Bảy ngày, mỗi ngày để ý một âm thanh khác

Cái quạt trần kêu lạch cạch.

Tối qua mình nằm dưới nó, mắt mở nhìn trần nhà, và nghe ra cái nhịp ấy lần đầu tiên. Ba năm ở căn phòng này, đêm nào nó cũng kêu như vậy. Vậy mà tới tối qua mình mới biết nó kêu theo nhịp ba: lạch, cạch, im. Lạch, cạch, im.

Bài này là một thử thách bảy ngày: mỗi ngày nghe một âm thanh khác, vài phút thôi. Không cần ngồi thiền, không cần một góc yên tĩnh. Âm thanh nào cũng được, kể cả cái ồn.

Nó không phải là cách để căn phòng bớt ồn hay đầu óc bớt ồn, và mình không hứa điều đó. Cũng không phải chuyện phân loại tiếng nào hay, tiếng nào dở. Âm thanh chỉ là một chỗ để chú ý bám vào, giống hơi thở, nhưng ở gần hơn: nó đã nằm sẵn đó rồi.

Một điều cần nói rõ về an toàn, trước khi bắt đầu

Âm thanh ngoài đường là âm thanh của giao thông. Tai bạn đang làm một việc quan trọng hơn bài này: báo cho bạn biết có xe tới. Vì vậy thử thách này có mấy ranh giới, và mình đặt chúng ở đầu bài, không để cuối.

• Chỉ làm khi bạn đứng yên hoặc ngồi yên ở chỗ an toàn: trong nhà, ban công, hiên, sân nhà, ghế đá trong công viên, bên trong một quán nước. Không làm khi đang đi bộ, đang qua đường, đang đi xe, hay đứng sát mép đường.
• Ở ngoài trời thì mắt luôn mở. Không nhắm mắt ở chỗ có xe chạy qua lại.
• Không đeo tai nghe hay bịt tai khi ở ngoài đường, kể cả để nghe cho rõ hơn.
• Nghe thấy còi xe, tiếng ai gọi, hay có gì lạ thì dừng bài ngay và nhìn xem chuyện gì đang xảy ra.

Bảy ngày, bảy âm thanh

Mỗi ngày dưới đây có ba thứ: làm gì, mất bao lâu, và một câu ghi chú. Ngày đầu rất dễ. Ngày thứ tư nhẹ hơn hẳn, để đỡ mệt giữa chừng.

Ngày 1: Cái quạt

Tối thứ Hai, mình ngồi trên mép giường, tắt tivi, nghe cái quạt. Nhịp ba vẫn còn đó. Mình đếm được bốn vòng thì nhận ra mình đang cười một mình, vì nó kêu bấy lâu mà mình chưa từng thấy phiền hay thấy quen.

Thời gian: hai phút. Ghi chú: nghe được một nhịp là đủ.

Ngày 2: Tiếng nước

Sáng hôm sau, mình rót nước vào ly thủy tinh và nghe. Tiếng nước lúc ly còn rỗng nghe trầm, đầy dần thì cao lên, gần đầy thì gần như thành tiếng nhỏ giọt. Mình rót thêm một lần chỉ để nghe lại, rồi uống.

Thời gian: ba phút. Ghi chú: uống xong ly nước cũng được tính là xong.

Ngày 3: Tiếng bên kia bức tường

Chiều, ngồi trong nhà, mình nghe nhà hàng xóm: muỗng khua trong chén, tiếng xào, cái ghế kéo trên nền gạch. Bà Tư bên kia tường vừa xào vừa gọi vọng:

— Khang ơi, xuống lấy giùm bà cái thau.

— Dạ, tới liền.

Mình không cần biết cái thau để làm gì. Mình nghe giọng bà, tiếng dép của Khang chạy xuống cầu thang, và tiếng nồi vẫn sôi đều như không có chuyện gì.

Thời gian: năm phút. Ghi chú: nghe tiếng muỗng, tiếng xào, tiếng ghế. Chuyện nhà người ta thì để họ.

Ngày 4: Ngày nhẹ

Hôm nay mệt thì làm ít nhất. Chọn âm thanh to nhất ở chỗ bạn đang ngồi, nghe đúng ba hơi thở, rồi thôi. Của mình là cái máy giặt nhà bên đang vắt, rung nhẹ qua tường. Ba hơi thở xong, mình đi pha trà.

Thời gian: một phút. Ghi chú: nghe xong là xong, không cần thêm gì.

Ngày 5: Tiếng ngoài hẻm, từ bậc thềm nhà mình

Hôm nay là ngày duy nhất mình nghe âm thanh ngoài đường, và mình nghe từ bậc thềm trong sân nhà mình, cách mép hẻm mấy bước, mắt mở. Xe máy chạy ngang, một tiếng còi ngắn, ai đó gọi nhau, và tiếng rao bánh mì từ xa vọng dần lại. Khi anh bán bánh mì dừng xe trước cổng, mình đứng dậy hẳn, nhìn xe rồi mới bước ra.

— Bánh mì không em?

— Dạ thôi anh, em mới ăn.

— Ừ, mai nghen.

Thời gian: năm phút. Ghi chú: thấy xe tới gần thì dừng nghe ngay. Chỗ đứng quan trọng hơn âm thanh.

Ngày 6: Mưa, gió, hoặc mái tôn

Chiều nay trời đổ mưa. Mình ngồi sát cửa nhà, nghe nó đổi nhịp: lúc lộp độp, lúc rào rào, lúc chỉ còn tiếng nước chảy trong máng xối. Nếu hôm nay bạn không có mưa thì nghe gió trong tán lá, hoặc tiếng mái tôn kêu tách tách khi nắng lên. Có sấm sét thì vào hẳn trong nhà.

Thời gian: năm phút. Ghi chú: mưa to quá thì nghe từ trong nhà, đừng ra đứng ngoài.

Ngày 7: Quay lại cái quạt

Tối nay mình ngồi lại chỗ ngày đầu, nghe lại cái quạt. Nhịp ba vẫn còn, nhưng mình nghe thêm được một tiếng nữa: tấm rèm lay khẽ mỗi khi cánh quạt quét qua. Hôm đầu mình ngồi đúng chỗ này mà không nghe thấy.

Thời gian: năm phút. Ghi chú: nghe xem cùng một âm thanh có còn như bảy ngày trước không, hay là tai mình đã khác.

Nếu bỏ lỡ một ngày, hoặc nghe mà chẳng thấy gì

Người ta hay nghĩ phải có một nơi thật yên thì mới nghe được. Mình cũng nghĩ vậy lúc đầu. Nhưng bảy ngày qua, chỗ nào cũng ồn, và việc cần làm chưa bao giờ là làm cho nó bớt ồn. Việc cần làm là quay lại với đúng một tiếng mỗi khi đầu chạy đi. Cái ồn không cản gì cả, nó chỉ là chỗ để quay lại.

Bỏ lỡ một ngày thì hôm sau nghe tiếp, không làm lại từ ngày một. Nghe mà chẳng thấy gì khác cũng không sao. Có người chỉ thấy phiền hơn vì nghe rõ cái ồn. Nếu tiếng nào làm bạn khó chịu nhiều, hôm đó đổi sang tiếng khác, hoặc nghỉ. Mình không biết cách này có hợp với bạn không. Chỉ biết với mình nó đủ nhẹ để làm được.

Ngày bận tới mức chẳng có nổi năm phút, đây là bản rút gọn:

Mỗi ngày một bình an. Hôm nay chỉ cần một âm thanh.