Bóng chữ còn lại sau khi lau bảng

Sáu giờ chiều thứ Sáu, lớp cuối vừa ra về. Phòng học còn mùi phấn lẫn mùi mồ hôi của hai chục đứa trẻ, quạt trần quay chậm, tiếng xe máy rì rầm ngoài đường. Tôi dạy học gần ba mươi năm, và việc tôi làm chậm nhất trong ngày luôn là việc cuối cùng: lau bảng. Hôm đó tôi lau xong, lùi lại một bước, và thấy nó.

Cuối buổi,
tôi lau bảng một lượt.
Giẻ đi từ trái sang phải,
bụi phấn bay lên
rồi đậu lại trên vai áo.

Chữ biến mất.
Nhưng dưới đèn tuýp
vẫn còn một vệt trắng mờ,
hình của một phép tính
mà tôi đã quên bước cuối.

Mai sẽ có chữ khác
viết đè lên.
Không ai đọc được
lớp nào nằm dưới lớp nào.

Mười năm trước
cũng có một cậu học trò
ngồi bàn cuối,
chép gì đó rồi quên.
Cái bảng không nhớ.
Chỉ có vệt phấn còn lại.

Tôi đặt giẻ xuống.
Tắt đèn.

Vệt trắng vẫn ở đó cho tới sáng mai.

— Thầy ơi, em quên cây bút.
Một đứa quay lại, đứng ở cửa lớp, tay vẫn nắm quai cặp.
— Thầy lau rồi mà em vẫn thấy chữ.
— Ừ. Thầy cũng thấy.

Nó lấy bút rồi đi. Tiếng dép lẹp xẹp xa dần ngoài hành lang. Tôi đứng thêm một lúc, tay còn dính phấn, nhìn cái vệt không ai nhờ tôi giữ lại.

Bài thơ không giải thích gì, nên văn xuôi nói giùm một câu. Cái đã viết lên rồi lau đi không hẳn biến mất. Nó thành một vệt mờ, ngày mai viết đè lên, và vệt ấy vẫn ở bên dưới dù không ai đọc được. Có người thấy nhẹ vì điều đó, có người thấy buồn, có người thấy cả hai cùng lúc. Tôi thuộc nhóm cuối. Chuyện vô thường ở cỡ nhỏ này không lấy đi hẳn thứ gì, như bài viết này về vô thường và những điều ta giữ quá chặt đã nói theo cách riêng của nó.

Nếu bạn muốn thử, không cần có bảng. Chỉ cần một thứ vừa được lau, rửa hay xoá đi trong ngày.

Cách biết bạn làm đúng không phải là bài thơ hay. Là khi đọc lại, những dòng ấy trông giống thứ bạn đã nhìn thấy, chứ không giống một lời khuyên. Lần đầu, tay tôi cứ muốn thêm một câu triết lý ở cuối, kiểu "đời cũng như vệt phấn". Câu đó hấp dẫn vì cho bài thơ một cái kết gọn, nhưng nó đóng cửa đúng chỗ bài thơ vừa mở. Cắt nó đi, để khổ cuối dừng ở một việc làm bằng tay. Sau một tuần, có người nhận ra mắt mình hay dừng ở những vệt nhỏ trong nhà, cũng có người không thấy khác gì. Hôm quá bận thì viết đúng hai dòng, chỉ tả thứ thấy.

Nếu viết không ra, đừng ép thành thơ. Liệt kê ba thứ vẫn còn thấy được là đủ, không cần xuống dòng. Nếu viết ra mà thấy buồn hơn, đặt bút xuống, uống một ngụm nước, hôm sau làm lại bằng một thứ ít nặng hơn, như cái tách trong bếp chứ không phải một tin nhắn. Một cái tách cũ cũng có vệt của nó, như trong bài về chiếc tách sứt quai. Còn nếu cảm giác buồn hay trống rỗng đi cùng những vệt ấy kéo dài nhiều tuần, đến mức khó ăn, khó ngủ, khó làm việc, hãy nói chuyện với một người có chuyên môn, như bác sĩ hoặc nhà tham vấn tâm lý.

Sáng thứ Hai, tôi lại cầm cục phấn.