Cái tai nghe có dây cho má nghe cải lương, và mấy tối nhà im tới lạ

Má tôi nghe cải lương bằng cái điện thoại thằng Tín cài cho bà hồi Tết năm kia. Từ đó tới giờ, tối nào cũng vậy, cơm nước xong là má ngồi xuống cái ghế đẩu cạnh bàn thờ, dựng điện thoại vô chân bình bông, vặn tiếng hết cỡ.

Má tám mươi mốt tuổi, tai nặng. Cái điện thoại thì nhỏ, loa của nó rè rè ở mấy chỗ kép chánh lên giọng cao. Hai thứ đó cộng lại thành một tiếng ca nghe từ đầu hẻm vô tới cuối nhà.

Nhà tôi là nhà ống, một trệt một gác, vách giáp vách với nhà bà Sáu. Tôi làm thợ sơn nước, chiều về tay còn dính vệt sơn trắng ở kẽ móng, tắm xong chỉ muốn nằm dài. Vợ tôi bán tạp hoá trước nhà, tối mới rảnh coi phim bộ. Thằng Tín, con trai tôi, mười chín tuổi, học trung cấp điện, tối hay đeo cái tai nghe to như cái chụp nồi, ngồi trên gác coi bài thầy gửi.

Không ai trong nhà ghét cải lương. Chỉ là không ai muốn nghe nó cùng một lúc với thứ mình đang làm.

Ai cũng than ồn, mà không ai nói thẳng với má

Than thì nhiều, mà toàn than sau lưng.

Vợ tôi than với tôi lúc hai đứa rửa chén. Thằng Tín than với tôi qua tin nhắn, dù nó ở ngay trên gác. Tôi than với thằng bạn sơn chung tổ, lúc hai đứa ngồi ăn bánh mì dưới chân giàn giáo. Có một người chưa nghe ai than là má.

Tôi không nói với má vì tôi biết má sẽ tắt liền, rồi ngồi im cả buổi, rồi đi ngủ sớm. Má là người vậy. Hồi tôi còn nhỏ, có lần ba tôi chê má nấu canh mặn, má bưng nồi canh đi đổ, nấu nồi khác, không nói tiếng nào. Tôi sợ cái im đó hơn cái ồn.

Một tối thứ Năm, phim của vợ tôi tới khúc hai người trong phim cãi nhau, đúng lúc bên kia cải lương tới khúc mùi nhứt, kép chánh xuống câu năm, kéo dài một hơi muốn hụt. Vợ tôi bấm nút tăng tiếng tivi ba nấc. Má không nghe, nhưng má thấy cái tivi to lên, má cũng vặn điện thoại lên. Hết nấc rồi, má lấy cái chén nhựa úp lên cái điện thoại cho tiếng nó dội ra.

Thằng Tín đi xuống cầu thang, đứng ở bậc cuối.

"Bà nội ơi, bà vặn nhỏ chút được hông bà."

"Hả?"

"Con nói bà vặn nhỏ chút."

"Ờ, tới khúc này nó hay lắm nè con, con ngồi xuống nghe thử."

"Dạ, con đang học."

"Học gì mà tối dữ vậy. Ăn trái quýt hông, bà Sáu cho đó."

Thằng Tín cầm trái quýt đi lên gác. Tiếng điện thoại vẫn y vậy.

Sáng hôm sau nó nói với tôi nó tính mua cho bà cái tai nghe. Tôi gật liền. Vợ tôi cũng gật. Ba người trong nhà gật đầu với nhau về một chuyện của má, trong lúc má ra sau quét lá bàng. Tới giờ nghĩ lại tôi vẫn thấy ngượng chỗ đó, chớ hồi đó thì không.

Thằng Tín mua cái tai nghe có dây, và má đeo vô thì nhà im re

Thằng Tín mua cái tai nghe ở tiệm phụ kiện đầu chợ, loại có dây, màu trắng, hai cái nút tai nhỏ xíu. Nó nói loại không dây thì bà không biết sạc, sạc rồi cũng không biết bắt, nên mua loại cắm thẳng vô điện thoại cho chắc.

Tối đó nó ngồi xổm trước cái ghế đẩu, chỉ cho bà.

Má cầm hai cái nút tai lên, xoay qua xoay lại dưới bóng đèn. Mỗi cái có in một chữ nhỏ như con kiến, chữ L với chữ R. Má không đọc được. