Thư gửi mình lúc thấy tên đồng nghiệp trong thư thăng chức

Gửi mình của năm giờ kém mười chiều thứ Năm tuần trước, lúc thư thông báo vừa hiện lên,

Bây giờ là mười giờ đêm thứ Năm, đúng một tuần sau. Quạt đang quay, ly trà đá của chiều nay đã tan hết đá, nằm trong túi nilon trên bàn, y như ly của hôm đó. Mình ngồi viết lá thư này vì mình nhớ rõ cái bạn của lúc ấy, và muốn nói với bạn vài điều mà lúc ấy bạn không nghe nổi.

Bạn đang gõ dở một bản báo cáo thì tiếng thông báo vang lên. Thư công bố bổ nhiệm, chỉ ba dòng, và cái tên ở dòng thứ hai là Khôi, người vào làm cùng đợt với bạn, người từng ngồi ăn mì gói chung với bạn ở pantry cái tuần đầu tiên. Nhóm Zalo ba chục người, chỉ trong một phút đã nhảy lên chín, mười tin, toàn "chúc mừng anh Khôi", toàn hình hoa.

Bạn mở khung chat, gõ "Chúc mừng" rồi dừng. Ngón tay chậm hẳn đi, như có ai đặt một cái nút ở giữa. Bạn xoá, gõ lại, xoá. Mặt nóng, và bạn không muốn ai ngồi gần nhìn sang.

— Mày ổn không? — Thục ngồi bàn bên cạnh hỏi, mắt vẫn trên màn hình của nó.

— Ổn.

— Mặt mày không nói là ổn.

— Tao đang gõ chúc mừng.

— Ờ. Gõ lâu vậy.

Bạn cười nhạt, và hai người cùng im lặng một lúc, nghe điều hoà thổi vo vo trên đầu.

Mình muốn nói trước hết một câu: bạn không phải người xấu. Cái nghẹn ấy không chứng minh bạn nhỏ nhen, và nó cũng không chứng minh bạn đang bị đối xử bất công. Nó chỉ là một cái nghẹn.

Trong đầu bạn lúc đó có hai câu hỏi đang cãi nhau. Một giọng hỏi: mình có quyền ghen không? Giọng kia hỏi: vậy mình có thật sự mừng cho anh ấy không? Cả hai giọng đều muốn thắng, và bạn cố tìm xem giọng nào là thật.

Mình đã ngồi với chuyện này suốt một tuần, và đây là điều mình thấy. Cả hai đều thật. Khôi là người mình quý, và việc anh ấy được ghi nhận là chuyện đáng mừng. Mình cũng thấy hụt, và cái hụt đó không nằm ở anh ấy. Nó chỉ ra một thứ mình chưa gọi tên, rằng mình cũng muốn được nhìn thấy, mà từ lâu mình không nói điều đó với chính mình, nên khi thấy người khác được nhìn thấy trước thì nó đau.

Bạn tưởng cái ghen là thứ cần giấu đi hoặc đuổi đi. Nó giống hơn một tấm biển chỉ đường: chỗ này có một điều mình muốn. Đọc xong tấm biển thì không cần ghét nó nữa.

Mình ghi lại cách mình đã làm sau đó, đúng thứ tự, để lần sau mình khỏi phải nghĩ:

Lần đầu mình làm, mình thấy hơi ngượng vì phải gọi tên một cảm giác mà mình vẫn muốn coi như không có. Một tuần sau, nhiều người kể với mình họ bớt phải giấu, cũng có người nói cảm giác vẫn nguyên chỗ cũ và họ chỉ biết rõ hơn nó là gì. Mình chưa chắc mình thuộc nhóm nào. Bản rút gọn cho ngày dồn việc: hai bàn tay xuống đùi, gọi tên một từ, một hơi thở ra. Mười giây.

Chỗ mình trượt chiều nay, và có lẽ bạn cũng sẽ trượt: gõ ngay một lời chúc dài, đầy hoa mỹ, vì muốn chứng minh mình không ghen. Hấp dẫn là vì nghe có vẻ trưởng thành. Nhưng lời chúc ấy tới tay Khôi nghe sáo, và nó cũng không làm cái hụt biến mất, chỉ đẩy nó xuống chỗ khó thấy hơn. Còn ngược lại, mình cũng thấy mình đã nghĩ tới việc tìm một lỗi nào đó của anh ấy để thấy dễ chịu hơn. Cả hai đường đều không cần. Một câu ngắn: "Chúc mừng anh, anh xứng đáng." Nếu chưa gõ được thì để sáng mai. Chúc mừng muộn một đêm vẫn là chúc mừng.

Chiều hôm đó đường về có mùi bún chả nướng ở đầu hẻm, khói bay thành một vệt trắng dưới đèn đường. Mình dắt xe chậm hơn mọi hôm, và nghe thấy tiếng quạt than của bà bán hàng, thứ mà mọi ngày mình đi ngang không nghe được.

Nếu bạn thử mà cảm giác vẫn không nhúc nhích, có hai lý do hay gặp. Một là cái hụt đang chỉ vào một điều thật sự cần được nhìn tới: có thể là bạn muốn nói chuyện với người quản lý về hướng đi của mình, hoặc muốn học thêm một thứ. Khi đó tờ giấy riêng ở bước ba là chỗ bắt đầu, không phải chỗ kết thúc. Hai là bạn thấy mình đang bị đối xử không công bằng thật, không chỉ là ghen. Lúc đó đây không phải chuyện để hít thở cho qua: hãy ghi lại sự việc, kể với một người bạn tin, và tìm bộ phận hoặc người phụ trách phù hợp ở chỗ làm. Nếu cái nghẹn, buồn hay mệt kéo dài nhiều tuần liền, hãy nói với người có chuyên môn, như bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Lá thư này không thay thế điều đó.

Nếu bạn muốn đọc thêm, có một bài về khoảng dừng một phút giữa giờ làm việc, và một bài kể về ba hơi thở sau khi bị góp ý trước cả phòng, cho những lúc mặt nóng lên trước nhiều người.

Sáng hôm sau mình gõ lời chúc, ngắn thôi, và Khôi trả lời bằng một cái ảnh con mèo giơ ngón cái. Mình bật cười, thật.

Chúc bạn ngủ ngon. Ngày mai mình nhìn lại tấm biển ấy thêm một lần.

Mình của đêm thứ Năm này