Dựng xe vào lề, cầm điện thoại lên, rồi quên mất mình định xem gì

Màn hình sáng. Mình nhìn nó. Nó nhìn mình.

Mình vừa tấp vào lề, chống chân xe, gỡ cái điện thoại khỏi giá đỡ gắn trên ghi-đông, và không nhớ mình lấy nó xuống để làm gì.

Mình chạy xe ôm công nghệ được bốn năm, bốn mươi sáu tuổi, tên Hưng. Cái điện thoại với mình là bản đồ, là chỗ nhận cuốc, là chỗ khách nhắn "anh ơi em ở cổng B", là cái máy gọi khi khách không thấy mình. Nó là dụng cụ làm nghề, như cái mũ bảo hiểm thứ hai mình luôn chừa cho khách. Thế mà có những lúc mình cầm nó lên với một việc rất rõ trong đầu, và hai phút sau màn hình vẫn sáng, việc thì mất, khách thì đang chờ.

Bài này kể bốn chỗ mình thấy chuyện đó xảy ra, và mấy việc nhỏ mình thử để nó xảy ra ít đi. Tất cả chỉ làm khi xe đã dừng hẳn, chống chân, tắt máy. Trên đường, tay mình không đụng vào màn hình, và bài này không bao giờ bảo bạn làm khác.

Đây không phải chuyện trí nhớ kém. Mình nhớ được đường tắt của cả khu chợ cũ, nhớ tên bảy người khách quen và địa chỉ nhà họ, mà vẫn không nhớ mình mở khoá để làm gì. Cũng không phải chuyện cái điện thoại có sức hút gì ghê gớm. Nó chỉ nằm đó và sáng lên. Bài này không bàn chuyện nó tốt hay xấu cho ai.

Khoá máy lúc nó đang hiện đúng thứ lát nữa mình cần

Mười một giờ mười, đầu hẻm. Chị khách nhắn: "Anh ơi, chờ em ở cổng B nha, tòa nhà màu vàng, số 46." Mình đọc, gật đầu với cái điện thoại, bấm khoá, kẹp lại vào giá, và chạy hai trăm mét.

Tới nơi, mình tấp vào lề, gỡ điện thoại xuống, vuốt mở khoá. Màn hình hiện bản đồ, có một chấm xanh nhấp nháy và hai tin nhắn mới của hai người khác. Mình nhìn lên: ba cái tòa nhà, cái nào cũng màu vàng, và mình không nhớ chữ cái hay con số nào.

— Anh tới chưa anh?

— Dạ tới rồi chị. Chị ở cổng nào ạ?

— Em nhắn rồi mà anh.

Chị cười, giọng không có ý trách. Mình đứng đó, cầm cái điện thoại, mặt nóng lên, và lướt ngược lại tìm tin nhắn cũ.

Lúc đó mình nghĩ mình hay quên. Nghe hợp lý, và mình đã quen tự nói vậy với mình. Nhưng nghĩ lại thấy chuyện không nằm ở trí nhớ, mà ở chỗ cái điện thoại hiện ra gì khi mình mở nó. Khoá máy xong, nó không giữ lại cái mình cần, nó quay về cái mới nhất: bản đồ, hai tin của người khác. Số nhà thì đã trôi xuống dưới. Ý định "nhớ cổng B, số 46" khi mình bấm khoá chỉ là một câu lơ lửng trong đầu, chưa nằm ở đâu hết. Còn màn hình vừa sáng thì đưa ra ngay thứ có chữ, có chấm xanh, có tên người gửi. Một ý chưa có chữ nào thì thua ngay.

Mình chỉ thấy điều này ở cái điện thoại của mình, trong cái nghề của mình. Mình không biết nó đúng với bao nhiêu người.

Cái mình đổi nhỏ thôi: trước khi khoá máy, để màn hình dừng đúng chỗ lát nữa mình cần, rồi mới khoá. Không nói với mình "nhớ nha". Để cho chính cái máy nhớ.

Mình biết làm đúng khi tới nơi mà ngón cái chưa phải vuốt qua màn hình chính, không phải lướt ngược. Lần đầu mình quên luôn việc đó, tới khi mở lên mới nhớ ra mình lại không để. Qua ba hôm thì có chiều làm được cả ba cuốc liền, có chiều quên hai lần. Cuối tuần mình đếm lại: nhiều cuốc không phải lướt ngược hơn trước, cũng có cuốc vẫn phải. Ngày cuốc dồn quá thì rút xuống một việc: nói thầm "để màn hình đúng chỗ" trước khi bấm khoá.

