Tên người cũ ở trang đầu cuốn sách, và sáu dòng viết về món đồ mình đang giữ hộ

Ba cái tên trên cùng một trang đầu. Cái trên cùng viết bút mực xanh, nét to, có gạch chân. Cái giữa bút bi đen, đuôi chữ đã nhoè. Cái dưới cùng nhỏ xíu, nằm sát mép giấy, như người viết sợ làm phiền ai.

Mình bán sách cũ ở gốc bàng đầu ngõ chợ, được mười một năm. Cái sạp là hai tấm bạt xanh trải xuống đất, một cái ghế đẩu, và mấy thùng sách mới thu về còn nguyên mùi giấy ẩm. Mở trang đầu từng cuốn là việc tay mình tự làm, không cần nghĩ: có chữ viết trong đó thì bớt giá.

Nếu dạo này bạn từng đứng giữa nhà, tay cầm một món gì đó mà không biết bỏ vào thùng nào, giữ, cho hay bán, thì chắc bạn biết cảm giác hai chữ "của mình" bỗng không còn nằm yên một chỗ.

Bài này là một tờ giấy và sáu dòng. Chọn một món đồ, viết, đọc lại. Mình làm trước trên mặt sau một tờ lịch cũ, ngay tại sạp, nên chỗ nào nghe lủng củng thì đó là chữ của người vừa viết xong.

Bài này không bảo bạn bỏ bớt đồ, cũng không bảo bạn thôi quý những thứ mình quý. Có người đọc chữ vô thường xong tưởng phải sống như đang ở trọ, không dám mua cái ly cho đẹp. Mình bán sách cũ mà vẫn mê sách mới, nên mình biết không ai phải sống vậy. Sáu dòng ở dưới chỉ để nhìn xem hai chữ "của mình" đang ôm những gì.

Tên bạn đang nằm ở trang đầu những thứ nào?

Sáng thứ Bảy, sáu giờ mười lăm, mình mở thùng sách thu từ một nhà vừa dọn. Truyện tranh, vài cuốn nấu ăn quăn mép, một cuốn tiểu thuyết dày. Cuốn đó có ba cái tên.

Một cậu thanh niên đang đứng chọn sách cầm nó lên.

"Cô ơi, cuốn này có tên người ta rồi."

"Có tên nên cô bớt năm nghìn."

"Mà tên ai vậy cô? Tới ba cái lận."

"Cô không biết. Cô cũng chưa hỏi được ai."

Mình không biết người viết cái tên to nhất bây giờ ở đâu, còn nhớ cuốn này không, có biết nó đang nằm trên tấm bạt của mình. Mình để nguyên câu đó, vì không có ai để hỏi lại.

Chỉ có một chuyện mình để ý, trong những thùng mình từng mở: tên đầu tiên to, tên sau nhỏ dần, người cuối cùng hay nép vào góc. Mình không chắc cuốn nào cũng vậy. Nhưng hình như người sau viết tên như đang xin phép.

Người ta ghi tên để khỏi bị mượn mất. Ghi tên là nói: cái này có chủ. Vậy mà cuốn sách trên tay mình có ba tên, nghĩa là nó đã "có chủ" hai lần rồi vẫn tới được sạp mình. Cái tên không giữ được cuốn sách. Nó chỉ giữ được dấu rằng từng có người cầm.

Mấy tháng trước mình nhận ra mình cũng ghi tên lên cả đống thứ mà không cần bút. Cái ghế đẩu mình ngồi mỗi sáng. Cái kéo cắt bìa. Một chỗ trên tay vịn cầu thang nhà mình mà tay mình luôn đặt đúng. Có lúc mình thấy chuyện này giống cái bàn cũ đi mỗi ngày mà không ai kịp thấy, chỉ là ở đây nó còn có thêm chữ "của mình".

Cái làm mình khựng không phải câu "rồi cũng mất", câu đó ai cũng nói được. Là mình nhận ra mỗi lần gọi một thứ là của mình, mình chỉ nghĩ tới đúng một dòng, dòng của mình. Chưa lần nào mình nghĩ tới dòng thứ hai: sau mình là ai.

Ba dòng đầu mất chừng mười phút. Dòng thứ hai thường là dòng viết chậm nhất, nên nếu dòng một và dòng ba ra nhanh mà dòng hai cứ chững lại thì bạn đang viết đúng chỗ.

Mình ngồi trên ghế đẩu, cái kéo cán đỏ nằm trên đùi. Dòng một ra liền: kéo cắt bìa. Dòng hai mình viết "mua ở tiệm văn phòng phẩm", rồi ngồi nhớ mãi vẫn không ra ai bán, nên chỗ "ai cầm trước" của mình là trống. Dòng ba: lưỡi bên trái sứt một chỗ, cán đỏ đã bạc. Dòng hai ngắn hơn mình tưởng, ngắn tới mức hơi buồn cười. Một món mình dùng mười một năm, mà trước nó mình biết đúng một chữ, "tiệm".

Hai ba hôm sau, mỗi lần cầm cái kéo, tay mình chậm lại một nhịp. Chừng bốn năm lần. Rồi hết. Mình không chắc nó có giúp được gì, nhưng mình nhớ rõ bốn năm lần đó.

Ngày bận quá thì chỉ viết dòng hai, hai phút thôi: món đồ này trước tay mình là ai. Biết hay không biết cũng cứ viết ra.

Món đồ càng lớn càng dễ mắc kẹt ngay dòng hai. Anh Sáu sửa khoá ngồi kế sạp mình, nghe mình nói thì giật tờ giấy viết liền: căn nhà. Hai mươi phút sau tờ giấy vẫn trắng từ dòng hai trở xuống.

