Vì sao mình giữ lời hẹn với người khác mà lỡ hẹn với chính mình

Cái cặp màu xanh của con bé nằm ở ghế sau, quai cặp vắt lên cần số. Sáu giờ bốn mươi lăm, xe máy đã dựng ở cổng trường. Gần như sáng nào cũng vậy suốt ba năm nay, kể cả hôm mưa, kể cả hôm công trình có sự cố từ đêm. Cô giáo mở cổng lúc bảy giờ kém mười lăm, và mình chưa bao giờ để con đứng đợi một mình.

Cũng người đó, mà đôi giày chạy bộ mua từ đầu năm vẫn nằm trong hộp, hộp nằm trên nóc tủ giày. Mình hẹn với mình ba buổi một tuần. Tuần nào cũng hẹn. Tính ra thì hẹn rất nhiều, đến rất ít.

Nếu bạn cũng vậy, giữ được hẹn với sếp, với khách, với mẹ, với cả nhóm chat bạn cũ, mà lời hẹn với chính mình cứ trôi qua như tờ lịch xé, thì mình hiểu cái cảm giác hơi xấu hổ đi kèm. Mình từng tự phán ngay rằng mình kém ý chí. Lời phán đó chưa bao giờ giúp mình xỏ được chiếc giày nào.

Bài này nói về một chỗ rất nhỏ trong cách mình hẹn với mình, và một cách chỉnh nó mà không cần quyết tâm thêm.

Chuyện này không phải là mình coi người khác quan trọng hơn bản thân. Câu giải thích đó nghe sâu, và nó dễ dẫn đi tìm một bài học lớn về thương mình, trong khi chỗ hỏng có thể nhỏ hơn nhiều: lời hẹn với mình thường chưa có hình dạng.

Hai lời hẹn khác nhau ở chỗ nào?

Tối thứ Năm, anh Khoa đồng nghiệp nhắn một dòng trên Zalo: sáng mai bảy giờ rưỡi, quán cà phê đầu đường, anh gửi mình tập bản vẽ. Mình trả lời một chữ "ok". Không đặt báo thức, không ghi chú. Sáng hôm sau mình có mặt lúc bảy giờ hai mươi lăm, ly cà phê sữa đá còn chưa tan đá.

Vẫn tối thứ Năm đó, trước khi đi ngủ, mình tự nhủ: mai đi chạy. Chỉ ba chữ. Sáng hôm sau mình thức dậy, nhớ ra, nghĩ "để chiều", và chiều thì công trình gọi.

Lời giải thích dễ nhất là mình sợ phụ lòng người khác hơn sợ phụ lòng mình. Có thể đúng một phần. Nhưng nếu dừng ở đó thì cách sửa duy nhất là tự mắng mình mạnh hơn, và cách đó mình đã thử nhiều năm.

Nhìn kỹ hơn thì hai lời hẹn khác nhau ở những thứ rất cụ thể. Lời hẹn với anh Khoa có giờ: bảy giờ rưỡi. Có chỗ: quán đầu đường. Có người đứng đợi: một người thật, cầm tập giấy, nhìn đồng hồ. Còn "mai đi chạy" thì mai là lúc nào, chạy ở đâu, ai biết nếu mình không chạy. Không ai. Mà một lời hẹn lỡ không ai biết thì không để lại dấu vết nào, nên sáng hôm sau cũng không có gì nhắc nó dậy. Nó không bị phạt, nó chỉ lặng lẽ biến mất, và lần nào biến mất cũng nhẹ như lần trước.

Con gái mình nói chuyện này rõ hơn mình nhiều.

— Ba ơi, mai ba đón con sớm nha.

— Sớm là mấy giờ?

— Là lúc cô cho xếp hàng ra cổng. Ba đứng ở cột cờ, chỗ có cái bóng cây.

Mình cười. Con bé vừa đưa ra một lời hẹn có đủ giờ, đủ chỗ, đủ người đứng đợi, mà nó mới sáu tuổi.

Lần đầu làm, phần nhiều người thấy nó gượng, giống đang lập biên bản cho chuyện vặt. Mình cũng vậy. Sau chừng một tuần, có người thấy chỗ lỡ của mình hiện ra rõ hơn: hóa ra mình lỡ ở chỗ giờ còn mơ hồ, chứ không phải ở chỗ mình lười. Cũng có người làm cả tuần mà chẳng thấy khác gì, và như thế cũng bình thường. Ngày quá bận thì giữ lại hai thứ thôi, giờ và chỗ, bỏ hết phần còn lại.

