Chuyến đặt xe lặp lại của má, thứ Ba nào cũng nhảy lên màn hình lúc năm giờ hai mươi

Năm giờ hai mươi sáng thứ Ba, màn hình bên trái nhảy lên một dòng chữ vàng: ĐẶT TRƯỚC — ĐỊNH KỲ. Điểm đón: hẻm 17. Tên khách: Má.

Mình ngồi ở tổng đài của một hãng taxi nhỏ, ca sáng, từ bốn giờ rưỡi tới mười hai giờ rưỡi, được mười một năm. Phòng giờ đó lạnh máy lạnh, mùi trà gừng bốc lên từ cái bình của mình. Dòng chữ vàng đó chính mình tạo ra từ lâu. Năm năm trước mình gõ vào hệ thống một chuyến lặp lại mỗi thứ Ba và thứ Sáu, năm giờ rưỡi, đón má ở đầu hẻm, chở ra công viên cạnh sông cho kịp buổi tập dưỡng sinh. Hồi đó má bảy mươi ba tuổi, thích ngồi ghế trước vì say xe, và lần nào lên xe cũng dặn tài xế đúng một câu: "Chạy từ từ chú, già rồi, không vội."

Hôm ấy là thứ Ba, mười tám ngày sau đám tang. Mình đi làm lại ca sáng đầu tiên, còn cái hệ thống thì chẳng biết chuyện gì cả.

Nếu bạn từng nhận một tin nhắn nhắc lịch, một cuộc gọi tự động, một thông báo "hôm nay sinh nhật bà ngoại" từ một cái máy không biết người ta đã mất, thì bạn biết cảm giác đó: không đau thành tiếng, chỉ là mọi thứ khựng lại một nhịp. Bài này kể một buổi sáng như vậy, và một việc nhỏ mình đã làm khác với cái mình định làm.

Mình không viết để nói nên giữ hay nên xoá. Có người xoá sạch ngay trong đêm đầu và thấy đúng. Có người giữ nguyên cả năm. Cả hai đều không sai, và người giữ lâu hơn cũng chẳng phải thương nhiều hơn.

Cái nút huỷ nằm ngay dưới ngón tay

Mình di chuột tới dòng chữ vàng. Bên phải nó có hai nút nhỏ: "Điều xe" và "Huỷ lịch". Bấm "Huỷ lịch" thì hệ thống hỏi lại một lần, bằng một ô xám: "Huỷ toàn bộ chuyến định kỳ này? Không thể hoàn tác." Mình đã thấy cái ô xám đó hàng trăm lần, thường là khách đổi chỗ ở, đổi giờ đi làm, dọn nhà. Chưa bao giờ mình đọc kỹ chữ "toàn bộ".

Khôi, đứa mới vào làm được hai tuần, ngồi bàn bên cạnh, nghiêng sang nhìn màn hình mình.

"Chị ơi, cái lịch định kỳ tên Má này bị lỗi hả chị? Hệ thống đang hỏi có điều xe không."

"Không lỗi. Để đó."

"Mà khách tên Má thì..."

"Ừ. Má chị."

Khôi quay về màn hình của nó. Không nói thêm gì, và mình biết ơn nó vì không nói thêm gì.

Năm giờ hai mươi bốn, cột bên phải hiện: chú Tám nhận cuốc. Chú Tám chạy cuốc này từ ngày đầu, biết má ngồi ghế trước, biết má để cái túi vải đựng hai chai nước dưới chân, biết má không thích bật nhạc. Mình nhìn con trỏ chuột nằm ngay trên nút "Huỷ lịch". Mình còn vài phút để bấm trước khi xe tới đầu hẻm. Mình không bấm.

Nói cho đúng thì là ngón tay mình không bấm, còn mình thì không quyết gì cả. Mình muốn kể cho đúng chỗ này: không có chuyện mình cân nhắc rồi chọn giữ. Mình ngồi đó, mắt nhìn chữ, tay nằm trên chuột, như người đứng trước cửa tiệm đã đóng mà chưa chịu quay đi.

