Bảy ngày, mỗi sáng một phút nhìn bàn làm việc trước khi mở máy

Mở máy là phản xạ.

Tám giờ năm mươi sáng, mình đẩy cửa phòng thiết kế, tay trái còn xách túi, tay phải đã bấm nút nguồn. Màn hình sáng lên trước cả khi mình kéo ghế. Email hiện ra, mấy cái chấm đỏ trên Zalo nhảy theo, và ngày làm việc bắt đầu khi mình chưa kịp biết mình đã đến.

Một hôm, Nhi ngồi bàn bên thấy mình đứng nhìn cái bàn.

"Sáng nay ông ngồi nhìn cái bàn làm gì vậy?"

"Tập."

"Tập gì?"

"Chưa biết."

Đó là lần đầu tiên, và cũng là lúc mình nghĩ nên thử cho đàng hoàng, bảy ngày, rồi kể lại. Bài này là bảy ngày đó, kèm những chỗ mình quên, mình cười, và mình bỏ dở.

Thử thách này không phải một nghi thức buổi sáng, và nó không hứa làm việc hiệu quả hơn. Mình cũng không bảo đây là thiền. Nó chỉ là một phút ngồi xuống, nhìn cái bàn mình đã ngồi cả nghìn lần mà chưa nhìn lần nào, rồi mới mở máy.

Một phút, và vì sao là cái bàn

Mình chọn cái bàn vì nó đứng yên. Hơi thở thì phải để ý mới thấy, còn cái bàn thì cứ ở đó: cái ly, quyển sổ, sợi dây sạc, vệt nước khô từ hôm thứ Sáu. Không ai chấm điểm cách bạn nhìn nó.

Mình chọn một phút vì nó đủ ngắn để không có lý do gì để bỏ. Và mình chọn ngay trước khi mở máy, vì đó là chỗ phản xạ chạy nhanh nhất, chỗ nếu có thể chen vào một khoảng nhỏ thì khoảng ấy sẽ có việc để làm.

Luật chỉ có ba dòng. Ngày nào quên thì ngày sau làm tiếp, không bù. Ngày nào bận quá thì rút xuống mười giây. Và mắt luôn mở.

Bảy ngày

Ngày 1: Mười giây thôi

Bài tập: Ngồi xuống, chưa chạm gì. Nhìn bàn đúng mười giây, đếm thầm được ba thứ trên đó. Xong thì mở máy như mọi hôm.

Thời gian: Mười giây. Ghi chú: Ngày đầu cố tình làm cho dễ đến mức buồn cười. Mình quên mất lúc đầu, phải đóng máy lại mở lần nữa, và Nhi nhìn thấy hết.

Ngày 2: Gọi tên ba thứ

Bài tập: Nhìn bàn khoảng một phút, gọi tên ba vật bằng ba từ: ly, sổ, dây sạc. Rồi tìm thêm một chi tiết chưa từng để ý: một vết xước, một cái nhãn dán nửa bong.

Thời gian: Một phút. Ghi chú: Hôm đó mình thấy trên mặt bàn gỗ có một vòng tròn mờ do cái ly cũ để lại. Cái bàn này mình ngồi hai năm, chưa nhìn tới nó.

Ngày 3: Thêm đôi tay

Bài tập: Nhìn bàn như hôm qua, rồi đặt lòng bàn tay lên mặt bàn. Để ý nó mát hay ấm, nhẵn hay có chỗ gồ lên. Nếu muốn, nghe thêm một tiếng nào đó trong phòng.

Thời gian: Một phút. Ghi chú: Nếu ngày này bạn thấy ngượng, cứ ngượng. Mình cũng vậy, vì anh Khoa đi ngang và hỏi có phải mình đang dò sóng không. Năm giác quan, năm phút có thêm vài cách khác để đưa chú ý về chỗ mình đang ngồi.

Ngày 4: Một ngày nhẹ

Bài tập: Không cần đủ một phút. Chỉ cần nhớ ra trước khi mở máy, và để mắt ngó cái bàn một cái, một hơi thở ra. Hôm nào không nhớ thì thôi.

Thời gian: Vài giây. Ghi chú: Cho mình nghỉ. Mình làm đúng ba giây, rồi quên, rồi nhớ lại giữa trưa, lúc đang gắp rau.

Ngày 5: Một câu hỏi

Bài tập: Nhìn bàn một phút, rồi hỏi thầm: việc đầu tiên mình định làm sáng nay là gì? Nói ra thành một câu ngắn, rồi mở máy, và để ý xem email đầu tiên có kéo mình đi chỗ khác không.

Thời gian: Một phút. Ghi chú: Sáng đó mình định sửa bản vẽ cho khách, và email đầu tiên là của một việc khác. Mình đọc, trả lời, rồi quay về việc cũ. Có người sẽ thấy chuyện này tầm thường. Mình thấy lần đầu có việc mình chọn trước khi bị việc chọn mình.

Ngày 6: Bỏ đi một thứ

Bài tập: Trong lúc nhìn bàn, chọn một thứ không cần ở đó nữa: giấy nhớ cũ, vỏ bánh, cây bút hết mực. Cầm lên, bỏ vào thùng rác, rồi mở máy.

Thời gian: Một phút. Ghi chú: Mình bỏ ba tờ giấy nhớ viết từ tháng trước. Một tờ ghi "gọi thợ sửa máy lạnh" mà mình đã gọi từ lâu rồi. Cái bàn nhẹ hẳn đi một chút, và mình chỉ nói được vậy.

Ngày 7: Nhìn lại

Bài tập: Nhìn bàn như mọi hôm. Cuối ngày, viết ba dòng: ngày nào mình nhớ, ngày nào quên, và có lúc nào một phút ấy làm mình để ý được thứ gì khác.

Thời gian: Một phút buổi sáng, ba phút buổi chiều. Ghi chú: Nếu ba dòng thấy ít, bảy câu hỏi chánh niệm cuối ngày có thể dùng thay.

Nếu bạn bỏ giữa chừng

Mình bỏ hai ngày, và mình nghĩ nhiều người sẽ như vậy. Lý do thứ nhất là quên: tay nó nhanh hơn đầu, và ngày nào cũng mở máy trước khi nhớ. Cách mình đỡ quên là đặt ly nước lên chính cái nút nguồn, để phải nhấc ly ra trước khi mở. Nhìn hơi ngớ ngẩn, nhưng nó chạy.

Lý do thứ hai là thấy việc này không hợp. Có người ngồi nhìn bàn thấy bứt rứt, hoặc thấy mình đang phí một phút mà tin nhắn đang dồn. Cũng được. Thử đứng nhìn ra cửa sổ một phút, mắt mở, hoặc bỏ hẳn bài này và dùng tắt thông báo một tiếng mỗi ngày thay cho nó. Cái cần giữ là một khoảng nhỏ giữa lúc bước vào chỗ làm và lúc làm, còn nó nằm ở đâu thì tùy bạn.

Nếu sáng nào đi làm bạn cũng thấy nặng người, không muốn mở máy suốt nhiều tuần liền, chuyện đó đáng được kể với một người có chuyên môn, chứ không phải chỉ một phút nhìn bàn là xong.

Sáng thứ Hai tuần sau, mình đẩy cửa phòng thiết kế, đặt túi xuống, kéo ghế. Nắng đã rơi thành một vệt trên cái vòng tròn mờ của chiếc ly cũ.

Mình nhìn một lát. Rồi mở máy.