Năm việc nhỏ trước khi tắt đèn mà không cần dụng cụ gì

Điện thoại của bạn đang nằm cách đầu bạn bao xa lúc này?

Tối qua, 23:40, mình thử đo bằng cánh tay. Nằm xuống, duỗi tay ra là chạm. Chưa tới một gang. Màn hình úp xuống nhưng vẫn rung trên mặt gỗ, cái tiếng rè rè nghe rõ cả khi mình đã nhắm mắt.

Nếu tối nào bạn cũng tắt đèn rồi mà đầu vẫn bật, thì danh sách "việc nên làm trước khi ngủ" chắc bạn đã đọc đủ. Đèn xông tinh dầu, nhạc không lời, trà thảo mộc, một ứng dụng trả phí. Bài này đi theo hướng ngược lại: năm việc nhỏ chỉ dùng thứ đã có sẵn trong phòng, mỗi việc chừng một hai phút.

Năm việc này không phải là mẹo ngủ nhanh. Mình không hứa, và cũng không muốn bạn tối nay nằm canh xem việc nào "ăn". Có đêm đầu mình vẫn chạy tới gần một giờ sáng. Chúng chỉ là cách khép ngày lại bằng tay chân thay vì bằng màn hình. Ngủ được hay không là chuyện của đêm, không phải bài kiểm tra cho bạn.

Ba việc làm khi đèn còn sáng

Để điện thoại ra khỏi tầm tay với

Mình tưởng mình cầm điện thoại trước khi ngủ để lướt cho vui. Đến khi để nó sang bàn học, mình mới thấy lý do khác: cầm nó là cách để chưa phải nằm với khoảng trống. Lướt một cái video, thêm một cái nữa, vì buông ra là phải nằm đó với cái đầu của mình.

Cách làm: cắm sạc ở chỗ phải ngồi dậy, đi vài bước mới tới. Bàn học, kệ cạnh cửa, đâu cũng được. Nếu điện thoại là báo thức duy nhất thì vẫn đặt ở đó, chuông đủ lớn để nghe được từ giường. Nhà có người ốm hay người lớn tuổi có thể cần gọi mình ban đêm thì để chuông cuộc gọi trong tầm nghe. Mục đích là rời tay, không phải rời liên lạc.

— Mày để điện thoại ở bàn à? Khoa hỏi, giọng còn ngái ngủ.

— Ừ, thử một tuần.

— Lỡ mẹ mày gọi nửa đêm?

— Chuông to mà. Mình nghe được.

Bài tắt màn hình ba mươi phút trước giờ ngủ đi sâu hơn vào chuyện màn hình. Ở đây chỉ cần đúng một việc: tay không với tới được.

Gọi tên năm vật trong phòng

Đèn vẫn sáng. Ngồi ở mép giường, nhìn quanh và gọi tên năm vật, thầm hoặc nói nhỏ cũng được. Cái quạt. Tấm rèm. Chiếc áo khoác treo sau cửa. Ly nước. Hộc tủ kéo hờ.

Chỉ gọi tên. Đừng thêm "cái áo kia phải đem giặt". Mình hay trượt đúng chỗ này: vừa nhìn cái áo đã thấy cả chuỗi việc cuối tuần kéo theo. Gặp vậy thì không cần chê mình, chỉ cần quay lại: cái áo khoác. Rồi sang vật kế tiếp.

Phần lớn buổi tối, đầu mình ở một trong hai chỗ: hôm nay đã xảy ra gì, hoặc ngày mai sẽ ra sao. Gọi tên mấy món đồ trước mắt là một cách báo cho mình biết bây giờ mình đang ngồi ở đâu. Mình thấy vậy, bạn có thể thấy khác.

Kéo giãn vai và cổ ba lần

Ngồi nguyên ở mép giường. Nhún hai vai lên gần tai, giữ một nhịp, rồi thả xuống. Ba lần. Sau đó nghiêng đầu sang phải, chậm, tới khi thấy căng nhẹ thì dừng, thở ra, quay lại giữa. Đổi bên.

Ba chữ cần nhớ: nhẹ, chậm, không ép. Không xoay cổ thật mạnh, không bẻ, không cố cho "kêu". Thấy đau nhói hoặc tê lan xuống tay thì dừng ngay, đừng cố làm cho xong.