Mình đã tưởng lý do là mình chưa sẵn sàng. Câu đó nghe hợp, và vì nó dùng được cho bất kỳ ai ở bất kỳ chỗ nào nên mình không tin nó mấy. Mãi sau, nhớ lại, mình thấy cái làm mình khựng là chữ "toàn bộ". Chuyến xe đó không chỉ là một cuốc. Với mình nó là cái hẹn cuối cùng còn lại giữa má và một giờ cụ thể trong tuần: thứ Ba năm giờ rưỡi, thứ Sáu năm giờ rưỡi. Tuần của má treo vào hai cái đinh đó. Bấm huỷ là mình nhổ đinh, mà người duy nhất đáng ra được nhổ nó là má, bằng một câu: "Thôi, má nghỉ tập." Má thì không nói câu đó nữa.

Còn một chuyện làm mình bứt rứt, nhỏ hơn mà cũng thật hơn: má ghét làm phiền người ta. Cứ để chuyến xe chạy tới hẻm 17 thì chú Tám sẽ chạy một cuốc không có khách, mất năm phút, trừ vào một ca. Má mà biết chắc má nói: "Đừng bắt người ta chạy uổng."

Năm giờ ba mươi, tai nghe của mình kêu lên. Không phải khách. Là bộ đàm của chú Tám, giọng chú vẫn như mọi sáng.

"Tuyền hả. Chú tới hẻm 17 rồi."

"Dạ... chú ơi, cháu chưa kịp..."

"Biết rồi. Chú đậu đây năm phút, nghỉ chân. Khỏi tính cuốc."

"Dạ."

"Con uống miếng nước đi."

Chú tắt máy. Trên bản đồ, cái chấm xanh của chú Tám đứng im ở hẻm 17 đúng năm phút. Mình không biết chú có nhìn ra cuối hẻm, chỗ má hay đứng đợi, hay chỉ nhắm mắt nghỉ thật. Mình không hỏi và chú không kể, cho tới giờ.

Năm giờ ba mươi lăm, cuộc gọi đầu tiên của ngày. Một người đàn ông cần xe ra sân bay.

"Dạ hãng xin nghe."

Giọng mình ra đúng như mọi sáng, tròn, đều, lên nhẹ ở cuối câu. Chuyện đó làm mình sợ hơn cả cái nút huỷ. Cái giọng ấy không biết gì hết, và mình thì đang là nó.

Năm giờ bốn mươi mốt, điện thoại riêng của mình rung. Tin nhắn tự động của hãng, gửi cho người đặt chuyến: "Cảm ơn Má đã đi cùng chúng tôi. Hãy chấm sao cho chuyến vừa rồi." Bên dưới là năm ngôi sao xám. Số điện thoại đứng tên chuyến là số của mình, nên nó về tới mình, đúng như mình đã cài năm năm trước. Mình nhìn năm ngôi sao xám khá lâu. Mình không chấm, cũng không xoá. Nó nằm đó mấy hôm.

Điều chú Tám làm hôm đó là cho mình thêm một khoảng. Chú không khuyên, không hỏi, không giải quyết giùm gì. Mình mang từ đó một thứ cho riêng mình: không phải việc nào cũng cần xử lý đúng ngày mà cái hệ thống hỏi tới.

Điện thoại của mình lúc đó có bao nhiêu thứ chạy dưới tên má?

Tối hôm đó mình ngồi ở mép giường, mở điện thoại, và trong hai mươi phút xoá năm thứ. Một báo thức năm giờ đúng mình đặt để gọi má dậy trước chuyến xe. Một cái tên ghim đầu danh bạ. Một cái lịch sinh nhật tự nhắc mỗi năm. Hai ghi chú nhắc việc cho má.

Xoá xong, mình thấy sạch. Cái sạch của người vừa chùi xong bếp lúc mười một giờ đêm, tay còn ướt, đèn đã tắt gần hết.

Mình không hối hận vì đã xoá. Có vài thứ trong đó mình vẫn thấy nên xoá. Cái làm mình day dứt là xoá bằng cái tay của buổi tối, tay muốn cho xong. Sáng thứ Sáu, năm giờ đúng, mình ngồi ở tổng đài và không có chuông. Mình ngồi nhìn cái giờ đó trôi qua im lặng, và hiểu ra cái chuông khó chịu mấy năm nay cũng là thứ cho mình biết má vẫn còn trong tuần. Năm giờ hai mươi, dòng chữ vàng lại nhảy lên. Lần này mình bấm "Điều xe", và chú Tám lại đậu ở hẻm 17 năm phút, lại khỏi tính cuốc, mà không nói gì.

