Chiếc điện thoại nứt màn hình mình dùng thêm một năm

Chiếc điện thoại rơi từ bậc thứ tư của cái thang nhôm xuống nền gạch. Một tiếng khô, gọn, như ai bẻ đôi cái bánh tráng.

Mình đứng trên thang, tay còn cầm cái kìm. Leo xuống, lật nó lên. Một đường nứt chạy từ góc trên bên trái xuống gần giữa màn hình, mảnh như sợi tóc, nhưng thẳng và dứt khoát.

Mình tên Tín, bốn mươi bốn tuổi, làm thợ điện nước tự do. Khách gọi qua Zalo, gửi hình ống nước rỉ, mình báo giá bằng tin nhắn thoại. Sau cái kìm thì đó là món đồ mình cầm nhiều nhất trong ngày.

Nếu bạn từng nhìn một món đồ vẫn chạy ngon lành mà mỗi lần cầm lên vẫn thấy khó chịu, bài này kể cho bạn nghe một chuyện nhỏ. Không phải chuyện về điện thoại. Điện thoại chỉ là chỗ nó xảy ra.

Bài này không nói giữ đồ cũ là cao quý, cũng không nói mua đồ mới là phung phí. Mình không khuyên đổi hay không đổi, và không có con số nào ở đây để bạn đem đi so. Chuyện duy nhất mình kể là cách mình tách hai câu hỏi đang dính vào nhau, và vì sao tách ra thì cái nhói nhỏ kia bớt đi.

Vết nứt vẫn y như cũ, chỉ có người nhìn là đổi

Hai giờ chiều thứ Tư tuần sau, quán cà phê vỉa hè đầu hẻm. Ly cà phê sữa đá của mình tan gần hết, đá nổi lõng bõng, mùi khói xe máy bay vào theo mỗi đợt đèn xanh. Khôi, cậu phụ việc hai mươi ba tuổi, đặt lên bàn cái điện thoại mới mua. Miếng dán màn hình vẫn còn một mép chưa ép phẳng.

Mình mở ảnh công trình cho cậu xem. Cậu liếc xuống tay mình.

— Anh Tín, máy anh nứt tới giữa rồi nè.

— Vẫn gọi được.

— Em nói vậy thôi.

Cậu nói vậy thật. Giọng không có ý gì, không hơn không kém một câu nhận xét thời tiết. Vậy mà cả buổi chiều đó, ngón cái mình cứ trượt qua đường nứt, và mỗi lần trượt là một cái gì đó nhỏ nhói lên ở ngực.

Tối ấy mình ghé cửa hàng điện máy trên đường về. Đứng trước tủ kính, không hỏi giá, không để nhân viên lại gần, chỉ đọc hết từng tấm bảng nhỏ, rồi đi ra với cảm giác vừa làm một việc không đàng hoàng. Mình cũng không hiểu sao.

Sáng Chủ nhật, ở nhà một mình, mình lau bụi cánh quạt, vừa lau vừa nhắn với vợ bằng chính cái máy đó. Cả buổi sáng không một lần nhớ tới vết nứt. Nó vẫn nứt y như hôm thứ Tư, không dài thêm một li.

Chi tiết ấy làm mình ngồi xuống. Nếu cái khó chịu nằm trong chiếc máy thì nó phải có mặt cả ở bếp lẫn ở quán cà phê. Nó chỉ có mặt khi có người ở đó. Vậy thứ đang nhói không phải là đường nứt.

Đào thêm một lớp nữa thì mình thấy nó gần với một câu không ai nói ra: người làm ăn đàng hoàng thì đồ nghề phải lành lặn. Câu đó nhỏ, chưa bao giờ ai nói với mình, và vì chưa ai nói nên mình chưa bao giờ cãi lại nó. Nó âm thầm biến một đường nứt trên kính thành một lời nhận xét về con người mình. Từ lúc đó mỗi lần trượt ngón cái là mỗi lần mình nghe lại lời nhận xét ấy, bằng giọng của chính mình.