Chỗ dễ hỏng nhất là đặt mức quá lớn. Mình từng viết "mỗi sáng năm cây số", vì đó là lời hẹn của một người mình muốn trở thành, không phải người đang ngồi đây lúc sáu giờ sáng. Lời hẹn kiểu đó có hình dạng đầy đủ mà vẫn lỡ, vì nó hẹn nhầm người. Điều thứ hai là biến "người biết" thành người canh, nhờ ai đó nhắn tin giục mình mỗi sáng. Làm vậy thì lời hẹn với mình thành lời hẹn với người giục, và hôm nào họ bận, nó biến mất theo. Người biết chỉ cần biết, không cần phạt.

Lỡ rồi thì lời hẹn đi về đâu?

Có một chuyện mình chưa nói: hôm nào lỡ, mình thường xoá luôn cả lời hẹn. Thứ Hai lỡ, thứ Ba lỡ, đến thứ Tư mình nghĩ thôi, tuần sau bắt đầu lại cho đàng hoàng.

Tuần sau là một chỗ nằm rất êm. Chưa ai trả lời được tuần sau là mấy giờ.

Cái giải thích quen thuộc là mình thiếu kiên trì. Nhưng nhìn lại cách mình giữ hẹn với người khác thì thấy khác hẳn. Lỡ hẹn với khách, mình nhắn ngay: "Em xin lỗi, kẹt xe, mười phút nữa em tới." Lời hẹn vẫn còn đó, chỉ dời một chút. Không ai xoá cả buổi gặp chỉ vì kẹt xe. Với mình thì mình làm ngược lại: lỡ một buổi là coi như cả kế hoạch hỏng, rồi đợi một khởi đầu sạch sẽ không bao giờ đến.

Mình thử một cách khác, hơi buồn cười lúc đầu. Mình nói với mình bằng đúng giọng nhắn cho khách: "Hôm nay lỡ, tối mai vẫn sáu giờ rưỡi, vẫn ở bậc cửa." Nghe giống một bài mình đọc ở chỗ khác, về chuyện nói chuyện với chính mình như với một người bạn thân, và nó đúng như thế, chỉ khác là lần này nó có giờ và có chỗ.

Có hai việc nhỏ mình giữ lại từ đó. Thứ nhất, lỡ thì không xoá lời hẹn, chỉ báo là lỡ, rồi để nguyên giờ cũ cho hôm sau. Thứ hai, một việc có chỗ cố định thì dễ nhớ hơn việc chỉ có ý định. Đôi giày để ở bậc cửa dễ nhớ hơn "tối nay đi chạy", cũng như gấp lại chăn gối mỗi sáng dễ nhớ vì cái chăn nằm sẵn ở đó.

Có một cái bẫy kéo theo, và mình rơi vào nó đúng một tuần. Mình bắt đầu ghi lỡ như ghi nợ: lỡ ba lần là phải bù ba buổi. Lời hẹn vốn là một chỗ để quay về, bỗng thành một khoản phải trả, và mình lại tránh nó. Hãy để ngày lỡ chỉ là ngày lỡ. Nếu cần được nhắc rằng nghỉ cũng không có gì sai, bài về cho phép mình nghỉ ngơi mà không mang cảm giác tội lỗi nói điều đó đầy đủ hơn mình.

Nếu làm vậy rồi mà vẫn lỡ

Chuyện này xảy ra, và nó không có nghĩa bạn làm sai.

Lý do hay gặp nhất là lời hẹn không phải của bạn. Mình có một người bạn hẹn với mình mỗi sáng đọc mười trang sách, hóa ra vì cô ấy nghĩ người ta phải đọc sách, chứ không phải vì cô ấy muốn. Đặt giờ, đặt chỗ, đặt người biết đủ cả mà vẫn lỡ, vì chỗ hỏng nằm ở nội dung, không ở hình dạng. Lúc đó đổi lời hẹn, chứ đừng đổi cách tự trách.

Lý do thứ hai là giờ bạn chọn không hợp với ngày của bạn. Mình từng hẹn sáu giờ sáng trong khi tuần nào cũng có hai đêm ngủ lúc gần hai giờ, rồi tự trách mất một tháng. Dời sang chiều tối thì mọi thứ đỡ hẳn. Giờ chỉ là một con số, nó cần hợp với ngày chứ không cần hợp với hình dung của mình về một ngày đẹp.

Còn nếu bạn lỡ vì mệt hoặc buồn kéo dài nhiều tuần, đến mức việc nhỏ nào cũng nặng, thì đó là chuyện nên nói với một người có chuyên môn, không phải chuyện chỉnh lời hẹn. Lời hẹn có hình dạng không thay được điều đó.

Sáng mai, sáu giờ bốn mươi lăm, mình vẫn đứng ở cổng trường, chỗ có bóng cây.

Đôi giày thì mình đã đặt sẵn ở bậc cửa.