Mình đã nghĩ mình đang dọn dẹp. Thật ra mình đang tránh cái khựng. Mỗi thứ tự chạy là một lần khựng, và xoá cả loạt là cách để khỏi bị khựng nữa. Muốn nó thôi đau thì hợp lý quá, không ai trách được. Chỉ có điều xoá một lượt thì mình không còn được chọn thứ nào đi trước, thứ nào đi sau, và thứ nào mình muốn tự tay nói lời tạm biệt.

Mấy tuần sau mình đọc bài về chuyện ký một tờ giấy thủ tục sau đám tang, và thấy cái ô xám của mình có họ với tờ giấy đó: một việc nhỏ về kích thước nhưng nặng hơn kích thước của nó.

Thứ Bảy, em gái mình gọi.

"Chị còn giữ cái lịch xe của má hả?"

"Còn. Chị xoá năm thứ rồi, cái xe thì chưa."

"Em xoá hết trong đêm đầu. Mỗi lần nó nhảy lên em muốn quăng cái điện thoại."

"Chị biết."

"Vậy chị cứ để nó nhói mỗi sáng thứ Ba à?"

Mình không trả lời được ngay, vì mình cũng không biết.

Em mình xoá nhanh vì nó nhói. Mình chậm vì sợ quên, mà sợ quên thì cũng là một kiểu nhói. Hai chị em cùng thương má, và dùng hai cách ngược nhau. Mình từng nghĩ cách của nó sai. Giờ mình nghĩ có thể chẳng cách nào sai, và cả hai chị em đều mệt ngang nhau.

Rồi mình thử làm lại theo cách khác.

Lần đầu mình ngồi viết danh sách những thứ còn lại, nó dài hơn mình nghĩ: chín thứ, trong khi mình chỉ nhớ tới bốn. Viết xong thấy nặng hơn lúc bắt đầu một chút, rồi bớt đi khi mình gạch dưới thứ nhẹ nhất. Sau một tuần, mình đã dừng được một cái: cái nhắc "gọi má trước bữa trưa", vào một buổi chiều Chủ nhật, ngồi ở bàn bếp. Có người làm xong thấy trống lòng một chút rồi thôi. Mình thì ngồi lâu hơn dự định, không khóc, chỉ ngồi. Cả hai đều ổn, mình nghĩ vậy.

Ngày bận thì chỉ cần hai thứ: viết một cái tên và một ngày. Không cần làm hết, không cần đúng ngày cũng được.

Ở bước chọn thứ nhẹ nhất, mình cũng sai một lần. Chủ nhật đó mình định dừng cái chuyến xe trước, vì nghĩ làm cái khó nhất đầu tiên cho xong việc, như nhổ cái răng sâu. Mình đã mở nó ra, tay đặt lên nút. Ngón tay run, mình đóng lại. Mình chỉ rút ra được một điều từ chuyện đó: thứ khó nhất không phải thứ nên đi đầu, cũng không phải thứ để chứng tỏ mình mạnh.

Thứ Ba của tuần thứ ba

Mình chọn thứ Ba của tuần thứ ba để dừng cái chuyến xe, vì mình biết giờ đó là giờ khó nhất, và nếu đã khó thì mình muốn nó diễn ra lúc mình tự chọn chứ không phải lúc hệ thống chọn.

Năm giờ năm phút, trước khi dòng chữ vàng kịp nhảy lên, mình mở lịch định kỳ ra, bấm "Huỷ lịch", và lần đầu tiên đọc thật kỹ ô xám: "Huỷ toàn bộ chuyến định kỳ này? Không thể hoàn tác." Mình đọc chữ "toàn bộ" hai lần. Rồi bấm xác nhận.

Chữ ấy không làm gì mình cả. Nó chỉ là chữ. Mình mất ba tuần để biết điều đó.