Cách mình thử sau đó rất vụng, nhưng chạy được:

Biết mình làm đúng không nằm ở chỗ thấy nhẹ hơn. Nó nằm ở chỗ khi đọc lại, bạn tự thấy dòng nào có người, dòng nào không có ai. Mình ghi chưa tới một phút mỗi lần, vì mỗi lần chỉ vài chữ.

Hai ngày đầu mình thấy buồn cười, vì gần như dòng nào cũng viết tên Khôi hoặc chữ khách. Sau khoảng một tuần, vài người thấy cái nhói nhỏ lại, kể cả khi vết nứt vẫn còn đó. Cũng có người không thấy gì thay đổi, và với họ tờ giấy có ích theo cách khác: nó cho thấy cái khó chịu có mặt kể cả lúc không có ai, tức là chuyện của món đồ thật. Mình thuộc nhóm đầu, nhưng không phải để khoe, vì ai cũng có thể rơi vào nhóm nào.

Ngày bận quá không ghi được thì giữ đúng một việc: mỗi lần thấy khó chịu, tự hỏi trong đầu một câu, ai đang ở đây. Chỉ vậy. Không cần giấy.

Chỗ mình trượt nhiều nhất là biến cái mẩu giấy thành phiên toà. Đọc lại, thấy dòng không-có-ai ít quá, thế là mình phán rằng mình chỉ đang sĩ diện, thế là mình tự phạt bằng cách cố nhìn vết nứt thật lâu cho quen. Cách đó hấp dẫn vì nó có vẻ nghiêm túc, có số, có thắng thua. Nhưng nó chỉ đổi một người xét xử này sang một người xét xử khác, cùng một giọng. Cái nên làm thay vào là đọc xong thì úp xuống, đúng như bước cuối. Giống như nói chuyện với chính mình như một người bạn thân: ghi để biết, không ghi để kết án.

Hỏi “có cần không” khác hỏi “mình có xứng không”

“Anh dùng nó làm gì?”

Chú thợ ở tiệm sửa điện thoại đầu chợ không ngẩng lên khi hỏi. Mười một giờ trưa, mùi keo dán nồng, cái quạt trần quay chậm, trên bàn là một đống ốc li ti xếp theo màu. Chú xoay cái máy của mình dưới ánh đèn bàn, ngón tay chú đen dầu.

— Gọi khách. Chụp hình đường ống. Zalo.

— Cảm ứng còn ăn bình thường. Nứt vậy thì dán miếng bảo vệ lên cho đỡ đứt tay. Thay mặt kính cũng được, anh tính. Còn đổi máy thì tuỳ anh.

Mình đứng đó, đầu như một cái rổ bị lật úp. Mình hỏi chú một câu mà mình không biết mình đang hỏi gì: “Vậy chú thấy có nên đổi không?” Chú cười, trả lại máy.

— Anh đang hỏi tui, hay đang hỏi ai?

Cái câu đó theo mình về tới nhà.

Hoá ra trong cái đầu đang rối của mình có hai câu hỏi nhét chung một cái túi. Câu thứ nhất: chiếc máy này có còn làm được việc mình cần không. Câu thứ hai: người như mình thì được cầm cái máy nào. Câu thứ nhất là chuyện của cái máy, trả lời bằng cách quan sát. Câu thứ hai là chuyện của mình, và nó không có đáp án nằm trong tiệm điện thoại nào. Hai câu dính vào nhau nên mỗi lần định trả lời câu này thì câu kia nhảy vào, và mình quay vòng, càng quay càng mệt.

Tách chúng ra không giải quyết được gì ngay. Nhưng nó cho mình một chỗ để đặt từng cái xuống.

