Vì sao cái vòng tròn quay trên màn hình làm mình sốt ruột đến vậy

Cái vòng tròn nhỏ xíu quay đều giữa màn hình trắng. Ngón cái của mình đã nằm sẵn trên nút tải lại từ trước khi nó kịp quay hết vòng thứ hai.

Mình không đo nó quay bao lâu. Đoán thì bốn, năm giây. Vậy mà trong bốn, năm giây ấy, có hôm mình bấm tải lại, bấm quay về, rồi mở hẳn một ứng dụng khác cho khỏi phải nhìn nó.

Bài này không bảo bạn phải kiên nhẫn hơn. Kiên nhẫn là một phẩm chất, và nói với người đang sốt ruột rằng hãy kiên nhẫn thì cũng như nói với người đang đói rằng hãy no đi. Nó cũng không chê cái điện thoại hay đường mạng: mạng chậm thật, và sốt ruột vì nó là chuyện bình thường. Cái mình muốn kể hẹp hơn nhiều, chỉ là mấy giây giữa lúc bấm và lúc có kết quả, và một việc nhỏ mình làm được trong đúng khoảng đó.

Vì sao mấy giây chờ lại dài hơn cả mấy phút làm việc?

Trưa thứ Ba, mười hai giờ kém mười. Mình đứng ở góc pantry, một tay cầm cốc cà phê sữa đá đã tan gần hết đá, tay kia bấm đặt cơm trưa. Vòng tròn quay. Mình bấm lại. Nó quay lại từ đầu.

— Anh bấm gì mà như đánh trống vậy? Thảo hỏi, vừa lấy cốc vừa liếc sang.

— Nó đứng hình.

— Mới có mấy giây mà.

Mình định cãi. Rồi mình thử nhớ lại thật, và mấy giây thì đúng là mấy giây.

Giải thích dễ nhất là mạng yếu, ứng dụng chậm. Đúng, nhưng nếu chỉ có vậy thì lúc nào chờ mình cũng sốt ruột như nhau, mà không phải thế. Mình đứng chờ nồi nước sôi hai phút không sao. Mình xếp hàng mua bánh mì, người trước còn đang đếm tiền lẻ, mình cũng chịu được. Chỗ khác nằm ở ngón tay: nó đang đặt trên một cái nút.

Chờ nồi nước thì mình chẳng có nút nào để bấm, nên mình đành chờ. Còn trước cái vòng tròn, mình có cảm giác chỉ cần bấm đúng lúc, đúng cách là nó sẽ nhanh hơn. Cảm giác đó sai: hầu hết những lần mình bấm lại chỉ làm vòng quay bắt đầu từ đầu. Nhưng nó đủ mạnh để tay đi trước đầu óc, và để mấy giây chờ biến thành mấy giây bị cướp mất cái quyền được tự quyết.

Với mình, sốt ruột ở đây không hẳn là sợ mất thời gian. Nó giống cảm giác có việc phải làm mà không được làm. Bốn giây không có việc gì để làm, mà tay thì vẫn ngứa.

Vì thế bài tập mình thử không phải là chờ cho giỏi. Chỉ là nhấc ngón tay ra khỏi cái nút, vài giây thôi.

Lần đầu làm, mình thấy bốn giây dài đến lạ. Dài đến mức mình nghĩ cái ứng dụng hỏng thật. Hôm thứ hai, mình bắt đầu để ý ngón tay nhúc nhích trước cả lúc mình định bấm. Hôm thứ ba, có một lần trang hiện ra, mình còn đang nhìn cái cốc, và mình thấy mấy giây vừa rồi không bị mất đi đâu cả. Không phải hôm nào cũng được như vậy. Có hôm mình vẫn bấm bốn lần.

Có một dấu hiệu nhỏ để biết mình đang làm đúng: không phải là hết sốt ruột, mà là mình biết mình đang sốt ruột. Hai chuyện đó khác nhau, và chuyện thứ hai mới là thứ làm được.

Hay hỏng nhất là biến bốn giây thành một cuộc thi chịu đựng. Mình từng nhìn chằm chằm vào cái vòng quay, tay siết chặt mép bàn, thầm bảo mình không được bấm. Cách đó hấp dẫn vì nó giống sự nghiêm túc, và vì thắng được ngón tay cho cảm giác mình đang kiểm soát. Nhưng đến giây thứ ba, mình mệt hơn cả lúc bấm lung tung. Cách chạy được thì nhẹ hơn nhiều: cho tay nằm xuống, và ngước mắt ra chỗ khác. Không thắng ai cả.

