Thau nước ở góc phòng khách, và những lần nhà tôi nói để sau

Mưa đổ xuống lúc xế chiều, tôi đang ở cổng trường kéo tấm bạt phủ hàng xe của mấy cô giáo. Về tới nhà thì vợ tôi đứng giữa phòng khách, hai tay chống hông, mặt ngửa lên trần.

"Ông coi."

Sát góc tủ chén, trên trần có một vệt loang màu nước trà. Giữa vệt đó một giọt nước đang phình ra, tròn vo, chưa chịu rơi.

"Hồi sáng nó đâu có."

"Hồi sáng đâu có mưa."

Giọt nước rớt xuống nền gạch, tách một tiếng, văng mấy chấm nhỏ lên chân tủ. Vợ tôi đi ra sau hè, trở vô với cái thau nhựa xanh, cái thau hồi trước bà dùng tắm cho thằng cháu nội, quai bên trái nứt một đường từ lâu. Bà đặt thau xuống ngay chỗ giọt nước và đẩy bằng mũi dép cho trúng tâm.

Giọt sau rơi vô đáy thau, nghe tong.

Hai vợ chồng đứng nghe thêm mấy giọt nữa. Tôi nhớ lúc đó mình nghĩ: chừng một hai bữa nắng lên là xong.

"Để ngói khô rồi anh em mình leo"

Tối đó anh Tám bên cạnh qua. Hồi trẻ anh làm thợ hồ, giờ ở nhà cắt tỉa mấy chậu kiểng, mà hễ nhà ai có chuyện với cái mái là anh tới ngó trước khi người ta kịp mời. Anh đứng ngửa cổ nhìn vệt loang, tay xoa xoa sau gáy.

"Chắc trượt mấy viên ngói. Mai tui leo lên coi."

"Mai còn mưa."

"Mưa thì mặc áo mưa."

"Ngói giờ rêu trơn, anh đừng." Tôi rót cho anh ly trà. "Chờ nắng ba bữa liền, ngói khô tới tận dưới, rồi tôi với anh dựng thang."

"Giữa mùa này mà ba bữa nắng liền hả?"

"Thì chờ."

Anh Tám uống hết ly trà, ngó cái thau một lúc rồi hỏi: "Mà thằng Tín dạo này có gọi về không?"

Tôi nói nó mới gọi hôm Chủ nhật. Chuyện cái mái tôi chưa kể với nó.

Sáng hôm sau thau đầy tới nửa. Tôi bưng ra hè đổ vô chậu ớt, trở vô lau đáy thau cho khô rồi đặt lại đúng chỗ. Mấy cây ớt năm đó sai trái lạ lùng, vợ tôi hái cả rổ đem phơi, ăn không hết phải cho hàng xóm.

Ba bữa nắng liền không tới. Có ngày sáng nắng chang chang, trưa mây kéo về đen kịt, chiều lại đổ. Tôi đứng ngoài sân nhìn lên mái, thấy cái nắng đó chỉ làm khô được lớp trên cùng. Anh Tám qua mấy lần, đứng dưới sân ngó lên rồi nói chuyện khác. Không ai nhắc tới cái thang.

Ở cổng trường tôi quen nhìn trời. Tới giờ tan mà mây xám thì phụ huynh chạy ra sớm, tụi nhỏ đứng chen nhau dưới mái hiên, xe nào cũng ướt hết một nửa. Tôi ngồi trên cái ghế đẩu, tay cầm xấp thẻ giữ xe, ngó mây rồi ngó cái cổng, và chiều nào cũng nghĩ tới cái thau ở nhà đã đầy tới đâu.

"Thợ nói phải thay cả mảng, mà tháng này nhà mình có giỗ"

Rồi cũng có ba bữa nắng. Sáng sớm, ngói đã ráo, tôi dựng thang, anh Tám leo, còn tôi đứng dưới giữ chân thang và đưa lên mấy viên ngói thay. Anh ngồi trên đó khá lâu. Lúc xuống tay anh dính đầy bụi đỏ.

"Ngói đâu có trượt. Cây đòn tay chỗ đó mục rồi, ngói nằm trên mục thì nó lún."

Anh gọi thằng em họ làm thợ. Chiều thợ tới, leo lên, leo xuống, vừa uống nước vừa lắc đầu.

"Dặm không ăn đâu chú. Phải thay nguyên một mảng. Gỡ ngói, thay đòn tay, lợp lại."

Vợ tôi đứng ở cửa bếp, tay còn cầm cái khăn lau. "Chừng nào anh làm được?"

"Cuối tháng em rảnh."

