiên tiệm thuốc bên đường. Chỉ có điều mình không cho nó được ở đó, nên mình chống lại nó, và chống lại thì mệt hơn bản thân cơn bực.

Mình từng nghĩ thực hành là để mỗi ngày một bình an. Hoá ra có ngày không bình an, và vẫn là thực hành.

Những hôm như vậy, thứ giúp mình đi tiếp không phải là thở cho hết bực, mà là ba việc nhỏ hơn. Gọi tên nó trong đầu: bực. Để ý hai bàn chân đang chạm mặt đường ướt. Và giữ mắt trên đèn, trên xe xung quanh, không bấm còi đáp trả, không vọt lên đuổi theo. Cơn bực được ở đó, nhưng nó không cầm lái.

Cái dễ làm nhất sau một hôm như vậy là thấy mình "hỏng chuỗi" rồi bỏ luôn. Nó hấp dẫn vì nghe như thành thật với mình: không làm được thì thôi. Nhưng một hôm bực không xoá được hai tuần trước. Sáng hôm sau, ở đèn đỏ đầu tiên, mình làm lại, như chưa có gì. Không có chuỗi nào để giữ.

Bản rút gọn, và khi ba tuần vẫn chưa thấy gì

Một đèn mỗi chuyến

Ngày nào bận, đầu đầy việc, thì mình chỉ giữ đúng một đèn mỗi chuyến đi. Đèn đỏ đầu tiên mà mình nhớ ra, xe đã dừng hẳn, mắt vẫn mở: thở ra một hơi dài hơn hơi hít vào, rồi nhìn lại đèn. Mười giây. Các đèn còn lại cứ chờ như thường. Bản này quan trọng hơn bản đầy đủ, vì nó là bản sống sót được qua những tuần tệ nhất.

Khi đường bạn đi không hợp, hoặc bài tập không hợp với bạn

Nếu thử ba tuần mà thấy chẳng khác gì, thường là vì một trong hai lý do.

Lý do thứ nhất: đường bạn đi không có đèn dài. Đèn chỉ hai mươi giây, hoặc không có đèn mà chỉ có kẹt xe nhích từng chút — lúc đó xe không dừng hẳn, và bài tập này không dùng được. Đừng cố. Chuyển nó sang chỗ an toàn hơn: lúc đã tắt máy trong bãi gửi xe, trước khi tháo mũ bảo hiểm, ngồi yên một hơi thở ra. Hoặc dùng một khoảng dừng khác trong ngày, như ba giây chánh niệm giữa ngày bận rộn.

Lý do thứ hai: bạn thấy bài tập làm mình lơ là đường sá. Có người cứ để ý hơi thở là mất để ý xung quanh. Nếu bạn là người như vậy, bỏ hẳn bài tập này ở đèn đỏ, không có gì phải tiếc. Trên đường, an toàn luôn quan trọng hơn mọi bài tập. Đi ô tô cũng cùng một luật: chỉ khi xe đã dừng hẳn, chân vẫn trên phanh, mắt vẫn trên đường.

Còn nếu cơn bực trên đường tới thường xuyên, mạnh tới mức làm bạn lái ẩu, hoặc theo bạn về tới nhà và trút lên người trong nhà, thì đó là chuyện lớn hơn một bài tập ở đèn đỏ. Nói chuyện với một người có chuyên môn về cơn giận ấy là việc đáng làm.

Lần tới, khi con số đỏ hiện lên trên cột đèn, thử để nó đếm một mình.

Chín mươi giây. Không nhiều. Đủ cho một hơi thở ra.

Bài viết có sự hỗ trợ từ AI trong quá trình tạo nội dung.