Chỗ mình trượt thì khó nói là đúng hay sai. Sợ quên, mình chụp màn hình địa chỉ cho chắc. Chụp cuốc thứ nhất, cuốc thứ hai, cuốc thứ ba. Rồi một chiều mở thư viện ảnh để tìm cái địa chỉ, và thấy cả một chồng ảnh chụp màn hình, cái nào cũng gần giống cái nào, tên đường đọc không rõ. Tìm hết chừng bằng thời gian chị khách đứng đợi. Chụp làm mình thấy mình cẩn thận, mà thật ra nó chỉ thêm một chỗ để lạc. Tối đó mình xóa hết, và giữ một cái: tin nhắn gốc của khách, để nguyên, không chụp.

Sáu phút chờ ở cổng tòa nhà, và cái áo xanh mình không thấy

Hai giờ hai mươi chiều, trước một tòa nhà văn phòng kính xanh. Khách nhắn "em xuống liền anh". Liền là bao lâu thì chữ không nói. Mình chống chân xe, ngồi lại trên yên, hai tay buông trên ghi-đông.

Chờ ba phút thì mình cầm điện thoại, "xem khách xuống chưa". Màn hình hiện lên tin nhắn của khách, rồi mình thấy một tin nữa từ người khác, rồi một cái thông báo bên dưới. Mình đọc cái thông báo. Rồi mình mở nó. Khi ngẩng lên, một cô mặc áo khoác xanh đang đứng cạnh xe, gõ nhẹ lên yên sau:

— Anh ơi, anh là tài xế hả anh? Em đứng đây năm phút rồi.

— Dạ, dạ em xin lỗi.

— Không sao anh. Anh xem gì mà chăm chú vậy?

Mình nói thiệt:

— Em cũng không nhớ nữa.

Cô cười, rồi leo lên xe.

Mình nghĩ chờ ở đây dài hơn mình tưởng. Chữ "chờ" nghe như nghỉ, nhưng thật ra mình đang làm việc: trông một cái cửa. Mà trông cửa thì chán, nhất là khi nó không có gì xảy ra trong mấy phút liền. Cầm điện thoại lên là cách rẻ nhất để thấy mình đang làm gì đó. "Xem khách xuống chưa" chỉ là cái cớ nghe có lý: khách xuống thì mình thấy bằng mắt, không cần màn hình. Điều mình thật sự muốn là cho cái ngón tay một việc. Chờ không làm gì khiến mình thấy phí.

Nên mình cho đôi mắt một việc, thay vì cho ngón tay. Khi khách nhắn mình hỏi một câu thôi: "Chị mặc áo màu gì?" Nhận câu trả lời rồi để điện thoại trên giá, mắt quét dòng người đi ra từ cửa, tìm đúng màu đó. Nghe như trò chơi của trẻ con, nhưng mắt có việc thật: tìm màu xanh trong một đám áo trắng áo đen.

Mình biết làm đúng khi khách đến cạnh xe mà mình đã thấy trước một nhịp, hoặc ít nhất không bị gõ yên. Hôm đầu mình tìm sai màu hai lần, vì người ta nhắn "xanh" mà áo hơi ngả xám. Mấy hôm sau, có người nhắn "áo thun trắng" thì thấy ngay, có người nhắn "đang xuống" rồi biến mất bảy phút. Ngày khách đông quá, bản rút gọn là một chữ: hỏi màu áo, chỉ vậy.

Một chỗ mình hay sai: hỏi nhiều quá. "Chị mặc áo màu gì, tóc dài hay ngắn, có đội mũ không, cầm túi gì chị?" Hỏi càng nhiều thì mình càng cầm điện thoại, chờ khách trả lời từng câu, và mắt thì không nhìn cổng. Có lần khách nhắn lại: "Anh ơi em tới rồi, anh hỏi mãi em chưa kịp xuống." Từ đó mình chỉ hỏi một câu.

Cô khách áo xanh hôm đó ngồi sau lưng mình tới tận cuối cuốc, không nói thêm gì. Mình không biết cô nghĩ gì về bác tài đứng chờ năm phút mà không nhớ mình đang xem gì. Có thể cô quên rồi.

Ổ bánh mì nguội trong tay trái

Hai giờ chiều, dưới tán cây me gần chợ, bà bán nước mía đẩy xe qua đẩy xe lại. Mình có hai mươi phút giữa hai cuốc. Tay phải cầm ổ bánh mì, tay trái cầm điện thoại, "xem giờ".

