Đêm mất điện cả chung cư, mình không biết gõ cửa nhà ai

Chín giờ mười tối. Cái quạt đang quay thì chậm dần, rồi dừng hẳn. Tivi tắt giữa một câu quảng cáo.

Mình ngồi yên một giây. Mình là thợ điện nước, hai mươi mấy năm nghề, nên phản xạ đầu tiên là đứng dậy, soi đèn pin điện thoại vào tủ cầu dao nhà mình. Cầu dao nằm nguyên, không nhảy. Vậy là không phải nhà mình. Là cả tòa.

Mình năm mươi hai tuổi, ở một căn hộ tầng chín chung cư cũ, một mình. Con trai làm việc ở nước ngoài, nhắn tin cho mình mỗi tuần một lần, thường vào buổi sáng của nó. Cả đời mình đi gõ cửa nhà người ta để sửa ổ cắm, thay công tắc, nối lại dây. Đêm đó là lần đầu mình đứng ngoài hành lang, và không có việc gì để gõ.

Bài này không phải chuyện mất điện. Nó cũng không bảo bạn phải đi làm quen hàng xóm, hay rằng những đêm như thế là dịp để "mở lòng". Mình chỉ muốn kể lại đêm đó cho đúng, vì nó dạy mình một điều nhỏ mà mình chưa gọi được tên.

Một đêm cả tòa nhà tắt đèn

Mình mở cửa ra hành lang. Tối đến mức chỉ thấy cái vệt sáng của đèn pin điện thoại, lia qua nền gạch men có vết nước lau còn ẩm. Mùi cơm nấu dở từ đâu đó, mùi cống thoang thoảng ở góc cầu thang, và một thứ im lặng khác thường: không có tiếng quạt, không có tiếng tivi, chỉ còn tiếng người nói thấp sau các cánh cửa.

Có mấy khe cửa lọt ra ánh sáng trắng của điện thoại. Mình biết rõ phía sau những cánh cửa ấy là ai. Cô Tám đối diện, bán vé số. Anh chị trẻ ở căn kế bên, có đứa con mới biết đi. Ông cụ cuối hành lang đi bằng cây gậy. Mình từng sửa ổ cắm cho cả ba nhà. Biết mặt, biết tên. Vậy mà đứng giữa hành lang tối, mình không bước nổi một bước tới cửa nào.

Cánh cửa đối diện hé ra. Cô Tám ló đầu, tay cầm đèn pin chiếu xuống đất.

"Chú Hải hả? Mất điện cả tòa phải không chú?"

"Dạ, chắc cầu dao tổng dưới tầng trệt nhảy. Bảo vệ đang xuống coi."

"May có chú ở tầng này, chứ nhà cô nghe tiếng im re, sợ."

"Dạ."

Chỉ vậy. Cô gật đầu, đóng cửa. Mình đứng thêm một lúc rồi đóng cửa nhà mình.

Cách giải thích dễ nhất cho cái đêm đó là: mình ngại làm phiền. Ai cũng đang trong nhà mình, đã yên chỗ, gõ cửa giờ này là phiền. Nghe hợp lý, nhưng nó dừng sớm quá, vì cô Tám vừa hỏi mình trước, và mình đã trả lời cụt như trả lời một khách đặt lịch sửa. Không ai phiền ai cả.

Chỗ sâu hơn mãi sau mình mới thấy. Cả đời mình quen làm người được cần. Người ta gọi mình khi có thứ hỏng. Mình tới, sửa, nhận tiền, đi. Có việc, có chỗ đứng. Còn đêm mất điện hôm đó chẳng có cái gì hỏng cần mình sửa, và đứng trước cửa nhà người khác mà không mang theo một cái việc, mình không biết mình là ai ở đó. Không phải mình không muốn nói chuyện. Là mình không có tư cách nào trong tay để bước vào câu chuyện.

Hiểu ra điều này, mình không thấy nhẹ ngay. Nhưng mình thôi nghĩ rằng mình là người khô khan. Mình chỉ là người chưa quen gõ cửa khi tay không.

Chỗ mình suýt đóng cửa, đi ngủ cho xong

Mình quay lại ban công. Mười giờ kém hai mươi. Dưới sân, đèn trong các tòa bên cạnh vẫn sáng, chỉ riêng tòa mình đen kịt như một cái hộp. Mình mang cái bình giữ nhiệt ra, rót nửa ly trà đã nguội, ngồi xuống ghế nhựa.

Ý nghĩ đầu tiên: đi ngủ. Mất điện, quạt không chạy, nằm một lúc rồi cũng ngủ. Mai thợ điện tới, hết chuyện.

Mình ngồi lại, và không hiểu vì sao. Có lẽ vì căn nhà đã im lặng đủ lâu để mình nghe thấy mình. Từ ban công nghe được rất nhiều: tiếng trẻ con khúc khích trong một căn hộ nào đó phía dưới, tiếng ai đó khẽ gọi "mẹ ơi, tối quá", tiếng một ông cụ ho. Cả tòa nhà đang thức trong bóng tối, và lần đầu mình nghe rõ nó là một nơi có rất nhiều người. Chuyện này trước nay mình không biết, vì tivi và quạt luôn lấn át.

