Thư gửi mình, buổi chiều đứa nhỏ gọi mình là chú

Gửi mình lúc ba giờ chiều, người đang cầm cái bơm tay và chưa biết mình sắp bị gọi là gì,

Mình viết cho bạn lúc đã kéo cửa cuốn xuống, ngồi trên cái ghế nhựa thấp mà mình dùng để vá xe, ngón tay còn dính mùi cao su và nước xà phòng. Đèn đường đã sáng. Ngoài kia có tiếng xe máy lướt qua, và đâu đó trong hẻm có mùi cá kho của nhà ai nấu muộn. Mình muốn nói với bạn mấy điều mà chiều nay bạn chưa kịp nói với chính mình.

Chuyện là thế này. Khoảng ba giờ, có một cô bé dắt xe đạp vào tiệm, chắc chín tuổi, hai bím tóc, cái cặp còn đeo trên lưng. Con bé đứng ở mép vỉa hè, hơi rụt rè, rồi nói:

— Chú ơi, bánh xe con xẹp.

Bạn nhớ không, bạn quay đầu ra phía sau. Thật đấy. Bạn nhìn xem "chú" nào đang đứng sau lưng mình. Không có ai. Chỉ có tấm bạt xanh và mấy cái vỏ xe treo trên đinh.

— Ừ... để chú xem.

Hai chữ "chú xem" ra khỏi miệng bạn trước khi bạn kịp quyết định có nhận hay không. Rồi bạn cúi xuống, thấy chỗ xì hơi là một cái đinh nhỏ xíu, và hai bàn tay làm việc như mọi ngày trong khi trong đầu bạn có một khoảng trống kỳ lạ, giống như vừa lỡ bước xuống bậc thềm thấp hơn mình tưởng.

Mình biết bạn đã thấy gì lúc đó, dù bạn không nói với ai. Không phải là buồn. Cũng không hẳn là ngượng. Là một cái gì rất nhỏ nhích đi: tấm hình bạn vẫn mang trong đầu về mình, cái dáng hai mươi lăm tuổi, vừa mở tiệm, tóc dày, được khách gọi là anh, tấm hình đó vừa bị ai đó đặt xuống bàn mà không hỏi ý. Bạn cười với con bé, nói "xong rồi nè", và nó cảm ơn rồi đạp xe đi. Nó chẳng biết mình vừa làm gì. Mà đúng là nó chẳng làm gì cả. Nó chỉ gọi đúng như nó thấy.

Tối nay mình ra gương nhỏ sau tiệm để rửa mặt, và mình nhìn thật lâu, lần đầu từ rất nhiều năm. Có hai sợi bạc ở thái dương bên trái, mà chắc chúng đã ở đó từ trước chiều nay. Mình từng nghĩ tóc bạc là chuyện của mái tóc hoa râm của cha mẹ, chứ chưa bao giờ là chuyện của mình. Có hai nếp ở khoé mắt, hiện ra khi mình cười thử. Chẳng có gì mới cả. Chỉ có điều là trước chiều nay, mình chưa ai nhờ nhìn.

Mình nghĩ ra một chuyện, và mình muốn bạn nghe nó trước khi đi ngủ. Hồi mình chín tuổi, mình cũng dắt xe đạp vào đúng kiểu tiệm này. Ông thợ lúc đó, mình gọi ông là chú Tư, không một chút do dự. Bây giờ mình đoán ông chú Tư ấy khi đó cỡ ba mươi tám tuổi. Đúng tuổi mình bây giờ. Mình đã gọi một người ba mươi tám tuổi là chú mà chưa từng nghĩ nó là một lời nhận xét về ai, vì với một đứa chín tuổi, cái tên đó chỉ nói một điều: người này đứng ở xa em một đoạn, và đoạn đó đủ để em tin được.

Nên mình nghĩ cái tên đó không đo mình. Nó đo khoảng cách từ chỗ con bé đứng tới chỗ mình đứng, và khoảng cách đó cứ dài ra mỗi năm, giống kiểu vô thường trong sự thay đổi của thời gian vẫn lặng lẽ làm, kể cả khi mình không để ý, kể cả khi chẳng ai gọi to lên. Hôm nay là lần đầu có người gọi to.

Mình không bảo bạn phải thấy ổn ngay. Có những buổi tối người ta cần được ngượng một lúc. Cho phép mình được cười hơi gượng, hơi tiếc, hơi buồn cười với chính mình, mà không phải vội hiểu ra đạo lý nào. Hôm nay là hôm đó. Ngày mai bạn sẽ lại vá xe, lại nghe tiếng xì hơi của một cái săm, lại được gọi bằng đủ thứ tên khác nhau, và có lẽ sẽ thấy hôm nay chỉ là một chiều nhỏ.

Có một việc nhỏ mình đã làm tối nay, bạn có thể thử nếu muốn:

Lần đầu mình thấy hơi kỳ cục, kiểu đang nói chuyện với người lạ. Có người sẽ thấy ba chỗ khác ấy đau, có người thấy buồn cười, có người chẳng thấy gì. Mấy hôm sau, nếu có làm lại, mình đoán gương sẽ bớt xa một chút, nhưng cũng có thể không, và không sao. Còn ngày bận quá thì chỉ cần liếc gương một lần và nói một câu mô tả, không chấm điểm, không đòi gì.

Mình không bắt bạn bỏ tấm hình hai mươi lăm tuổi đi. Nó vẫn thuộc về bạn, cũng như tấm hình bạn tám tuổi cũng thuộc về bạn. Chỉ là hình thì để đó, còn người đang cầm cái bơm tay chiều nay là người ba mươi tám tuổi, và người đó vá được cái săm nhanh hơn người hai mươi lăm tuổi rất nhiều. Đó là một thứ có thật, và nó cũng đến từ chỗ năm tháng đi qua.

Mình có một lời cảm ơn gửi cho cô bé, dù không nói được với nó: cảm ơn vì đã nói thật bằng giọng không có gì phải che. Và một lời cảm ơn gửi cho chú Tư, nếu đâu đó ông còn nhớ chiếc xe đạp nhỏ mình dắt vào năm xưa. Hai lời cảm ơn đó mình để ở đây, trong lá thư này.

Nếu chuyện này làm bạn buồn kéo dài nhiều tuần, nặng tới mức ăn ngủ cũng khó, thì nói với một người có chuyên môn là việc hợp lý. Chiều nay mình chưa thấy là chuyện đó. Mình chỉ muốn bạn biết là mình ở đây.

Mong bạn ngủ một giấc dễ chịu. Ngày mai cửa cuốn lại kéo lên, và chậu nước vá săm lại có mùi xà phòng với cao su quen thuộc.

Mình của buổi tối, ba mươi tám tuổi, hai sợi bạc bên thái dương trái.