Những lúc chờ khác cũng có một cái nút

Chủ nhật, mình về nhà mẹ. Wifi nhà mẹ hơi yếu, và cái video mình mở cho mẹ xem đứng lại ở giữa chừng, ngay chỗ chương trình đang vui. Mẹ ngồi trên ghế, hai tay đặt lên đầu gối. Mình thì đã chọc vào màn hình ba lần.

— Cứ để nó chạy, con. Mẹ chờ được.

Mình nhìn tay mẹ. Hai tay mẹ nằm yên, như thể mấy giây ấy không đòi gì ở bà cả.

Hôm đó mình nhận ra cái nút không chỉ nằm trên màn hình. Nó có nhiều dạng. Bấm lò vi sóng khi còn mười giây. Mở nắp nồi cơm điện trước khi nó nhảy nút. Rút điện thoại ra khi thang máy còn chưa tới tầng. Hình thức khác nhau, nhưng bên dưới là cùng một động tác: lúc không có gì để làm, tay tìm một việc để làm, rồi gọi đó là sốt ruột.

Mình không nói đây là cái gì xấu. Nó là một thói quen rất tự nhiên, và nó giúp mình xong nhiều việc. Chỉ là có những khoảng chờ mà nó không giúp gì, chỉ làm mình mệt hơn. Nhận ra được từng cái nút ấy cũng là một cách chánh niệm, và nó không cần ngồi xuống hay nhắm mắt. Nếu bạn đang quan tâm tới những khoảng nhỏ như vậy, ba giây chánh niệm giữa ngày bận rộn là cùng một ý, ngắn hơn nữa. Còn nếu chỗ sốt ruột của bạn nằm ở ngoài đường chứ không phải ở màn hình, chờ đèn đỏ chín mươi giây kể cách một người khác thử đúng chỗ đó.

Thử một cách khác, ít cần giữ hơn: chọn ba cái nút quen của riêng bạn, rồi để mắt tới chúng trong một ngày.

1. Cái nút nào bạn hay bấm khi chưa tới lúc: nồi cơm, lò vi sóng, thang máy, hay nút tải lại?
2. Lúc bấm, bạn đang chờ gì: một kết quả, một người, hay chỉ cảm giác được làm gì đó?
3. Nếu bạn không bấm, mấy giây tiếp theo sẽ trông như thế nào?

Không cần trả lời hay. Chỉ cần thấy mình đang đứng cạnh cái nút nào.

Có một lỗi mình mắc ở đây, và đáng nói: mình thử để mắt tới mọi cái nút trong cùng một ngày. Tới chiều thì mình mệt như đang đi canh cả thành phố. Tập một chỗ chờ trong một ngày là đủ. Hôm nay là cái vòng tròn, hôm khác là nồi cơm. Mỗi lần chỉ một chỗ, mới giữ được lâu.

Nếu thử vài hôm mà ngón tay vẫn tự bấm

Chuyện này xảy ra, và không có gì lạ. Mình có hai lý do hay gặp nhất của riêng mình.

Thứ nhất là ngón tay bấm trước khi mình kịp nhớ ra bài tập. Mình đã bấm xong, rồi mới nghĩ ồ, hôm nay định không bấm. Cách đi tiếp không phải là tự trách. Mình đổi chỗ để tay: úp điện thoại xuống bàn rồi mới chờ, hoặc đổi sang cầm bằng tay còn lại. Chỉ cần ngón tay phải mất thêm một nhịp là có thời gian nhớ.

Thứ hai là lúc đó thật sự gấp. Đang nộp hồ sơ sát giờ, đang chuyển tiền cho người ta, đang chờ một tin có hạn. Khi ấy cứ bấm như bình thường. Bài này không bắt ai ngồi yên khi việc cần làm đang chạy. Mấy giây chờ không phải lúc nào cũng cần được lắng nghe.

Và nếu thử cả hai cách mà vẫn thấy chẳng khác gì, cũng không sao. Có người chờ tốt nhất bằng cách đứng dậy đi ra cửa sổ. Cái cần giữ chỉ là ngón tay không phải lúc nào cũng đi trước.

Lần tới, nếu có cái vòng tròn nào đó đang quay trước mặt bạn, thử để tay nằm xuống một chút.

Trang sẽ hiện ra khi nó hiện ra.