Rồi thợ nói giá. Tôi nghe, vợ tôi nghe, hai đứa gật đầu như nghe người ta nói giá một việc của nhà nào xa lắm. Anh thợ cũng gật đầu theo, cái kiểu gật của người đã quen thấy chủ nhà gật như vậy.

"Để tôi tính," tôi nói.

Anh để lại tờ giấy có số điện thoại. Tôi dán nó lên cửa tủ chén bằng một miếng băng keo, ngay tầm mắt, để khỏi quên. Cái tờ giấy ở đó cả mùa, dính hơi dầu từ bếp bay qua, góc giấy quăn lại, mấy con số mờ dần mà tôi thuộc lòng tới mức không cần nhìn.

Tối đó hai vợ chồng ngồi ở bậc cửa bếp tính chuyện này. Nói là tính, chứ mỗi người kể một thứ phải lo trước, kể xong thì ngồi im. Vợ tôi nhắc cái cặp của thằng Bi. Tôi nhắc cái giỗ. Bà nói xe bà còn chạy được thêm ít lâu. Tôi nói cái mái chịu được thêm một mùa nữa.

"Cái thau chịu được thì có," bà nói. "Chứ cái mái nó đâu có chịu."

"Thì cái thau."

"Ông rửa giùm tui mấy cái chén, tui buồn ngủ quá."

Tôi đi rửa chén. Nước từ vòi chảy ào ào, chồng lên tiếng tong ngoài phòng khách, tôi vặn nhỏ lại cho tới khi nghe rõ tiếng thau trở lại.

Tháng đó nhà có giỗ ông ngoại. Thằng Bi vô lớp một, phải sắm cặp, sắm tập, sắm đôi giày mà bữa nào nó cũng đem ra hè ngồi ngắm. Xe của vợ tôi thay hai cái vỏ. Việc nào cũng không lớn lắm, nhưng cái nào tới trước thì cái đó xếp trước, còn cái mái đã có thau hứng rồi thì đứng cuối hàng.

Cuối tháng thợ gọi hỏi. Tôi nói để qua giỗ. Qua giỗ thì tới tuần đầu năm học, tôi nói để qua tuần đầu. Mỗi lần nói "để", tôi nói nhẹ như xin cô giáo cho ghé xe vô thêm năm phút ở cổng.

Một chiều tôi tự làm. Tôi vác cái thang nhôm đứng trong nhà, lấy bột trét trám dọc mấy khe nối của tấm trần chỗ vệt loang. Nghĩ bụng nước không có khe thì nó đi đâu. Trét xong để khô qua đêm, sáng ra nhìn thấy láng mịn, tôi còn đứng khen mình.

Ba hôm sau mưa trở lại. Giọt nước không rơi chỗ cũ nữa. Nó rơi cách nửa sải tay, ngay trên cái bàn nước.

"Trám rồi mà."

"Nó đi vòng qua chỗ khác."

Vợ tôi không đáp. Bà nhấc cái bình hoa trên bàn lên, lau đáy rồi đem cất vô tủ. "Cái bình này má để lại đó." Rồi bà đi ra sau hè lấy cái nồi nhôm bể quai, cái nồi hồi trước nấu cháo cho thằng Bi mỗi lần nó sổ mũi, đặt xuống chỗ giọt mới.

Từ hôm đó nhà có hai tiếng. Thau thì tong, nồi nhôm thì tách, mỏng hơn, cao hơn. Hai tiếng không bao giờ rơi cùng lúc.

"Nghe riết rồi quen, tới đêm nó im thì lại thức"

Cái thau có tiếng khác nhau tuỳ nước trong đó. Đáy còn khô thì giọt rơi nghe tong, gọn và cao. Nước lên tới giữa thì thành tòng, thấp và chậm. Gần đầy thì chẳng còn nghe giọt nữa, chỉ nghe nước lõng bõng lăn qua lăn lại sát miệng. Ngồi xem tivi tôi đoán được thau tới đâu mà không cần quay đầu nhìn.

Vợ tôi lót cái khăn mặt cũ xuống đáy cho giọt rơi đỡ ồn. Bà làm ba bữa rồi bỏ, vì cái khăn ngâm nước nặng, mỗi lần đổ thau phải vắt. Tôi thì còn nhớ cái tiếng tong lúc có khăn, bị nghẹt, nghe như ai nói chuyện mà ngậm miệng.

Bà đổi cách khác. Bà lấy cây viết bi gạch ba vạch trên thành trong của thau, cách nhau chừng hai ngón tay. Tới vạch thứ hai thì phải bưng đi đổ, vạch thứ ba là tràn. Thằng Bi học đọc mấy cái vạch đó trước khi đọc được cuốn sách giáo khoa của nó.

