Bảy ngày để người nhà làm việc nhà theo cách của họ

Cái khăn lau bát lại bị treo lệch.

Mình biết nó lệch vì mình vừa liếc thấy, trước cả khi kịp nghĩ gì. Một góc rủ xuống quá dài, góc kia vắt chưa hết thanh gỗ. Tay mình đã đưa ra rồi. Mình là Hằng, ba mươi bốn tuổi, hai con, và là người trong nhà hay đi sau lưng chồng để chỉnh lại những việc anh vừa làm xong: khăn lau bát, chồng đĩa, quần áo con gấp nhăn.

Bài này không bảo bạn im lặng chịu đựng, càng không bảo cách của mình sai. Nhiều khi cách của mình đúng thật, hoặc nhanh hơn thật. Và nếu chuyện chia việc trong nhà đang lệch, đó là một cuộc trò chuyện cần có, không phải thứ để nhắm mắt cho qua. Bài chỉ nói về một thói quen hẹp: sửa lại việc người khác vừa làm, ngay trước mặt họ, cho những chuyện chỉ khác cách chứ không hỏng.

Một thử thách nhỏ cho một thói quen nhỏ

Luật chơi chỉ có ba dòng. Chọn đúng một việc nhà trong một tuần, ví dụ rửa bát, xếp quần áo, hoặc sắp tủ lạnh. Mỗi lần người kia làm xong việc đó, mình không sửa lại ngay trước mặt họ. Và mỗi tối ghi một dòng vào sổ: hôm nay tay mình đưa ra mấy lần.

Mình chọn việc rửa bát buổi tối, vì đó là chỗ mình sửa nhiều nhất. Tối hôm thử đầu tiên, mình đứng ở cửa bếp, chồng đang úp mấy cái chén lên giá theo hướng ngược với cách mình vẫn úp.

"Anh úp vậy nước đọng đó."

"Thì khô thôi mà."

"Ừ."

Chữ "ừ" ấy khó nói hơn mình tưởng. Mình phải cắn nhẹ vào má trong, quay đi lau cái bàn chẳng cần lau. Nhưng sáng hôm sau mấy cái chén vẫn khô, và không ai trong nhà bị làm sao cả.

Bảy ngày, từng ngày một

Ngày 1: Chỉ nhìn

Hôm nay không phải nhịn gì cả. Chọn một việc, đứng nhìn người kia làm, và để ý trong mình có gì nổi lên: bực, sốt ruột, hay một câu đã sẵn trên môi. Chỉ nhìn thôi.

Thời gian: hai phút. Ghi chú: chưa cần làm gì khác, nhìn được là đủ cho ngày đầu.

Ngày 2: Tay ở yên

Khi thấy muốn sửa lại, đặt tay lên mép bàn bếp hoặc thành ghế, đếm đến ba rồi mới quyết định. Có thể mình vẫn sửa. Nếu sửa thì ghi vào sổ, không cần tự trách.

Thời gian: ba phút rải trong ngày. Ghi chú: tay mình có thể cứng đầu, cứ để nó cứng đầu.

Ngày 3: Đổi câu nói

Thay câu "để em làm cho" bằng im lặng, hoặc bằng một câu như "cảm ơn anh" nếu lúc đó thật sự muốn nói. Chỉ nói khi mình nghĩ thật như vậy, không nói cho có.

Thời gian: năm phút. Ghi chú: có tối mình nghe câu "cảm ơn" của chính mình hơi gượng, và vẫn nói. Cũng không sao.

Ngày 4: Ngày nghỉ nhẹ

Hôm nay muốn sửa thì cứ sửa. Nhưng ghi lại chỗ nào mình sửa và vì sao, mỗi chỗ một dòng ngắn. Không chấm điểm.

Thời gian: năm phút cuối ngày. Ghi chú: đọc lại sổ thường vui hơn mình nghĩ, vì mấy lý do nhìn ra rất nhỏ.

Ngày 5: Hai cột

Lấy một tờ giấy, kẻ hai cột: "Khác cách của mình" và "Hỏng thật". Nhớ lại những lần sửa trong tuần và xếp từng việc vào một cột. Hầu hết việc của mình nằm ở cột đầu.

Thời gian: năm phút. Ghi chú: cột thứ hai có thể trống, hoặc có một hai việc, đều là kết quả hợp lệ.

Ngày 6: Một câu, một lúc khác

Nếu có đúng một chỗ thật sự cần nói, hãy nói một câu vào lúc khác, không phải khi người kia đang cầm đĩa. Dao, ổ điện, nồi đang trên bếp là những chỗ không nằm trong thử thách này, cần nói thì cứ nói ngay.

Thời gian: năm phút. Ghi chú: nói về việc, không nói về người. "Dao để lưỡi ra ngoài mép bàn hơi nguy hiểm", thay vì "anh lúc nào cũng vậy".

Ngày 7: Đọc lại sổ

Đọc từ ngày đầu đến hôm nay. Chỉ đọc, như đọc nhật ký của một người quen. Rồi trả lời hai câu: tay mình đưa ra nhiều nhất vào lúc nào trong ngày, và lúc đó mình đang sợ điều gì.

Thời gian: mười phút. Ghi chú: câu thứ hai khó trả lời, không cần trả lời xong trong một buổi.

Khi mình đọc lại sổ của mình, câu trả lời không giống mong đợi. Tay mình đưa ra nhiều nhất vào lúc mình mệt, tầm bảy giờ tối, lúc nồi cơm vừa tắt. Có lẽ mình không sợ cái khăn lệch. Mình sợ cảm giác cả nhà này đang tự chạy mà mình không giữ được. Nhận ra được chuyện đó đã khác nhiều so với cái khăn. Chuyện ấy còn dài. Mình cũng mới chỉ qua có một tuần.

Nếu bảy ngày xong mà vẫn thấy khó

Có hai tình huống hay gặp. Tình huống thứ nhất: bảy ngày trôi qua, mình để yên được nhiều việc, nhưng việc chia không đều thì vẫn không đều. Đó không phải thứ buông được bằng một thử thách. Chuyện chia việc cần một cuộc nói chuyện thật, vào một lúc không mệt, và bài này không thay được cuộc nói chuyện ấy. Nếu bạn muốn đọc thêm về buông kiểm soát khi thôi cố gắng thay đổi người khác, hoặc về chuyện buông cái đúng cũng khó, hai bài ấy nói sát chỗ này.

Tình huống thứ hai: trong nhà có người hay chê bai, quát tháo, hoặc kiểm soát cách bạn làm từng việc, hoặc bạn thấy mình sợ khi làm sai. Khi đó chuyện không còn là sửa lại cái khăn. Đó không phải thứ để tập nhịn hay tập buông, hãy tìm một người đáng tin hoặc một nơi hỗ trợ.

Tối nay cái khăn lau bát treo lệch, một góc dài một góc ngắn.

Mình rót một ly nước, đứng nhìn nó thêm một lúc, rồi tắt đèn bếp.