Bàn bên, Khôi nói mà không ngẩng khỏi màn hình:

"Chị ơi, cái lịch tên Má biến mất rồi."

"Chị huỷ."

"Dạ." Nó ngừng một chút. "Hôm đó em định hỏi có cần em bấm giùm chị không, mà không dám."

"Chị tự bấm được."

Mình gọi bộ đàm cho chú Tám trước khi chú kịp ra xe.

"Chú ơi, lịch của má cháu, cháu huỷ rồi nghen."

"Ừ. Chú thấy nó mất trên máy rồi."

Im một lúc.

"Chú ơi, nếu sáng nào chú chạy ngang hẻm 17..."

"Chú chạy ngang hoài. Đường đó chú chạy hồi nào giờ."

Năm giờ ba mươi, màn hình bên trái chỉ còn bản đồ với những chấm xanh. Mình nhìn nó. Chấm của chú Tám đi ngang hẻm 17 và không dừng. Trên màn hình nó chậm lại đúng một nhịp, mà cũng có thể chỗ đó vốn hay kẹt đèn. Mình không biết. Mình để nguyên như vậy.

Nếu thử rồi mà danh sách cứ nằm đó

Có hai chỗ mình thấy chuyện này dễ không chạy, và mình đã đứng ở chỗ thứ nhất.

Bạn viết xong danh sách, nhìn nó, và không gạch nổi thứ nào, cái nào cũng nặng ngang cái nào. Hoặc bạn gạch được, đặt ngày, tới ngày thì tay không bấm nổi. Cả hai đều không phải bạn làm hỏng bài tập. Dời ngày một tuần chẳng phải thua cuộc, dời lần hai cũng được. Nếu bạn dời mãi, và thấy cái danh sách mỗi ngày một nặng thay vì nhẹ đi, thì có thể việc này đang cần thêm một người ngồi cùng bạn, người thân hoặc người có chuyên môn, hơn là một cây bút.

Chỗ thứ hai là bạn thấy cách này kỳ cục. Ngồi đối chiếu danh sách báo thức khi người thương vừa mất, nghe như làm giấy tờ cho nỗi buồn. Nếu bạn không hợp kiểu đó thì đừng ép. Có người để nguyên hết một năm, rồi một ngày nào đó thấy mình sẵn sàng mới mở ra. Và nếu thứ còn nằm lại là chữ tay hay đồ vật chứ không phải mấy cái nút bấm, bài về cuốn sổ số đo của má và những câu hỏi để viết có thể gần với bạn hơn.

Sáng thứ Ba tuần sau nữa, bốn giờ rưỡi, mình ngồi xuống tổng đài, đeo tai nghe, đổ trà gừng ra nắp bình. Năm giờ hai mươi, màn hình không nhảy ra gì. Mình nhìn bản đồ. Cuộc gọi đầu tiên tới lúc năm giờ ba mươi mốt.

"Dạ hãng xin nghe."

Khi nào nên tìm một người có chuyên môn

Bài này là chuyện của một nhân viên hãng taxi về một chuyến đặt xe lặp lại sau khi má mất, kèm một việc nhỏ có thể thử. Nó không thay được điều trị, và mình không hứa rằng làm theo thì những cái khựng sẽ bớt đi.

Nhưng có mấy dấu hiệu nên đưa cho một người có chuyên môn, đừng tự mang một mình:

• Những lúc khựng như vậy đến dày đặc suốt nhiều tuần, thay vì lác đác
• Bạn không ăn, không ngủ được, hoặc không làm nổi những việc hằng ngày trong nhiều tuần sau mất mát
• Bạn mệt kéo dài, ngực nặng hay khó thở lặp lại, nên đi khám trước để loại trừ nguyên nhân thể chất
• Bạn nghĩ tới việc làm đau chính mình, dù chỉ là một ý nghĩ chạy qua

Ý cuối thì không chờ. Nói với một người bạn tin, ngay hôm nay. Trang Hỗ trợ khẩn cấp nói rõ những gì luôn đúng trong lúc như vậy.

Nói chuyện với một người có chuyên môn về nỗi mất mát không có nghĩa là bạn đang buồn sai cách. Đó chỉ là thêm một người cùng mang.