Xem giờ xong thì mình vuốt thêm một cái. Rồi một cái nữa. Màn hình hiện một đoạn phim ngắn không biết ai gửi, mình xem tới hết, rồi xem đoạn kế bên. Khi ngẩng lên, ổ bánh mì trong tay phải đã nguội lạnh, vẫn còn nguyên ba phần tư.

— Ăn đi con, nguội hết rồi, ăn mất ngon.

Bà bán nước mía nói, tay không ngừng quay máy ép. Mình cười, cắn một miếng, và thấy cái bánh mì nguội ngắt, mà mình chưa nhớ nổi mùi pa-tê của nó.

Mình có cần biết giờ đâu, mình có cuốc kế thì nó tự báo. "Xem giờ" là cái cửa nhỏ nhất mà ngón tay tìm ra để mở màn hình mà khỏi phải nhận là mình muốn mở. Mình tự nhủ: xem giờ thôi. Và mình tin câu đó, lần nào cũng tin.

Người ta bảo ăn thì đừng cầm điện thoại. Mình mà bỏ nó đi thì ai nhận cuốc. Nhìn kỹ thì chuyện nằm ở chỗ khác: lúc ăn, tay trái không có việc. Tay không có việc thì đi tìm việc, và cái điện thoại luôn nằm gần nhất. Nên mình cho tay trái một việc khác.

Trước khi cầm ổ bánh mì, mình bấm nút tạm nghỉ trong ứng dụng, cất điện thoại vào cốp xe dưới yên, đóng nắp lại. Hai mươi phút, hoặc tới khi bánh hết. Tay trái đặt lên đầu gối hoặc cầm ly nước mía bà bán. Còn giờ thì mình đeo lại cái đồng hồ nhựa cũ ở cổ tay trái, cái đã nằm trong hộc tủ lâu lắm.

Mình biết làm đúng khi ăn xong mà không thấy cái ngón cái chạy lên chạy xuống trên đùi, tìm cái gì đó để vuốt. Hôm đầu mình mở cốp ba lần, và lần nào cũng bịa một lý do: coi thử có ai nhắn không, coi pin còn không. Hôm thứ ba, hai lần. Qua tuần có buổi ăn xong cả ổ bánh mì vẫn còn nóng, và có buổi mình lại cầm điện thoại như cũ. Nếu có cuốc gấp phải nhận giữa lúc ăn thì thôi, mình không ép. Ngày bận quá không kịp bấm nghỉ thì chỉ cần cất vào cốp, ba phút đầu của bữa ăn.

Cái sai mình mắc nhiều nhất là bỏ điện thoại trong cốp, nhưng cứ mở cốp liên tục để "coi pin". Mở cốp cũng là một cái vuốt, chỉ khác là cái vuốt đó tốn thêm một động tác nên mình thấy mình đã nghiêm túc hơn. Có lần mình mở sáu lần trong một bữa ăn mười lăm phút và vẫn nghĩ mình đang cố gắng. Giờ mình để luôn điện thoại trong cốp và để cái bình nước ở trên yên, chỗ tay chạm tới trước. Bữa ăn không có ai chờ, thì nó chỉ là bữa ăn. Chuyện ăn một bữa cơm không cầm điện thoại đã có người kể rồi. Với mình chỉ khác ở chỗ cái bánh mì nhỏ hơn và có thêm bà bán nước mía.

Cô khách ngồi sau nhìn đường giùm mình

Sáu giờ chiều, đèn đỏ dài ở một ngã tư đông xe. Cô khách sinh viên, chừng mười chín tuổi, ngồi sau, hai tay ôm cái ba lô trước ngực. Mình đang liếc cái bản đồ trên giá đỡ, đường thẳng tới cầu, mình chạy tuyến này cả trăm lần. Đèn xanh. Mình chạy.

— Anh ơi.

— Dạ?

— Anh nhìn cái điện thoại hoài, em hơi hồi hộp.

Mình không nói gì. Mình nhớ tay mình lúc dừng đèn đỏ: ngón cái đang gõ gõ lên cạnh ghi-đông, cái cử chỉ của người sắp với tay lấy điện thoại. Mình chạy tiếp, và không biết nói gì cho đúng.

Về nhà tối đó mình nghĩ lâu. Cái bản đồ trên giá đỡ cho mình biết rẽ ở đâu, và đó là việc nó làm tốt. Nhưng đường tới cầu thì mình thuộc, thẳng một mạch. Mắt mình vẫn liếc xuống mỗi vài chục giây, không phải để biết thêm điều gì. Để cho chắc. Cái liếc đó giống như người đóng cửa rồi quay lại nắm tay nắm xem đã khoá chưa. Nó không đem về thông tin nào. Nó đem về cảm giác mình có đang đúng không.

