Tết một mình, ngày người ta sum họp

Cái nồi nhỏ vẫn úp trên bếp, đáy còn một lớp nước canh đã nguội. Mình chưa rửa. Rửa xong thì không còn việc gì để làm nữa, cho tới tận nửa đêm.

Bảy giờ tối ba mươi Tết. Qua cửa sổ phòng trọ nghe được tiếng nhà đối diện gọi nhau ra mâm, tiếng bát đũa chạm nhau, một tràng cười, rồi tiếng pháo giấy nổ lẹt đẹt ở đầu hẻm. Mọi tối hẻm này đông xe máy. Tối nay vắng tới mức mình nghe được tiếng quạt trần quay.

Mình không về quê năm nay. Lịch trực của mình kéo tới mùng hai, quê thì cách thành phố một ngày đường, về được rồi cũng phải đi liền. Nghĩ qua nghĩ lại, mình ở lại. Quyết định đó hợp lý lắm, cho tới đúng bảy giờ tối hôm ấy.

Nếu bạn đang ở một mình vào đúng cái tối mà cả thành phố ngồi quanh một mâm cơm, bài này viết cho bạn. Lý do của bạn có thể khác mình: lịch làm, vé xe, đường xa, một năm chưa muốn về, hay đơn giản là năm nay nó ra vậy. Bài đi qua tối ba mươi, buổi sáng mùng một thức dậy trong căn phòng im, và vài việc nhỏ làm được ở hai lúc đó. Nhà mỗi vùng ăn Tết mỗi kiểu. Mình chỉ kể kiểu của mình, bạn cứ đổi cho hợp nhà bạn.

Bài này không phải để biến tối ba mươi thành một tối vui. Cũng không bảo rằng ở một mình ngày Tết là chuyện đáng buồn, có người ở một mình mà thấy yên thật. Và nó không giao nhiệm vụ nào: không rủ bạn đi tìm ai để ngồi cùng, không bắt bạn gọi về cho ai. Nó chỉ là vài cách để tối nay bớt nặng một chút, nếu nó đang nặng.

Vì sao tối ba mươi nặng hơn mọi tối ở một mình khác?

Chín giờ, mình mở điện thoại, định xem gì đó cho qua giờ. Tin nhắn Zalo của mẹ nằm trên cùng: một tấm ảnh mâm cơm, có nồi thịt kho, dĩa dưa hành, mấy cái chén úp đối nhau. Mình phóng to lên, đếm chén. Có một cái dư, úp ở đầu bàn.

Mình gọi video. Mẹ nghe máy, tiếng cả nhà ào vào, người đi ngang qua màn hình.

— Ăn chưa con?

— Dạ rồi mẹ. Con nấu tô mì với cái trứng.

— Tết nhất mà ăn mì...

— Mì cũng là ăn mà mẹ. Cái chén ở đầu bàn là chén ai vậy?

— À, mẹ quen tay thôi con. Để đó cũng được.

Rồi mẹ quay máy sang chú Út đang cầm ly, mình chào, cười, nói vài câu cho phải phép. Tắt máy. Căn phòng nghe ra rộng hơn lúc nãy.

Cách hiểu dễ nhất là: mình buồn vì mình ở một mình. Nghe đúng, và ai nói cũng được. Nhưng ngày thường mình ở một mình khá thoải mái, có hôm còn mong. Nếu chỉ vì một mình thì thứ Bảy nào mình cũng nặng như tối nay.

Chỗ khác nằm ở đây: cả thành phố đang cùng làm một việc, cùng một giờ, và mình đứng ngoài việc đó. Cái nặng không đến từ thiếu người. Nó đến từ chỗ nhịp chung có thật, mà mình thì không nằm trong nhịp ấy. Rồi mình lại đo tối của mình bằng khung hình của người khác, một khung chỉ có mâm đầy và ghế đông.

Nhận ra vậy không làm nó nhẹ ngay. Nhưng nó đổi câu hỏi: từ "sao mình lại một mình" thành "tối nay, nhịp riêng của mình là gì". Câu hỏi thứ hai thì có chỗ để làm.

Tối ba mươi mình ăn tô mì đứng bên bếp, trong hai phút. Tối mùng một mình thử làm khác, nhỏ tới mức ngượng.

Lần đầu mình thấy gượng, như đang diễn cho một khán giả không có mặt. Bày chén đĩa xong mình ngồi nhìn tô mì nguội dần và nghĩ "thôi ăn đại cho rồi". Cứ để ý nghĩ đó đi qua. Tới miếng thứ năm mình mới ngửi ra mùi hành phi. Chỉ vậy thôi. Nhưng ăn xong, chén sạch, bàn gọn, và tối đó có một đoạn thuộc về mình.

Tới tối mùng ba, việc bày chén ra bàn không còn thấy giả nữa. Nó thành một thói quen nhỏ, như đặt chìa khoá vào đúng chỗ. Cách biết mình làm đúng không phải là thấy vui. Là ăn xong, mình nhớ được một đoạn của buổi tối. Ngày quá mệt thì còn đúng một việc: rót ly nước nóng, ngồi vào bàn, uống hết rồi mới cầm điện thoại.

