Chiều Chủ nhật mình gấp một chồng quần áo vừa phơi khô

Bốn giờ chiều Chủ nhật. Chồng quần áo vừa thu ngoài sân còn ấm hơi nắng, nằm trên sofa cao tới nửa lưng ghế. Hai mươi năm nay chiều Chủ nhật nào nhà mình cũng có một chồng như thế.

Mình gấp đồ nhanh, nhanh đến mức tay làm xong trước khi đầu kịp biết. Điện thoại dựng vào bình nước trên bàn, một bộ phim bộ chạy tới đâu thì gấp tới đó. Hết một tập thì hết một chồng. Chưa lần nào mình nhớ được hôm ấy đã gấp cái áo nào đầu tiên, cũng chẳng nhớ nổi tập phim vừa xem.

Chuyện này không phải về việc nhà chia cho ai, cũng không bảo bạn phải gấp đồ cho đẹp. Mình không định biến một việc nhà thành một bài tập. Mình chỉ kể một chiều điện thoại hết pin, và những gì tay mình tìm thấy trong chồng đồ quen thuộc đó.

Một chiều không có phim

Hôm ấy mình quên cắm sạc từ đêm hôm trước. Đến lúc ôm chồng đồ từ sân vào thì màn hình điện thoại tối đen, chỉ còn hình mình phản chiếu mờ mờ. Mình cắm sạc ở phòng ngủ, tự nhủ thôi thì gấp xong rồi xem sau.

Nhà im. Có tiếng quạt trần quay đều và, xa hơn, ngoài ngõ, tiếng rao bánh mì nóng kéo dài rồi nhỏ dần.

Cái khăn tắm là thứ đầu tiên mình cầm lên. Nó cứng hơn mọi ngày vì nắng, và nặng hơn mình tưởng. Mình áp nó vào má một lúc, không biết vì sao. Nó có mùi nắng, mùi khô ráo, mùi của một ngày đã trôi qua mà mình không để ý nó trôi.

Cái áo sơ mi trắng của anh Tuấn có một vết sờn nhỏ ở cổ tay, loại vết người ta chỉ thấy khi cầm lên tận tay. Cái áo thun xanh của thằng Khang thì khác. Nó đã bỏ lại cái áo này khi lên ký túc xá, và mình vẫn giặt cùng đợt vì thói quen. Mình dừng tay ở cái áo ấy. Không buồn lắm, cũng không vui. Chỉ là cầm trên tay mới thấy nó nhỏ hơn mình nhớ.

— Em gấp gì mà lâu vậy? Anh Tuấn hỏi, ngó vào từ cửa.

— Đang gấp.

— Mọi hôm hai chục phút là xong.

— Hôm nay lâu hơn. Anh ngồi xuống gấp tất đi.

Anh ngồi xuống. Anh gấp tất kiểu của anh, nhét cái nọ vào cái kia, và mình không sửa.

Giải thích dễ nhất cho cái lúc dừng tay ở cái áo xanh là mình nhớ con. Có thể đúng một phần. Nhưng mình nghĩ có một chỗ nhỏ hơn: mình chưa bao giờ nhìn nó. Hai mươi năm cầm hàng nghìn cái áo, mình chỉ biết áo nào thì xếp ở ngăn nào. Tay mình đã biết hết, còn mắt mình thì chưa từng được mời vào.

Phim chạy trong lúc gấp đồ không phải là thứ xấu. Nó giúp việc nhà đỡ chán. Chỉ là nó lấy mất đúng cái khoảng mà tay đang có việc quen thuộc, lẽ ra, với mình, là lúc dễ ở lại trong đó nhất.

Chỗ mình suýt bỏ

Tuần sau mình thử lại và thấy chán. Chán thật, theo kiểu ngồi gấp ba cái áo đã muốn bật điện thoại lên. Cái chồng đồ cao nửa lưng ghế bỗng dài như một ngày làm việc.

Có hai điều mình đã làm sai ở lần thứ hai.

Điều đầu tiên là mình đòi lần nào cũng phải có cái khoảnh khắc như lần đầu. Lần đầu có khăn nắng, có áo của con, có tiếng rao bánh mì. Lần hai thì không có gì: toàn áo thun của anh Tuấn và mấy cái khăn lau bếp. Mình ngồi đợi cảm xúc xuất hiện, và nó không đến. Đợi như vậy thì chồng đồ chỉ dài thêm. Cái mình thôi đòi là chuyện nó phải đẹp. Hôm đó mình chỉ nhìn cái khăn lau bếp, thấy nó có sợi chỉ lòi ở một góc, và thế là đủ để gấp tiếp.

Điều thứ hai là mình bắt mình gấp chậm. Chậm theo nghĩa phải làm đủ ba mươi giây một cái áo. Mình đếm. Mà đã đếm thì mình đang nghĩ về con số, không nghĩ về cái áo. Mình bỏ đếm, và chỉ giữ một điều: gấp chậm hơn thường lệ chừng một nhịp thôi, đủ để thấy mình đang cầm cái gì.

Cũng có một chiều mình thử, rồi quay lại với phim. Hai tập liền. Không sao cả. Chiều hôm sau mình tắt phim, và chồng đồ vẫn ở đó.

Mấy chiều Chủ nhật sau đó

Mình không còn gấp đồ không kèm gì mỗi tuần. Có chiều vẫn có phim, có chiều lại có radio, có chiều anh Tuấn ngồi gấp tất bên cạnh và kể chuyện lung tung. Nhưng có một chuyện thay đổi mà mình không đặt ra từ đầu: trước khi gấp cái đầu tiên, mình hay nhìn nó một nhịp.

Chỉ một nhịp thôi. Cái nhìn ấy không làm mình bình an hơn, mình cũng không nghĩ nó phải làm vậy. Nó chỉ làm cho việc gấp đồ trở thành một việc mình đang làm, thay vì một việc xảy ra trong khi mình ở chỗ khác.

Cái ý nhỏ này nằm cùng họ với tìm thấy sự bình an trong những công việc đơn giản nhất, nơi một người khác tìm thấy nó ở việc rửa chén hay quét nhà. Và nếu bạn là kiểu người cần tập từng việc một thì nghệ thuật sống chậm nói về chuyện đó rộng hơn. Còn nếu bạn thích có một cảnh để bắt đầu, sáng nay mình rửa bát mà không nghĩ gì khác là một cảnh như vậy, ở bồn rửa thay vì ở sofa.

Nếu thử vài chiều mà thấy chẳng có gì, thì cũng như vậy thôi. Có người gấp đồ là lúc đầu họ nghỉ nhất, và chẳng cần thêm gì vào. Có người cần phim, cần nhạc, cần tiếng nói chuyện để tay làm được. Không phải việc nhà nào cũng là chỗ để ở lại. Cái cần giữ chỉ là: nếu bạn muốn nhìn một cái áo, thì có một chiều bạn được nhìn.

Hôm nào đó, nếu bạn thấy một chồng quần áo còn ấm nắng nằm trên ghế, thử ngồi xuống cạnh nó một lát.

Cái khăn đầu tiên bạn cầm lên sẽ nặng hơn bạn nghĩ.