Ai cũng bảo đi xe thì phải nhìn đường, mà nghe câu đó hoài không giúp gì. Mình thấy cái liếc kia là tật của một cái đầu chưa tin mình biết đường. Muốn tin thì cần thứ rõ hơn "chắc là biết": mình nói ra được ba chỗ rẽ sắp tới.

Cái mình làm: trước khi vào số, khi xe còn đứng, nhìn bản đồ một lần cho kỹ, rồi nói thầm ba chỗ ngoặt tiếp theo. "Hết đường này tới cây xăng rẽ trái. Thẳng qua hai ngã tư. Gặp cầu thì dừng." Rồi ngẩng đầu lên, vào số. Nếu quên chỗ ngoặt nào, mình tấp vào lề xem lại, chứ không liếc khi xe đang chạy. Biết làm đúng khi chạy hết ba chỗ ngoặt mà mắt chưa lần nào xuống giá đỡ. Mình không đo được, chỉ nhớ là có chiều ngón tay không còn gõ lên ghi-đông.

Lần đầu mình nói thầm ba chỗ ngoặt, mình thấy mình như đứa học trò đọc bài. Cô khách ngồi sau không biết gì cả. Hôm sau mình thuộc hơn, và có người ngồi sau còn hỏi "anh ơi sao hôm nay anh chạy êm vậy", cũng có người chẳng nói gì. Mình chỉ kể phần của mình.

Mình trượt đúng một lần ở chỗ này. Mình thấy nó hay nên tăng lên: nhớ cả hành trình, mười hai chỗ ngoặt, thuộc làu trước khi chạy. Chạy tới chỗ thứ năm thì quên chỗ thứ sáu, và quên luôn là mình đã nhớ năm chỗ trước. Mình tấp vào lề, lúng túng một phút, và nghĩ mình ngu. Mình tưởng càng chuẩn bị nhiều thì càng chắc. Hóa ra ba chỗ ngoặt là đủ cho một cái đầu đi một lần; đoạn sau thì lại tấp vào, lại nhìn, lại ba chỗ.

Nếu thử rồi mà không được

Một chiều mình nói thầm "để màn hình đúng chỗ" lúc tấp xe, và bà bán nước mía đứng gần đó ngó sang. Bà hỏi:

— Con nói chuyện với ai đó?

Mình cười. Đó là lý do thứ nhất: nói thành tiếng ngượng, nhất là khi có người đứng gần hoặc khách ngồi sau. Rút xuống một chữ thầm, hoặc chỉ mấp máy môi. Cái cần giữ là có một khoảnh khắc gọi tên việc, không cần ai nghe thấy.

Lý do thứ hai: công việc của mình nhảy cuốc suốt, có hôm chưa kịp khoá máy đã tới cuốc kế. Không thể ép cả buổi đều đặn. Chọn một đoạn ngắn, như ba cuốc đầu hay lúc ăn trưa, và để phần còn lại bình thường. Buổi nào cũng có ngoại lệ, và mình không đòi cách này phải kín.

Còn một điều những việc nhỏ này không giải. Nếu bạn quên không chỉ chuyện mở điện thoại, mà cả những việc quen thuộc khác trong ngày, quên liên tục, hoặc kèm những thay đổi khác mà bạn thấy lạ, hay mệt mỏi kéo dài, thì nên nói với bác sĩ hoặc người có chuyên môn. Chuyện đó vượt ngoài một mẹo để màn hình đúng chỗ. Và có những ngày quên chỉ vì đầu đang bận chuyện khác, như chuyện cuộn điện thoại một lúc rồi không nhớ đã xem gì mà mình thấy gần họ hàng với chuyện này.

Mình còn làm một việc nữa, chưa chắc có hợp ai khác không. Cuối tuần mình tắt âm hai ứng dụng không liên quan đến cuốc, đúng như chuyện tắt thông báo một tiếng mỗi ngày người ta kể, chỉ khác là mình không tắt cả một tiếng, chỉ tắt hai cái. Nó không sửa được tật cầm lên rồi quên, nhưng bớt cho mình hai thứ để lạc.

Mười một giờ mười, đầu hẻm. Mình tấp vào lề, chống chân xe, mở tin nhắn của khách và để màn hình ở đó, khoá máy, kẹp lại vào giá. Ngã tư phía trước còn một phút đèn đỏ.

Chị khách bước ra từ cổng B, áo xanh, tay vẫy.