Cũng không lâu. Mười phút sau, mình bắt đầu thấy trong cả tòa nhà này, hình như không có tiếng nào đang gọi tên mình.

Lần đầu mình ngồi, mười phút dài khủng khiếp. Mình nghe tiếng trẻ con cười mà thấy nghẹn, và đứng dậy vào nhà lấy điện thoại soi vô nghĩa. Lần sau, mình nghe hết ba tiếng. Cảm giác không hết, nhưng nó có chỗ để đứng ngoài ban công thay vì chạy vào trong người mình.

Nếu mười phút là nhiều quá, rút xuống còn đúng một việc: nghe một âm thanh, chỉ một, cho tới khi nó dứt. Mình hay chọn tiếng muỗng chạm ly ở nhà nào đó phía dưới.

Chỗ hay hỏng nhất là biến mười phút ấy thành một bài học phải rút ra. Nó hấp dẫn vì nghe giống một đêm "ý nghĩa": cả tòa mất điện, mình ngồi một mình, đúng chất một khoảnh khắc đáng nhớ. Đúng là cái bẫy đó. Mình ngồi và bắt đầu soạn câu để sáng mai kể với con trai, và lúc đó mình đã rời khỏi ban công. Thay vào đó, để đêm ấy chỉ là một đêm. Nếu có điều gì đáng nhớ, nó tự ở lại.

Mình cũng nhớ mình đã nghe cô Tám nói mà không soạn sẵn câu đáp trong đầu, như mình hay làm với khách. Lần đó giống lắng nghe ai đó mà không nghĩ câu trả lời hơn mình tưởng. Còn ly trà nguội trong bình giữ nhiệt hôm đó có họ hàng với uống trà một mình mà mình đọc được vài tuần sau.

Mấy hôm sau, và những đêm không có gì đổi

Mười giờ rưỡi đèn sáng lại. Cả tòa reo lên một tiếng "ồ" rất nhỏ, mỗi nhà một giọng. Tiếng quạt, tiếng tivi, tiếng máy lạnh bật lại như chưa từng có gì xảy ra.

Hôm sau mình đi làm, về, mở cửa, và mọi thứ y như cũ. Mình không gõ cửa nhà nào. Không có buổi trò chuyện nào ở hành lang, không có cái bắt tay nào. Nếu bạn đang chờ đoạn kết ấm áp thì không có.

Chỉ một điều khác đi, và nhỏ đến mức mình suýt không nhận ra. Mấy hôm sau, gặp cô Tám ở thang máy, mình hỏi "cô khỏe không cô" thay vì gật đầu. Cô nói "khỏe, nhờ trời", rồi thang tới tầng nên hai người ra. Hết. Mình đi dọc hành lang và thấy cái hành lang đó dài hơn bình thường một chút, như thể có người ở hai bên.

Nếu bạn thử ngồi một lúc trong một đêm tối, hay nghe một tiếng nào đó, mà không thấy gì đổi, thì cũng bình thường. Có hai lý do hay gặp. Lý do thứ nhất: bóng tối chỉ là cái cớ, còn cái nặng nằm ở chỗ khác, một chuyện đã kéo dài từ trước đêm đó. Khi đó mười phút ngồi không giúp được nó, và đừng ép nó giúp. Lý do thứ hai: bạn là người cần yên, và cái im lặng của bạn không thiếu gì cả. Không phải ai ở một mình cũng đang thiếu, và mình không muốn bài này nói với bạn rằng bạn đang thiếu.

Có những đêm mình vẫn nằm một mình và thấy nặng, dù điện sáng đầy đủ. Có đêm thấy yên. Mình không đoán được đêm nào là đêm nào. Chỉ khác là bây giờ mình biết thứ nặng đó đôi khi gọi là không có việc để gõ cửa, và biết nó có tên thì dễ ở cạnh nó hơn.

Có đêm nào đó, nếu cả khu nhà bạn tắt đèn, thử nghe xem nó có nhiều tiếng không.

Chắc là có.

Khi nào nên tìm một người có chuyên môn

Bài này là một câu chuyện về một đêm ngồi nghe tòa nhà tối. Nó không thay được điều trị, và mình không hứa nó làm cảm giác một mình dịu đi.

Nhưng có mấy dấu hiệu nên đưa cho một người có chuyên môn, đừng tự mang một mình:

• Cảm giác trống rỗng hoặc lạc chỗ đứng kéo dài nhiều tuần, không dịu đi theo ngày
• Bạn tránh mọi cuộc gặp, kể cả những người quen biết và dễ chịu
• Ăn hoặc ngủ đảo lộn rõ rệt, kéo dài, ảnh hưởng tới công việc
• Bạn nghĩ tới việc làm đau chính mình, dù chỉ là một ý nghĩ chạy qua

Ý cuối thì không chờ. Nói với một người bạn tin, ngay hôm nay. Trang Hỗ trợ khẩn cấp nói rõ những gì luôn đúng trong lúc như vậy.

Gặp một người có chuyên môn không có nghĩa là bạn nặng hơn người khác. Nó giống như đi khám khi một cơn đau kéo dài không đỡ: chỉ là một việc hợp lý để làm.

Bài viết có sự hỗ trợ từ AI trong quá trình tạo nội dung.