Cái áo thun sờn cổ

Sáng thứ Bảy, sáu giờ rưỡi, mình đứng ngoài ban công vắt cái áo thun xám lên dây phơi. Nước nhỏ từng giọt xuống chậu cây bên dưới. Ánh nắng đầu ngày xiên qua mép áo, và mình thấy cổ áo đã sờn, sợi vải bung ra thành một viền xù mỏng.

Tuần trước chị bạn thấy mình mặc nó đi chợ, nói nhẹ: "Sờn cổ rồi, mua cái mới đi, có mấy chục nghìn." Mình cười, cũng thấy chị nói không sai. Nhưng về nhà, mình đứng trước tủ rất lâu, và những gì mình nghĩ lúc ấy thành mấy khổ thơ dưới đây.

Bài thơ này không phải để nói mua áo mới là sai, hay giữ áo cũ là một đức tính đáng khen. Không ai bắt bạn phải thấy đủ. Nó chỉ nhìn một món đồ quen tay trong vài phút.

Cổ áo sờn từ năm ngoái,
sợi chỉ bung ra từng chút,
như một nét vẽ
mà vải tự đổi ý.

Sáng nào cũng thấy nó
nằm trên cùng chồng áo,
mùi nắng chiều thứ Bảy
còn bám trong thớ.

Có lần mình đứng trước tủ,
nhìn mấy cái áo mới,
cái nào cũng thẳng,
cái nào cũng chưa biết mình.

Tay luồn vào tay áo cũ
không cần hỏi đường.
Vai đã biết chỗ,
như con hẻm quen
không cần bật đèn.

Mình không nói đủ hay chưa đủ.
Chỉ nói:
hôm nay,
cái áo này,
vẫn ôm được mình.

Đọc lại, mình nhận ra bài thơ không nói về chiếc áo. Nó nói về cái cảm giác khi một thứ đã quen đến mức mình quên mất nó đang làm việc cho mình. Cổ áo sờn không phải một khuyết điểm cần sửa, cũng không phải một bằng chứng cho lòng biết đủ. Nó là dấu vết của rất nhiều buổi sáng không ai để ý.

Có thể món đồ của bạn khác. Một cái cốc sứt miệng, đôi dép đã mòn gót, chiếc ghế nhựa ngoài hiên. Cái chung là: món đồ ấy vẫn đang làm việc, mà bạn chưa nói gì với nó.

Cách biết mình làm đúng là bạn viết xong mà không cần phải kết luận gì. Lần đầu, nhiều người thấy hơi buồn cười khi nói chuyện với một cái áo hay một cái cốc, và có người thấy ngượng. Sau một tuần, có người bắt đầu để ý những món đồ khác trong nhà đang lặng lẽ làm việc, cũng có người vẫn chỉ viết một lần rồi thôi. Cả hai đều ổn. Ngày bận thì chỉ cần dòng thứ ba, hai chữ thôi.

Chỗ dễ trượt là biến ba dòng ấy thành lời tuyên bố: "Từ nay mình sẽ không mua gì mới nữa." Nghe có vẻ đẹp, và nó hấp dẫn vì ta muốn bài tập có một kết quả to. Nhưng ba dòng này chỉ là lời cảm ơn, không phải một lời thề. Mai bạn vẫn có thể mua cái áo mới, và chẳng ai thiếu nợ ai.

Nếu thích đi tiếp theo hướng này, những niềm vui nhỏ bé trong ngày là bài kể về cùng một thói quen nhìn lại. Còn nếu bạn thấy khó chịu vì bị bảo phải "biết ơn những gì đang có", biết ơn không phải là thấy mình may mắn cũng đáng đọc.

Nếu viết xong mà không thấy gì, cũng không sao. Có người thơ không hợp, họ cần một việc làm bằng tay hơn: giặt cái áo ấy chậm lại, vắt nước lên dây phơi và ngắm nó khô. Cùng một việc, chỗ đặt khác.

Mình vẫn mặc cái áo ấy hôm nay. Cổ áo vẫn xù ra một chút.