Bữa cơm đầu tiên sau khi nghỉ việc, ăn chậm tới mức cơm nguội

11 giờ 40, sáng thứ Ba. Nồi cơm điện kêu tách một tiếng, và mình giật mình như vừa có ai gọi tên.

Bốn ngày trước là ngày cuối cùng mình đi làm ở công ty cũ. Chiều thứ Sáu mình ôm cái thùng giấy có cốc, sổ tay và một chậu sen đá ra thang máy. Thứ Bảy, Chủ nhật, mình thấy hơi lạ nhưng vẫn là cuối tuần. Đến thứ Ba mới thật sự là một ngày giữa tuần mà không ai chờ mình ở đâu cả. Vợ đi làm, thằng nhỏ đi học, cả căn nhà chỉ còn tiếng quạt và tiếng cái nồi cơm vừa nhả hơi.

Nếu bạn từng ở trong một ngày như vậy, giữa tuần, giữa giờ mà trước giờ luôn có việc, thì bạn biết cái cảm giác tay mình không có chỗ để đặt. Mình kể chuyện bữa cơm hôm đó, không phải vì nó đặc biệt, mà vì chính nó làm mình thấy được vài điều về cái tay hay vội của mình.

Bài này không phải để bàn chuyện nên nghỉ hay không nên nghỉ. Có người nghỉ vì chọn, có người vì buộc phải, có người chưa biết mình nghĩ gì về chuyện đó. Mình không có câu trả lời cho ai. Mình chỉ có một bữa cơm, và cách mình ngồi với nó.

Bữa cơm đầu tiên, nguội dần

Mình múc cơm vào bát, gắp đĩa trứng chiên hành đặt cạnh tô canh bầu nấu tôm khô, rót chén nước mắm ớt. Ngồi xuống. Và ba phút sau, bát cơm đã vơi một nửa.

Mình dừng đũa. Chẳng có ai thúc, chẳng có tin nhắn nào chờ trả lời, chẳng có cuộc họp mười hai giờ rưỡi. Vậy mà cái tay vẫn gắp, gắp, nhai, nuốt, y như chín năm ngồi ăn trưa ở bàn làm việc, mười phút, một tay cầm đũa một tay cầm chuột.

Cách giải thích dễ nhất là: quen tay rồi. Đúng, và nếu dừng ở đó thì mình sẽ tự nhủ "chậm lại đi" rồi vẫn gắp nhanh. Một lời nhắc chẳng bao giờ chạy với cái tay đã quen chín năm.

Nhìn kỹ hơn, mình thấy khác một chút. Mình ăn nhanh không hẳn vì hết giờ. Mình ăn nhanh vì ngồi chậm với một bát cơm thì phải nghe cái yên. Tiếng quạt trần. Tiếng ai đó nhà bên đang xối nước. Và trong cái yên đó, một câu hỏi cứ ló ra mà trước giờ mình chưa bao giờ có chỗ để nghe: bây giờ mình là ai, khi không phải là người đang đi làm?

Mình đặt đôi đũa ngang miệng bát. Chỉ vậy thôi. Rồi mình ngồi nhìn bát cơm đang bớt khói.

Hạt cơm khi nguội bớt thì hơi dai hơn, và vị ngọt đi chậm hơn. Mình chưa bao giờ biết điều đó, dù đã ăn cơm cả đời. Lát sau mình gắp một miếng trứng, nhai, và nghe được tiếng hành phi giòn dưới răng. Tiếng đó vẫn nằm đó mọi hôm, chỉ là chưa bao giờ có chỗ cho nó.

Chỗ mình suýt đứng dậy

Chừng mười phút sau, điện thoại reo. Mẹ gọi.

— Con ăn cơm chưa?

— Đang ăn mẹ.

— Ủa, giờ này mà con ngồi ăn à. Ngon không?

Mình nhìn bát cơm đã nguội gần hết, cái đĩa trứng còn một góc. Câu hỏi đó ngắn thôi, mà mình không biết trả lời.

— Cũng… ngọt, mẹ.

Mẹ cười, nói vài chuyện khác, rồi cúp máy. Mình ngồi đó, tay cầm điện thoại đã sáng màn hình, và ngón cái tự động mở cái nhóm Zalo công ty cũ. Nhóm vẫn còn. Bảy mươi mấy tin chưa đọc. Mình suýt bấm vào.