Nó hỏi mỗi tối hồi đầu: "Ông ơi sao nhà mình có cái thau." Qua hai tuần nó hết hỏi. Qua ba tuần nó gấp thuyền giấy bằng trang tập vẽ hư, thả vô thau, ngồi xổm canh. Giọt rơi trúng chỗ nào thì chiếc thuyền xoay chỗ đó. Nó đếm: "Một vòng. Ông ơi, hai vòng."

"Mai đi học còn bài không?"

"Ông ơi thuyền chìm rồi."

"Bài đó."

"Con làm xong."

Nó chưa làm xong. Tôi biết vì cuốn tập còn nằm nguyên trong cặp, mà tôi không có sức cãi.

Đêm nào mưa lớn thì tôi dậy. Hai giờ, ba giờ, tôi không cần đồng hồ, chỉ cần nghe tiếng nước lõng bõng chuyển qua một tiếng khác. Tôi đi chân không từ buồng ra phòng khách, bước qua viên gạch cửa bếp hơi nhô lên mà người lạ hay vấp, nhấc thau bằng hai tay. Đổ xong, đặt lại, chỉnh cho trúng cái vòng cũ. Rồi tôi nằm xuống, vợ tôi nói trong giấc ngủ: "Hết chưa?" Tôi nói hết rồi. Giọt đầu tiên của lần tiếp theo rơi trước khi tôi kịp nhắm mắt.

Có đêm tôi ngủ quên. Sáng ra bước xuống nhà thì nước đã tràn miệng thau, chảy thành một vũng dài tới chân tủ chén, cái tờ số điện thoại của thợ trên cửa tủ còn nguyên mà đôi dép của tôi nổi lều bều trong vũng. Tôi đứng đó, vợ tôi từ bếp bước ra, nhìn, không nói gì, quay vô lấy cây lau nhà.

"Tôi ngủ say quá."

"Cá kho còn hơn nửa nồi," bà nói. "Ông ăn với cơm nguội nghe."

Hai vợ chồng lau xong thì tới giờ tôi đi trông xe. Tôi đi muộn mười phút, cô giáo đứng chờ ở cổng, không hỏi gì.

Em vợ về dự giỗ ông ngoại, bước vô nhà, ngó cái thau rồi ngó trần.

"Anh chị để cái này làm cảnh hả?"

"Ờ, cảnh," vợ tôi nói. "Chú ăn cơm chưa?"

Chú em không hỏi nữa. Chú bước vòng qua cái thau khi đi lấy chén, không ai chỉ chú tránh. Khách quen của nhà tôi cũng vậy: bước vô, liếc một cái, rồi đi vòng. Tới tuần thứ mấy đó tôi thấy mình cũng tự đưa chân qua một bên mỗi khi đi ngang, ngay cả lúc tôi đang nghĩ chuyện khác.

Có một đêm mưa tạnh. Gần sáng tôi tỉnh dậy vì không nghe gì cả. Nằm đó một lúc tôi mới biết là tiếng thau đã thôi. Vợ tôi trở mình.

"Sao im vậy?"

"Tạnh rồi."

"Ờ."

Bà ngủ lại. Tôi nằm tới sáng, mở mắt nhìn lên tấm trần xám, nghe tiếng gà xóm bên gáy.

"Ba đâu có nói với con"

Chủ nhật tôi ngồi nghe thằng Tín gọi video từ chỗ nó làm ở xa. Thằng Bi giành cái điện thoại, nhét mặt sát vô màn hình, kể một lèo chuyện trường lớp, rồi chuyện con gà trống của chú Bảy, rồi chuyện cuối cùng:

"Ba ơi, nhà ông bà có cái thau hát."

"Thau gì?" tiếng thằng Tín.

"Thau xanh. Nó hát tong tong. Ở giữa nhà. Có cả nồi nữa."

Màn hình dịch qua dịch lại. Phía sau lưng thằng Bi hiện ra tấm trần nhà tôi, chỗ vệt loang đã lan rộng cỡ lòng bàn tay so với hồi đầu mùa, tôi có lấy bút chì vạch một đường ranh quanh nó để theo dõi. Thằng Bi giơ cái điện thoại lên cho ba nó coi.

"Ba. Mái dột hả?"

"Dột chút."

"Chút là mấy thau?"

"Một thau với cái nồi."

"Từ hồi nào?"

"Hồi đầu mùa."

"Đầu mùa là hồi tháng năm đó ba." Giọng nó đi xuống. "Sao ba không nói với con?"

"Con ăn cơm chưa? Giờ này bên đó mấy giờ rồi?"