Lần đầu mình làm, cột việc bị cản trống trơn, và mình thấy hơi ngượng. Sau khoảng một tuần, có hai kiểu xảy ra. Có người thấy hai câu hỏi tách hẳn ra, cái nhói nhỏ nằm một bên, việc mình cần nằm một bên. Cũng có người, vì mỗi tối gạch một đường, nhận ra món đồ đang cản việc thật, và quyết định theo đó. Cả hai đều ổn. Cái cần là biết mình đang ở trường hợp nào.

Bản rút gọn cho ngày bận: một câu tối nay trước khi ngủ, hôm nay nó cản mình việc gì không. Có hay không đều được. Mình làm bản này nhiều hơn bản đầy đủ.

Có một chỗ khác dễ trượt, và nó khó thấy vì trông giống đức tính. Đó là lấy chữ “dùng được” làm huân chương. Dùng được thì giữ, giữ được thì mình là người không ham, người không ham thì đáng quý. Mình từng ôm cái suy nghĩ đó vài ngày, thấy nhẹ lòng hẳn. Cái nhẹ đó hấp dẫn vì nó thay thế được câu thứ hai bằng một lời khen. Nhưng nó vẫn là câu thứ hai, mặc áo khác. Thay vào đó, chữ “dùng được” chỉ nên là một mô tả về cái máy, như “nặng ba trăm gram” hay “màu đen”. Nó không phải điểm số của mình. Hôm nào nó thôi dùng được thì đổi, và việc đổi đó cũng chẳng cần ai phán xét hay vỗ tay. Nếu bạn là người hay mua vì cảm xúc rồi tự nhủ phải kiềm lại, cách nhìn này cũng đúng theo chiều ngược: tách hai câu hỏi ra, đừng tách mình ra khỏi chính mình.

Nếu thử rồi mà cái nhói vẫn còn

Chuyện này xảy ra thường hơn mình tưởng, nên nói thẳng.

Lý do hay gặp thứ nhất: món đồ thật sự đang cản việc. Chữ nhoè đọc không rõ, ngón tay xước mỗi lần vuốt, máy đứng hình giữa lúc khách đang chờ. Khi đó cái nhói là tín hiệu đúng, và việc thay không cần chứng minh gì với ai. Đổi vì nó cản việc thì không có gì để áy náy.

Lý do hay gặp thứ hai: cái khó chịu không thuộc về món đồ. Nó đến từ chuyện khác đang đè, một câu ai đó nói mà mình chưa trả lời, một việc chờ mãi chưa tới, và món đồ chỉ là chỗ cho nó bám vào. Cách đi tiếp không phải là cố tìm ra chuyện đó bằng mọi giá. Chỉ cần viết xuống một dòng: ngoài cái máy ra, dạo này mình đang vướng chuyện gì? Có thể có câu trả lời, có thể không, và không có cũng được.

Còn nếu chuyện tiền cứ đè nặng nhiều tuần, đến mức khó ngủ, khó ăn, hoặc món nợ cứ lớn dần trong đầu, thì đó là chuyện cần nói với người có chuyên môn, như người tư vấn tài chính hoặc người tư vấn tâm lý. Một tờ giấy ghi chữ ai không làm thay được việc đó.

Một năm sau, màn hình vẫn nứt. Miếng dán mình thay hai lần, lần nào cũng nhớ ngón tay bớt đứt. Rồi tháng thứ mười ba, giữa lúc mình đang bò dưới gầm bồn rửa, cái máy tự tắt, bật lại, tắt nữa, đúng lúc khách nhắn hỏi giá. Tối đó mình đi đổi. Không đứng trước tủ kính đọc từng tấm bảng. Không có cảm giác làm gì không đàng hoàng.

Vết nứt cũ vẫn nằm trên kệ tủ, trong cái máy đã nghỉ việc. Thỉnh thoảng mình mở ra nhìn. Nó chỉ là một đường mảnh trên kính.

Bài viết có sự hỗ trợ từ AI trong quá trình tạo nội dung.