Anh kỹ sư ngày xưa và ông bảo vệ ca đêm nói chuyện lúc hai giờ sáng

Hai giờ sáng. Cái quạt đứng quay qua rồi quay lại, mỗi lần qua mặt thì cuốn theo mùi khói nhang muỗi. Trong chòi bảo vệ chung cư, mười hai ô màn hình camera nhấp nháy xanh nhạt, ly trà đá đã tan gần hết, và ngoài cổng có tiếng xe thu gom rác chạy chậm qua.

Mình năm mươi bốn tuổi. Hồi hai mươi tám, mình ký bản vẽ đầu tiên của đời mình, một cái nhà xưởng nhỏ, tay run vì sợ sai một con số. Bây giờ mình ghi biển số xe vào quyển sổ bìa xanh, mở cổng cho người về khuya, và có những đêm, tầm giờ này, hai phiên bản đó ngồi chung cái ghế nhựa và nói chuyện với nhau. Không phải nói thành tiếng. Nhưng đủ rõ để mình chép lại.

Không giọng nào đúng hơn giọng nào. Một giọng nhớ cái đã mất. Giọng kia nhớ cái đang có. Cả hai đều thật.

Anh-kỹ-sư: "Anh từng ký bản vẽ. Có tên anh ở góc dưới bên phải, có dấu, có người đứng đọc từng nét. Giờ anh ngồi ghi biển số xe. Sao ông chịu được?"

Ông-bảo-vệ: "Tôi không chắc là chịu. Có đêm tôi chỉ ngồi, không nghĩ gì. Có đêm tôi nghĩ tới cậu."

Anh-kỹ-sư: "Nghe như lùi một bước. Hoặc hai. Hoặc nhiều hơn mà tôi chưa đếm."

Ông-bảo-vệ: "Ừ. Tôi cũng đếm. Đếm hoài, đếm tới khi chán."

Anh-kỹ-sư: "Vậy ông sống để làm gì, nếu không còn là cái người ta nhìn vào?"

Ông-bảo-vệ không trả lời liền. Trên màn hình ô số bảy, một chiếc xe máy chạy vào hầm, đèn pha quét qua bức tường rồi tắt. Ông gõ nhẹ ngón tay lên mặt bàn, ba cái.

Ông-bảo-vệ: "Đêm qua, đúng giờ này, có cô gái ở lầu chín đi làm về, đứng ngoài cổng nửa phút không bấm chuông, như quên mình định làm gì. Tôi mở cổng. Cô ấy gật đầu một cái, không nói. Tôi cũng không nói."

Anh-kỹ-sư: "Chuyện đó nhỏ xíu."

Ông-bảo-vệ: "Nhỏ. Tôi không bảo nó lớn."

Anh-kỹ-sư: "Còn những đêm không có cô gái nào? Chỉ có xe rác, muỗi, và cái đồng hồ trên tường?"

Ông-bảo-vệ: "Những đêm đó tôi đi một vòng sân. Kiểm lại khoá phòng rác, kéo cái ghế bị gió đẩy ra giữa lối đi về chỗ cũ. Không ai biết. Sáng ra người ta bước qua, không vấp phải gì, vậy thôi."

Anh-kỹ-sư: "Nghe thì được. Nhưng không ai khen."

Ông-bảo-vệ: "Không. Có lúc tôi cũng muốn có người khen. Muốn thật. Tôi không giả vờ là mình không muốn."

Mình nhìn xuống tay phải: một vệt mực bi xanh ở ngón giữa, thứ mực mà bản vẽ ngày xưa không bao giờ để lại. Trên màn hình ô số hai, một con mèo vắt ngang sân, đuôi dựng thẳng, không quan tâm tới ai.

Anh-kỹ-sư: "Vậy nó khác gì cái cớ? Người ta hay nói vậy để dỗ mình."

Ông-bảo-vệ: "Có thể là cái cớ. Tôi chưa chắc. Nhưng đêm đó cánh cổng được mở đúng lúc, và người cần vào đã vào. Hồi xưa cậu ký bản vẽ để người ta có cái nhà. Giờ tôi mở cổng để người ta về tới nhà. Tôi không nói hai việc ngang nhau. Tôi chỉ nói chúng cùng nằm trên một sợi dây."

Cả hai im một lúc. Quạt quay qua. Mùi nhang muỗi lại trôi tới.

Anh-kỹ-sư: "Tôi vẫn còn buồn."

Ông-bảo-vệ: "Ừ. Buồn thì cứ buồn. Cái buồn đó nói là cậu từng quý một thứ."

Hết. Ly trà đá đã loãng thành nước lã. Mình đứng dậy, rót thêm nước nóng, và đúng lúc đó đèn cổng sáng lên, có xe tới.

Cho hai giọng cùng ngồi

Đêm đó mình không có kết luận gì. Mình chỉ nhận ra một chuyện nhỏ: hai giọng nói chuyện được với nhau, nếu mình không bắt cái nào phải thắng. Giọng nhớ cái đã mất không phải kẻ thù của giọng nhớ cái đang có. Còn việc giọng nào "đúng" thì có lẽ là câu hỏi sai ngay từ đầu.

Nếu bạn muốn thử, đây là cách mình làm, không cần ở chòi bảo vệ, một cái bàn bếp là đủ.

Cách biết mình làm đúng: câu đáp của giọng thứ hai không cố thuyết phục giọng thứ nhất. Nó chỉ trả lời. Lần đầu, nhiều người thấy hơi gượng, hoặc thấy một giọng cứ thắng giọng kia. Mình cũng vậy, đêm đầu giọng kỹ sư nói liền năm lượt, ông bảo vệ chỉ ừ. Sau một tuần, có người thấy hai giọng bớt tranh nhau, cũng có người vẫn thấy một giọng lấn. Cả hai đều thường gặp. Ngày bận thì chỉ viết một lượt hỏi, một lượt đáp.

Dễ hỏng là để giọng thứ hai thành người giảng đạo, kết bằng một câu an ủi đẹp. Nó hấp dẫn vì ai cũng muốn cuộc trò chuyện có kết. Nhưng giọng thứ nhất sẽ nhận ra ngay đó là lời dỗ. Thay vào đó cho giọng thứ hai được nói "tôi không chắc", như ông bảo vệ của mình.

Khi buổi trò chuyện này không đủ

Có những đêm hai giọng không còn nói chuyện được với nhau. Chỉ còn một khoảng trống, kéo dài nhiều tuần, kèm chuyện ăn ngủ đảo lộn hoặc không muốn gặp ai. Lúc đó, trò chuyện trong đầu không phải thứ cần tới nữa. Nói với một người có chuyên môn, bác sĩ hoặc người làm nghề tâm lý, là việc đáng làm sớm hơn mình từng nghĩ. Và nếu có ý nghĩ làm đau bản thân, hãy vào Hỗ trợ khẩn cấp ngay hôm nay.

Bài Mình-muốn-ý-nghĩa-lớn và Mình-có-một-bữa-cơm cũng là hai giọng nói chuyện, nhưng ở một bàn ăn. Còn nếu muốn thử nhìn cho kỹ những lúc mình có ích trong một ngày, có Một ngày ghi lại những lúc thấy mình có ích.

Ba giờ sáng, đèn cổng sáng thêm một lần nữa. Mình đặt ly xuống, kéo cái cổng sắt ra, nghe tiếng bánh xe nghiến qua thềm xi măng.

Rồi có người về.