"Ba."

Vợ tôi đứng sau lưng tôi, đang gấp cái áo mưa. Bà nói to, nói cho cái điện thoại nghe: "Ổng sợ nói ra con nhịn ăn nhịn mặc gửi về."

"Con nhịn cái gì," thằng Tín nói. "Ba nói ổn hoài, con tưởng nhà ổn thiệt. Con tưởng mấy chuyện ở nhà ba mẹ tự lo được hết."

Tôi định nói gì đó mà không ra tiếng. Tôi chưa quen nói chuyện tiền với con. Hồi nó còn đi học, chuyện đó của tôi với vợ. Nó đi làm rồi thì chuyện đó vẫn là của hai vợ chồng, tôi cứ nghĩ vậy, nghĩ tới mức quên hỏi vợ có nghĩ như vậy không.

Tôi kể cho nó chuyện cây đòn tay mục. Chuyện thợ báo thay nguyên mảng. Tôi kể luôn tháng đó nhà có giỗ, có thằng Bi vô lớp một, thợ có nói giá, và tôi chưa biết tính sao. Nó nghe, không ngắt lời.

"Cuối tuần sau con về," nó nói. "Con coi với ba."

"Con còn đi làm."

"Con xin nghỉ một buổi."

"Xin nghỉ người ta trừ."

"Ba."

"Ờ. Ờ, về đi."

Thằng Bi chen vô: "Ba về thì thau có kêu hôm đó không?"

"Tuỳ trời," tôi nói.

Tắt máy xong tôi ngồi lại cái ghế một lúc. Ngoài trời mưa lất phất, trong nhà nghe tong, nghe tách. Tôi đứng dậy bưng thau ra hè đổ vô chậu ớt.

"Lật ngược nó lại đó, đừng cất"

Thằng Tín về, đứng giữa phòng khách ngửa mặt nhìn trần rất lâu. Nó chụp hình, nó leo thang nhôm đứng trong nhà coi, nó lấy ngón tay đo cái vệt loang so với đường bút chì của tôi, rồi nhắn hình cho anh thợ. Anh thợ nhắn lại một chuỗi chữ dài mà tôi không đọc nổi trên cái màn hình nhỏ. Thằng Tín đọc to: mùa này thợ kẹt lịch, hẹn lại tháng sau.

Chiều đó tôi dẫn nó ra hè coi mấy chậu ớt. Nó hái một trái đỏ, cắn thử như hồi nhỏ hay làm, rồi ho sặc sụa, nước mắt chảy ròng. Vợ tôi đứng ở cửa bếp cười hoài không dứt.

"Trái ớt này uống nước mái nhà đó con."

"Ớt gì cay dữ vậy ba?"

"Cay thì để dành cho thằng Bi ăn với cơm."

Tháng sau thợ gọi xin hẹn thêm. Tôi nói được. Vợ tôi nói được. Thằng Tín gọi về nói nó đang tính.

Mưa thưa dần. Có buổi cả chiều không mưa, tới tối tôi mới nhớ ra cái thau khô queo từ sáng. Vợ tôi giặt cái khăn lót đã bỏ mấy tuần nay, phơi ngoài dây, vắt lên xong bà đứng nhìn nó rỏ nước một lúc.

Anh Tám qua, đứng giữa phòng khách ngó lên trần, ngó cái thau.

"Mùa sau tui leo."

"Ờ. Chờ nắng."

"Chờ nắng," anh nói, và uống ly trà tôi rót.

Tôi bưng thau ra hè, rửa. Đáy thau có một lớp rêu mỏng xanh, tôi chà bằng cái bàn chải cũ của thằng Bi cho tới khi nó sáng lại. Cái quai nứt tôi buộc thêm một sợi dây điện từ năm nào đó, cũng chưa thay. Rồi tôi bưng vô nhà.

Chỗ thau đứng suốt mùa mưa còn lại một vòng tròn trên nền gạch, sạch hơn gạch xung quanh, màu đỏ hơn. Tôi ngồi xổm nhìn cái vòng đó.

"Ông cất ra hè hả?" vợ tôi hỏi từ cửa bếp.

"Để đó. Lật ngược nó lại."

Tôi lật thau lên đúng cái vòng, miệng thau khít vô, không lệch một ngón tay. Thằng Bi chạy ra, gõ hai cái lên đáy thau. Nó kêu bộp, bộp, đục và dày, khác hẳn mọi tiếng cái thau từng kêu trong mùa mưa này.

"Ông ơi, nó hát kiểu khác nè."

"Ừ," tôi nói. "Chiều nay ông tưới ớt."