Chỗ dễ vấp nhất là cái "năm phút" lướt điện thoại. Mình mở ảnh bạn bè đăng, mâm này tới mâm kia, một tiếng sau vẫn còn ở đó, tin chắc cả thành phố đông đủ trừ mình. Nó hấp dẫn vì có cảm giác đang ở gần mọi người. Chỉ là mỗi bức ảnh là một khung đã cắt, không ai chụp cái ghế trống hay phần bếp lúc người ta cãi nhau. Muốn xem thì hẹn mười phút, rồi để điện thoại sang bàn khác và ăn phần của mình.

Sáng mùng một, căn phòng im hơn mọi sáng khác

Tám giờ mùng một, mình thức dậy không vì chuông báo. Tiệm cà phê dưới nhà kéo cửa sắt xuống, tiệm tạp hoá đối diện cũng vậy. Nắng lọt qua khe rèm, vẽ một vạch vàng trên sàn gạch. Mình nằm nhìn nó khá lâu. Không có việc gì kéo mình dậy cả.

— Dậy làm gì? Mai trực rồi, hôm nay nằm cũng được.

— Nằm tới bao giờ?

— Thì... tới trưa.

Trưa thành chiều lúc nào mình không rõ.

Cách hiểu thông thường: ngày lễ mà, rảnh thì nghỉ. Đúng. Nhưng bên dưới có một thứ khác. Ngày thường, công việc kéo mình ra khỏi giường, giờ giấc kéo mình đi tiếp. Hôm nay không ai kéo, và mình đọc cái yên lặng đó thành "không ai cần mình dậy". Không ai nói câu ấy ra. Chỉ là khi không có gì đòi mình, mình dễ nghe nó như một lời kết luận.

Mình thử đi bộ mười lăm phút quanh khu trọ, không đích. Đường vắng, cành mai trước cổng một nhà vẫn còn nguyên, mùi nhang thoảng ra từ cánh cửa khép hờ, hộp mứt ai đó bày sẵn trên bàn ngoài hiên. Lần đầu mình thấy ngượng, như người đi lạc trong chính khu mình ở. Lần thứ hai bớt hơn. Mình bắt đầu thấy những thứ ngày thường đi ngang mà không để ý: cái chuông gió treo ban công tầng hai, con mèo nằm phơi lưng trên mui xe. Ngày nào chỉ còn sức đứng, thì đứng ở cửa sổ năm phút, nhìn một thứ đang chuyển động ngoài đường. Cái cần giữ là một lý do để rời khỏi giường, không cần là đi bao xa.

Chỗ dễ vấp là ngủ cho qua ngày. Nó hấp dẫn vì ngày trôi nhanh và tối đến mà không phải gặp ai. Nhưng thức dậy giữa chiều thì đúng lúc nhà nào cũng bắt đầu bày mâm, và mình bước vào buổi tối với cái đầu nặng. Một hai ngày thì không sao. Còn nếu cả tuần sau Tết mà ăn ngủ cứ đảo ngược, mời bạn đọc mục cuối bài.

Nếu thử rồi mà tối vẫn nặng

Có hai lý do thường gặp. Thứ nhất: nặng là thật, và một bữa cơm bày đẹp không làm nó hết. Không sao. Nặng không có nghĩa là bài tập sai. Cho phép mình được buồn đúng một tối, không cần sửa nó cho xong. Có những tối chỉ cần ngồi cạnh nó là đủ.

Thứ hai: có người không hợp với việc bày bàn ăn một mình, và với họ nó làm chỗ trống rõ hơn. Khi đó đổi cách. Bật radio nhỏ, nấu sẵn một nồi cho ngày mai, xếp lại ngăn tủ, ủi mấy cái áo. Muốn nhắn cho ai thì nhắn. Không muốn thì cũng được. Không ai chấm điểm cái tối này.

Còn tối ba mươi hôm ấy, gần nửa đêm mình rửa cái nồi. Nước máy ấm tay. Ngoài hẻm tiếng pháo giấy cuối cùng nổ lẹt đẹt rồi tắt hẳn, và tiếng quạt trần quay trở lại.

Khi nào nên tìm một người có chuyên môn

Bài này là vài cách cho tối ba mươi và những ngày Tết ở một mình. Nó không thay được điều trị, và mình không hứa cô đơn sẽ hết sau những việc này.

Nhưng có mấy dấu hiệu nên đưa cho một người có chuyên môn, đừng tự mang một mình:

• Cảm giác cô đơn kéo dài nhiều tuần, không dịu đi dù Tết đã qua
• Bạn không muốn gặp hay nhắn cho ai, kể cả những người vốn gần
• Ăn hoặc ngủ đảo lộn trong nhiều tuần: bỏ bữa, ngủ rất ít, hoặc ngủ gần cả ngày
• Bạn nghĩ tới việc làm đau chính mình, dù chỉ là một ý nghĩ chạy qua

Ý cuối thì không chờ. Nói với một người bạn tin, ngay hôm nay. Trang Hỗ trợ khẩn cấp nói rõ những gì luôn đúng trong lúc như vậy.

Nói với người có chuyên môn không có nghĩa là bạn yếu hay làm quá. Chỉ là có những thứ mang một mình thì nặng hơn cần thiết.

Bài viết có sự hỗ trợ từ AI trong quá trình tạo nội dung.