Con mèo đi trên mái tôn lúc hai giờ chiều

— Mẹ ơi, trên nóc nhà có ai đi.

— Con mèo nhà bác Tư đó.

— Sao mẹ biết?

— Vì chỉ nó đi nhẹ vậy.

Hai giờ chiều, cái giờ mà cơm trưa đã nằm yên trong bụng, màn hình laptop mờ đi vì nắng chiếu vào, và đầu mình đang lơ lửng ở giữa hai việc. Mình ngồi ở bàn học của con gái, vì bàn mình đang chất đầy thùng hồ sơ. Ly trà đá cạnh tay đã tan hết đá. Ngoài kia, ve kêu đều.

Rồi có tiếng đó. Tắc… tắc… tắc. Rất nhẹ, rất đều, từng tiếng một như ai đó gõ ngón tay lên một cái trống cũ. Mình ngừng gõ phím. Mình ngước lên, nhìn trần nhà, và nghe nó đi từ đầu nhà sang cuối nhà, dừng lại, rồi quay đầu lại.

Mình không nhớ lần cuối mình nghe thấy tiếng mèo trên mái tôn là khi nào. Có lẽ đã nhiều năm. Không phải vì nó không có. Chỉ là mình chưa lần nào ngừng gõ phím.

Bài thơ dưới đây mình viết ngay lúc đó, vào góc một tờ giấy nháp còn dính vết băng keo. Nó không phải một bài thơ về mèo, cũng không phải về mái tôn. Nó là về cái khoảng ngừng tay ngắn ngủi đó, chừng bốn chục giây, cho tới khi mình nghe thấy ly trà đá chạm vào mặt bàn và kéo mình về lại cái hạn chót lúc ba giờ.

Bài thơ

Hai giờ chiều.
Nắng đè lên mái tôn
nghe như một tiếng thở dài
rất lâu rồi.

Trên đó
có gì đi.
Tắc.
Tắc.
Tắc.

Không phải mưa.
Không phải gió.
Mình biết
vì nó ngừng
rồi lại đi.

Cái ly trà đá
đã tan hết đá,
bám một vòng nước
lên mặt bàn học của con.

Mình không gõ.
Ngón tay treo
trên phím
như một con chim
chưa quyết định.

Có lẽ nó đã đi qua
những mái nhà khác
lúc mình không nghe.
Hôm nay thì nghe.

Tắc.
Tắc.

Rồi im.

Mình chờ thêm
một chút,
phòng khi nó quay lại.

Văn xuôi nên giải thích một điều mà thơ không nên: mình không ngồi đó cảm động. Mình ngồi đó vì không có lý do gì để không ngồi. Mình để ý thấy khi một tiếng động nhỏ chen vào lúc mình đang giữa hai việc, mình có hai cách nghe nó. Cách thứ nhất là nghe như một sự cắt ngang: ai đó đi trên nóc nhà, ồn quá, thôi tiếp tục làm. Cách thứ hai là nghe như một tiếng. Chỉ là tiếng. Cả hai cách đều là mình, và mình chọn được. Hôm đó mình chọn cách thứ hai, và chọn được trong bốn chục giây.

Nếu bạn muốn một chỗ họ hàng với chuyện này, lắng nghe tiếng mưa rơi nói về cùng một việc nghe mà không chống lại, chỉ là bằng một âm thanh khác.

Bốn dòng để bạn viết

Thơ không cần hay. Chỉ cần thật. Không ai đọc ngoài bạn, nếu bạn không muốn. Bài này cũng cùng nếp với năm giác quan, năm phút, chỉ là chọn đúng cái tai và đúng bốn dòng.

Cách biết viết đúng là ở chỗ dòng nào cũng có thứ bạn thấy được hoặc nghe được, không có dòng nào giải thích. Lần đầu viết, phần lớn người ta thấy mình muốn thêm một câu kết "ý nghĩa" ở cuối, và câu đó thường nghe sáo. Cứ để bốn dòng, bỏ câu kết. Sau chừng một tuần viết, có người thấy mình bắt đầu nghe ra những tiếng nhỏ khác trong ngày, cũng có người thấy không khác gì và chỉ thích có bốn dòng để cuối ngày. Cả hai đều ổn.

Ngày bận tới mức không có hơi nào để viết, chỉ cần nhớ lại một tiếng và gọi tên nó trong đầu. Không cần giấy.

Chỗ dễ vướng là đòi bài thơ phải "ra thơ". Mình đã có một bản nháp mà mình thêm vào ba dòng về "sự bình yên của chiều hè", đọc lại thấy giống quảng cáo. Nó hấp dẫn vì thơ thì người ta quen cảm động. Nhưng chiều hè hôm đó của mình là một ly trà đá tan đá và một ngón tay treo trên bàn phím. Giữ đúng thứ đó.

Nếu viết mà chẳng ra

Hai lý do hay gặp.

Một: bạn không nhớ nổi tiếng nào hết, cả ngày chỉ có tiếng gõ phím và tiếng điều hoà. Không sao. Mai thử làm ngược: chọn trước một lúc, ví dụ lúc đun nước, và ngồi chờ một tiếng đến.

Hai: bạn viết ra rồi thấy dở và muốn xoá. Đừng xoá. Dở thì cứ dở, bốn dòng này không nhằm để đăng.

Mình ngồi thêm một chút. Con mèo không quay lại. Có tiếng dép của con gái lạch bạch trên cầu thang, và cửa mở.

— Mẹ ngồi ở bàn con làm gì vậy?

— Nghe mèo.

— Nghe được hông?

— Nghe được rồi. Nó đi mất rồi.

Mình gõ lại một chữ. Rồi một chữ nữa. Ly trà đá vẫn còn một vòng nước ở đó.