Đó là chỗ mình suýt đứng dậy khỏi bàn. Không phải vì bữa cơm khó. Vì một cái ngón tay quen sẵn lối đi tới chỗ nào đó có việc.

Mình úp điện thoại xuống bàn. Rồi mình làm một việc rất vụng: mình cố ăn thật chậm cho đúng. Nhai ba mươi lần, đặt đũa xuống sau mỗi miếng, nhìn đồng hồ. Mười phút sau thì mình thấy mệt hơn cả lúc ăn vội.

Hoá ra mình vừa biến bữa cơm thành một việc cần làm cho đúng, và việc đó mình làm dở như mọi việc khác từng bị chấm điểm. Hay hỏng ở đây, mình nghĩ, là chuyện đo. Chậm bao nhiêu, nhai bao nhiêu lần, nguội tới mức nào. Đo thì dễ thấy mình đang tiến bộ. Nhưng thứ đang cần ở đây không nằm trong số lần nhai.

Hôm đó mình bỏ cái đồng hồ. Gắp một miếng, đặt đũa xuống. Khi tay muốn cầm điện thoại thì mình để ý tay đang muốn, rồi gắp thêm một miếng. Vậy thôi.

Mấy hôm sau, cơm vẫn nguội

Thứ Tư mình lại ăn vội, một tay lướt điện thoại. Không sao. Thứ Năm, mình nhớ ra ở miếng thứ ba và đặt đũa xuống. Thứ Sáu thì quên hẳn. Cuối tuần, vợ về ăn cơm cùng, chị ăn xong trong mười phút như mọi khi, vì chị đói và chị có việc chiều. Mình ăn chậm hơn một chút, cứ để chị ăn theo cách của chị, và chẳng ai nói gì. Cơm của mỗi người vẫn là của người đó.

Sau khoảng một tuần, thứ thay đổi không phải tâm trạng của mình. Mình vẫn thấy một nỗi lo mơ hồ về mấy việc sắp tới. Thứ thay đổi là: mình bắt đầu nhận ra những thứ nhỏ ở bàn ăn mà trước giờ không có chỗ để nhận. Một vệt nắng trưa chiếu xéo lên bức tường nhà bên. Tiếng thìa chạm đáy tô. Mùi nước mắm ớt hơi nồng khi vừa rót ra.

Có thể bạn thử rồi sẽ thấy giống mình, có thể không. Cũng có người thử một lần rồi thấy bữa cơm chỉ là bữa cơm, và vậy là bình thường.

Nếu muốn thử, đây là cách mình làm, đã bỏ bớt mấy thứ vụng:

Ngày bận không có mười lăm phút, thì chỉ cần ba miếng đầu tiên: đặt đũa xuống sau miếng thứ hai. Nếu muốn một bài riêng cho chuyện bỏ điện thoại khi ăn, có một bữa cơm không cầm điện thoại kể kỹ hơn.

Nếu thử rồi mà không được

Có hai lý do hay gặp. Lý do thứ nhất: yên lặng quá nên bạn thấy khó chịu. Đây là chuyện bình thường, và nó không có nghĩa bạn làm sai. Cách đi tiếp là bật một âm thanh nhỏ, tiếng mưa hay tiếng quạt, miễn là bạn vẫn ở bàn ăn. Lý do thứ hai: bạn không muốn ngồi ăn một mình, và bữa cơm này vốn đã không phải lúc để tập. Bỏ qua nó cũng được.

Có một điều nên nói. Nếu sau khi nghỉ việc bạn thấy buồn, lo, hoặc mất phương hướng, và cảm giác đó kéo dài nhiều tuần, hãy nói với một người có chuyên môn. Chuyện đó đáng được nói ra, không nhỏ hơn một bữa cơm. Còn nếu chuyện ăn uống làm bạn khổ sở, xấu hổ, sợ hãi, cũng vậy. Và ai đang theo một chế độ ăn bác sĩ dặn thì cứ làm theo bác sĩ.

Chiều thứ Ba hôm đó mình rửa bát chậm hơn mọi hôm một chút. Bát cơm đã nguội hẳn từ lâu.

Nguội rồi cũng được. Bữa trưa vẫn là bữa trưa.