Sáng đi thi lái xe, mình ngồi mười phút mà tay vẫn run

Tờ giấy hẹn giờ thi gấp tư nằm trong túi áo sơ mi, bốn góc đã mềm vì mình sờ vào nó cả đêm. Sáu giờ bốn mươi. Trên bếp nồi cháo vợ nấu vẫn bốc khói, mùi hành phi lan ra tận cửa, còn mình thì chưa múc nổi một bát.

Nếu bạn từng có một buổi sáng như thế — sáng đi thi, sáng đi nhận kết quả, sáng có cuộc họp mà cả phòng sẽ nhìn vào mình — thì bạn biết nó dài khác hẳn mọi buổi sáng khác. Đồng hồ vẫn chạy bình thường. Chỉ có mình là chạy trước nó nửa tiếng.

Bài này kể về mười phút mình ngồi xuống ngoài hiên trước khi ra khỏi nhà, chỗ mình làm hỏng trong mười phút ấy, và vì sao cuối cùng mình vẫn thấy nó đáng ngồi, dù tay chẳng hết run.

Mười phút này không phải để hết run. Mình nói trước vì chính mình đã ngồi xuống với đúng mong đợi đó, và buổi ngồi hỏng ngay từ phút đầu. Nó cũng không phải để bước vào phòng thi với một tâm thế vững vàng, hay để bảo đảm điều gì sẽ xảy ra ở phía bên kia cánh cổng. Nó chỉ là mười phút ngồi ở một chỗ không ai chấm điểm.

Vì sao càng ép mình bình tĩnh thì tay càng run?

Sáu giờ bốn mươi lăm, mình kéo chiếc ghế nhựa đỏ ra hiên. Cốc nước ấm đặt dưới chân ghế, điện thoại úp mặt trên bệ cửa sổ. Ngoài đường tiếng xe máy dồn lại ở cột đèn đỏ đầu hẻm rồi vỡ ra khi đèn chuyển xanh. Mình đặt hai tay lên đùi và thấy ngón trỏ bên phải giật giật, đều đều như ai đang gõ nhịp lên mặt bàn.

"Bình tĩnh nào," mình nói thầm. Ngón tay vẫn giật. "Bình tĩnh. Có gì đâu." Nó giật mạnh hơn. Rồi một giọng khác cất lên trong đầu, nghe giống mình hơn cả giọng thứ nhất: "Mày đang không bình tĩnh đấy."

Thủy đứng ở cửa, tay lau vào tạp dề.

— Anh ăn miếng cháo rồi hãy ngồi.

— Tí nữa.

— Tay anh run kìa.

— Có đâu.

Mình nhét hai bàn tay xuống dưới đùi, ngồi đè lên chúng như đứa trẻ giấu bài kiểm tra.

Cách giải thích dễ nhất là mình run vì sợ trượt. Đúng một nửa. Nhưng dừng ở đó thì cách chữa duy nhất còn lại là "đừng sợ nữa", một câu chưa ai nghe xong rồi hết sợ.

Thứ làm mình kiệt sức sáng hôm đó không phải cái run. Là cuộc cãi nhau với cái run. Mình coi nó là kẻ phá đám nên canh chừng nó, mắng nó, giấu nó dưới đùi, và mỗi lần nó không nghe lệnh, mình có thêm một bằng chứng để sợ: thấy chưa, tay còn run thế này thì ngồi vào xe sẽ ra sao. Cái run chỉ là một tin nhắn báo rằng hôm nay có việc quan trọng. Người đọc tin nhắn rồi hoảng lên mới là mình.

Nhận ra điều đó không làm tay hết run. Nhưng nó đổi câu hỏi đáng hỏi, từ "làm sao cho nó hết" sang "nó đang ở chỗ nào, và mình có cần đánh nhau với nó không". Câu sau thì trả lời được ngay trong mười phút. Câu trước thì không.

Mười phút là con số để khỏi phải quyết định, bảy phút cũng chạy được. Cách biết mình làm đúng không nằm ở chỗ hết run. Nó nằm ở chỗ khác: khi hết giờ, bạn kể được cụ thể chỗ nào đang rung, chỗ nào đang chặt, thay vì chỉ có một câu chung chung là mình đang run.

Lần đầu, phần lớn người ta thấy mười phút dài, và thấy cái run rõ hơn lúc chưa ngồi. Cũng có người thấy yên hơn ngay. Mình thuộc nhóm đầu. Nếu làm lại vào những buổi sáng có việc khác, một bài kiểm tra hay một cuộc hẹn khó, nhiều người kể rằng đoạn tự đánh nhau với mình ngắn lại. Cũng có người chẳng thấy khác gì, chỉ thấy việc đứng dậy khỏi ghế dễ hơn một chút. Cả hai đều bình thường.

Sáng nào chỉ có ba phút thì chọn đúng một chỗ trong người, nhìn nó ba phút rồi đi. Một chỗ thôi.

Chỗ mình trượt nhiều nhất là cứ vài chục giây lại kiểm tra xem đã bớt chưa. Như người ngậm nhiệt kế mà cứ rút ra nhìn. Cách này hấp dẫn vì nó giống đo tiến độ, mà thứ gì đo được thì dễ tin mình đang làm đúng. Nhưng mỗi lần kiểm tra là một lần quay lại đánh nhau từ đầu. Thay vào đó, giữ một câu hỏi duy nhất và lặp lại nó: chỗ này đang thế nào? Không phải "đã đỡ chưa".

Mười lăm phút cuối trước khi ra cửa: đóng sách hay ôn thêm một lần nữa?

"Ôn thêm chút nữa cho chắc." Câu đó mình tự nói với mình bảy lần trong sáng hôm ấy, và lần nào nghe cũng hợp lý.