"Nhà thì tao chịu," anh nói, "trong đó có cả tên ba tao."

Anh cười, gấp tờ giấy nhét túi áo. Mình không nói gì thêm. Hôm sau anh viết lại, về một chùm chìa khoá cũ trong hộc tủ. Món lớn thì để dành, bắt đầu bằng cái kéo hay cái ly.

Viết một câu cho người cầm sau mình, rồi gạch tên mình đi

Mười năm trước mình có một lọ bút xoá nước để trong thùng đồ nghề. Sách thu về, mình mở trang đầu, phết một lớp trắng lên mọi cái tên rồi mới bày. Nghĩ vậy cho sạch, cho dễ bán.

Chú Lâm, khách quen chuyên mua truyện kiếm hiệp cũ, cầm một cuốn lên và nhìn mảng trắng loang ở trang đầu.

"Cô xoá mất phần hay nhất rồi."

"Phần nào hả chú? Truyện cũ, có gì hay đâu."

"Cái tên. Tên ai cũng được. Mua sách cũ là để biết đã có người đọc trước mình."

Mình đứng cầm lọ bút xoá, nghe tiếng ông lật trang, và không cãi được câu nào.

Lọ đó khô từ lâu.

Hoá ra người mua sách cũ đi tìm đúng cái mình muốn che. Dấu tay của người trước không làm cuốn sách bẩn đi. Nó là chỗ để người sau bám vào. Và mình nghĩ dòng thứ tư, dòng viết cho người cầm sau, khó không phải vì khó nghĩ chữ. Nó khó vì để viết, mình phải công nhận là sẽ có người sau, tức là sẽ có lúc mình không còn cầm. Câu đó mình chưa muốn viết ra bằng bút bi.

Nếu món đồ bạn đang nghĩ tới sắp đổi tay thật, một chiếc xe chẳng hạn, thì bảy câu hỏi trước khi bán chiếc xe máy mười hai năm đi sâu hơn vào đúng chỗ đó.

Dòng bốn mất chừng ba phút. Mình định viết một câu hay. Viết ra là: lưỡi trái lỏng, vặn con ốc nửa vòng là ăn. Mình đọc lại, định gạch, rồi để nguyên. Lời dặn vặn ốc cũng là một dòng đề tặng. Dòng năm mình đọc thành tiếng, nghe giống lời trách hơn lời tặng, nên sửa hai chữ.

Tới dòng sáu, mình cầm bút, đưa tới chữ "kéo" ở đầu tờ giấy. Tay dừng trên không chừng ba giây trước khi chạm. Mình không biết vì sao. Cái kéo chỉ là cái kéo.

Ba hôm sau tờ lịch vẫn nằm dưới cục kẹp ở sạp. Mình đọc lại: câu vặn ốc vẫn đúng, còn nét gạch thì nhìn không thấy gì lạ nữa. Lần đầu làm, có người thấy dòng bốn khó nhất, có người thấy dòng sáu. Mình chỉ biết của mình.

Ngày bận thì làm riêng dòng bốn, ba mươi giây, cho thứ đang nằm trong tay: một câu cho người cầm sau.

Tay hay muốn dọn ngay sau nét gạch. Xé tờ giấy cho gọn, hoặc chép lại cho sạch, vì xong việc thì dễ chịu. Mình biết, vì mình từng phết bút xoá. Cứ để tờ giấy nguyên, có gạch, có nhoè. Nó cũng là một trang đầu, và cái nhoè là phần người sau sẽ đọc.

Nếu viết xong mà thấy trống, hoặc thấy nặng

Chiều hôm đó có một cô sinh viên mua ba cuốn nấu ăn. Nghe mình kể về tờ giấy, em nói:

"Em thử rồi cô. Viết mà trống trơn, dòng nào cũng trống."

"Món gì vậy em?"

"Cái nồi cơm điện. Mua ở siêu thị."

Trống là chuyện hay gặp trước. Món đồ mới dùng hai năm, chưa có vết nào, chưa ai cầm trước, thì dòng nào cũng trống thật. Mình nói với em: nồi cơm chưa có dấu nào của em thì có khi em mới giữ nó chứ chưa dùng nó, và biết vậy cũng là một câu trả lời. Đổi sang món khác, món có vết có mùi. Nếu món nào cũng trống thì cũng được, tờ giấy trống không phải bài làm hỏng.

Chuyện thứ hai ít người nói. Có món đồ là của một người không còn ở đây. Viết dòng hai, dòng bốn cho nó, tờ giấy nặng lên chứ không nhẹ. Nếu vậy thì gập tờ giấy lại, cất đi. Không có hạn nào bắt phải viết xong trong mười lăm phút, hay trong tháng này. Bạn có thể kể miệng cho một người mình tin nghe, thay vì viết.

Cũng có người nghĩ bằng miệng giỏi hơn bằng bút. Với họ, cứ nói thành tiếng, "cái này trước tay mình là…", người nghe là bức tường cũng được. Còn nếu bạn thấy dễ bắt đầu từ ảnh trong máy hơn từ đồ vật, xoá ảnh cũ hay giữ lại nói đúng về chuyện đó.

Chiều xuống mình gấp bạt. Cuốn sách ba cái tên nằm trên cùng thùng, chưa ai mua.

Mình để nó ở đó, trang đầu quay lên.

Bài viết có sự hỗ trợ từ AI trong quá trình tạo nội dung.