Có tối vai mình đã hạ sẵn từ lúc nào không hay, và việc này chẳng thay đổi gì. Cũng không sao. Hai phút ấy vẫn là hai phút không nhìn vào màn hình nào.

Hai việc làm khi đèn tắt dần

Tắt đèn từng cái một

Đừng đập công tắc một cái cho cả phòng tối sập. Tắt đèn chính trước. Chờ vài nhịp thở cho mắt quen. Rồi tới đèn bàn. Cuối cùng mới tới cái đèn ngủ, hoặc để lại ánh sáng đường hắt qua rèm.

Có tiếng "tách" của từng công tắc, và mỗi tiếng như một dấu chấm. Phòng tối đi theo từng nấc, mắt kịp nhìn ra cái quạt, mép tủ, vệt sáng vàng của đèn đường trên trần. Cạnh giường có bậc hay đồ dễ vấp thì để lại một đèn nhỏ cho tới khi đã nằm yên. Chuyện an toàn đứng trước chuyện nghi thức.

Nói thầm một câu để chốt ngày

Nằm xuống rồi, nói thầm một câu ngắn, không quá sáu bảy từ, không nhắc tên việc nào. Mình hay dùng: "Xong rồi. Mai tính."

Chỗ này cần nói rõ, vì mình đã làm sai nhiều lần. Câu ấy không xoá cái báo giá chưa gửi. Nó chỉ nói rằng việc đó được đặt sang buổi sáng.

— Còn cái báo giá chưa gửi.

— Sáng mai gửi.

— Lỡ quên thì sao?

— Sáng mai có Zalo nhắc. Giờ nằm đã.

Đầu không phải lúc nào cũng chịu. Có đêm nó cãi thêm ba lượt nữa. Mình cứ nói lại đúng câu đó một lần, rồi thôi, không cố thắng.

Làm cả năm việc một lần thì sao

Tối đầu tiên mình làm đủ năm việc, tắt đèn, nằm. Mười một giờ mười lăm. Đầu vẫn chạy. Tới gần một giờ sáng mình vẫn nghe quạt quay, nghe xe máy chạy ngoài đường, và nghĩ: đã làm đúng hết rồi mà.

Cái nghĩ ấy mới là chỗ hỏng. Năm việc biến thành một danh sách phải hoàn thành, và đêm thức biến thành bằng chứng mình làm chưa đúng. Nó hấp dẫn vì giống cách ta đối xử với mọi việc khác: có quy trình, có kết quả. Nhưng giấc ngủ không chịu đi theo quy trình. Thay vào đó: chọn đúng một việc dễ nhất cho cả tuần đầu. Mình chọn việc để điện thoại sang bàn. Hết.

Qua ngày thứ ba, mình thêm việc gọi tên năm vật. Sau khoảng một tuần, có đêm mình quên mất việc thứ hai mà chẳng thấy tiếc. Cũng có đêm vẫn thức tới một giờ. Khác biệt mình nhận ra không nằm ở giờ ngủ, mà ở chỗ mười phút trước khi tắt đèn bắt đầu có hình dạng.

Ngày quá mệt, làm đúng một việc: tắt đèn từng cái một. Chỉ vậy.

Nếu đêm nào cũng dài

Năm việc này không thay được việc gặp bác sĩ, và không hứa đêm của bạn sẽ ngủ ngon. Có người thấy khác, có người không.

Nhưng nếu bạn khó ngủ nhiều đêm trong tuần, và chuyện đó kéo dài vài tuần, thì nên nói với bác sĩ. Cũng vậy khi ban ngày bạn lơ mơ rõ rệt, nhất là lúc lái xe hoặc đang làm việc, hay người ngủ chung nói bạn ngáy to hoặc có lúc như ngừng thở. Cũng vậy khi cái buồn hoặc cái lo cứ kéo dài, không chịu nhẹ đi. Đó là những chuyện đáng được một người có chuyên môn nhìn vào, đừng tự gánh một mình.

Nếu có lúc bạn nghĩ tới việc làm đau chính mình, đừng chờ qua đêm. Nói với một người bạn tin, ngay hôm nay. Trang Hỗ trợ khẩn cấp nói rõ những gì luôn đúng trong lúc như vậy.

Tối nay, nếu bạn tắt đèn, cứ tắt từng cái một.