Bảy giờ kém hai mươi, điện thoại rung. Tân, người đi thi cùng đợt, gọi sang, giọng hụt hơi.

— Mày nhớ cái phần nhường đường ở vòng xoay không? Tao ôn ba lượt rồi mà thấy như chưa biết gì.

— Tao cũng vậy.

— Thế bây giờ mày đang làm gì?

— Ngồi.

— Ngồi mà được gì?

Tân cười ngắn một tiếng rồi cúp máy. Mình nhìn màn hình tối đi, và nhận ra câu hỏi của nó là câu hỏi đúng, chỉ có điều mình chưa có câu trả lời nào tử tế.

Dễ nhầm nhất là tưởng đóng sách lại là buông. Đóng sách xong mà ngồi dằn vặt rằng đáng lẽ phải xem thêm cái phần kia, thì chiếc túi khóa kín còn nặng hơn lúc nó mở. Hoặc đóng sách xong thì cầm điện thoại lướt xem người ta kể chuyện đi thi, nghe như đang thư giãn mà thật ra là ôn bằng một cách khác. Hai cách đều hấp dẫn vì đôi tay đang cần việc làm, và vì việc làm gần nhất luôn là cái điện thoại hoặc cái túi. Thay vào đó, cho tay một việc khác, nhỏ và không liên quan gì tới đề thi.

Ai cũng giải thích chuyện này bằng một câu: ôn thêm cho chắc. Nhưng tới mười lăm phút cuối, việc ôn gần như không còn để biết thêm điều gì. Nó để mua một cảm giác rằng mình đang nắm được mọi thứ. Cảm giác mua theo kiểu đó hết rất nhanh, nên phải mua tiếp, mà mỗi lần mở tài liệu ra mình lại thấy thêm một chỗ chưa chắc. Càng ôn, danh sách chỗ chưa chắc càng dài, vì mắt đang đi tìm chỗ chưa chắc chứ không đi tìm chỗ đã thuộc. Mười lăm phút cuối vì vậy không thêm được gì vào đầu, nhưng thêm được rất nhiều nỗi sợ.

Biết mình làm đúng là khi chiếc túi vẫn khóa cho tới lúc đứng dậy. Không cần thấy yên. Lần đầu mình mở túi hai lần, lần thứ hai lúc cốc nước đã nguội ngắt mà mình chưa uống ngụm nào, và lần nào cũng chỉ đọc đúng một dòng rồi tự gấp lại. Nếu đó cũng là bạn thì cứ để vậy, đóng lại lần nữa là được, không cần mắng mình. Qua vài lần ngồi như thế, có người kể rằng cái ngứa tay đến muộn hơn, cũng có người vẫn mở túi y như hôm đầu nhưng mở xong thì đóng nhanh hơn.

Ngày chỉ còn năm phút thì làm đúng hai việc: khóa túi và uống hết cốc nước ấm trước khi đi. Nếu sáng của bạn lúc nào cũng gấp đến mức hai việc ấy cũng khó, bài sáng nào cũng vội, làm sao thiền được có vài cách lấy lại từng phút lẻ. Còn nếu chỉ có đúng ba giây, thì ba giây chánh niệm giữa ngày bận rộn vừa đủ.

Nếu thử rồi mà tay vẫn run, đầu vẫn ồn

Chuyện này xảy ra khá thường, nên nói luôn ở đây.

Lý do hay gặp thứ nhất: ngồi yên làm mọi thứ đang ồn nghe to hơn. Bạn ngồi mười phút và đầu chạy hết đề thi này tới đề thi khác, rõ hơn cả lúc đứng nấu cháo. Đó không phải dấu hiệu bạn làm sai. Ngồi yên vốn như vậy. Cách đi tiếp là đổi việc chứ không ép nó ngừng: đứng dậy, đi chậm hai phút quanh nhà, chú ý bàn chân chạm sàn gạch, hoặc quay lại bước gọi tên năm thứ nhìn thấy. Nếu đầu cứ chạy mãi, khi tâm trí không chịu yên nói kỹ hơn về chuyện này.

Lý do hay gặp thứ hai: chọn sai giờ. Có những sáng nhà đang rối, con chưa dậy, bếp chưa ai nấu, và bạn chen mười phút này vào giữa. Mười phút bị chen vào như vậy thường biến thành mười phút canh đồng hồ. Làm nó vào tối hôm trước, sau bữa cơm, cũng chạy được, hoặc để lại đúng bản ba phút ngồi trên ghế chờ tới lượt.

Và có người đơn giản không hợp với việc ngồi yên trước một việc lớn. Những người đó thường cần đi bộ, cần quét sân, cần làm gì đó bằng tay chân thì đầu mới chịu ngồi xuống. Không sao cả. Cùng một ý, khác cách làm.

Một điều nữa, nói nhẹ: nếu nỗi lo trước những việc như thế cứ ở lại nhiều tuần liền và lấn vào chuyện ăn, chuyện ngủ, thì nói với một người bạn tin cậy hoặc một người có chuyên môn là việc nên làm, không phải vì bạn yếu mà vì có những thứ không nên một mình mang.

Kết quả buổi thi hôm đó mình không kể ở đây. Nó không phải chỗ bài này đứng.

Chỉ nhớ lại một chi tiết: lúc đứng dậy khỏi ghế nhựa, tờ giấy hẹn giờ trong túi áo vẫn gấp tư, vẫn mềm ở bốn góc. Cốc nước dưới chân ghế đã nguội. Mình uống hết.

Bài viết có sự hỗ trợ từ AI trong quá trình tạo nội dung.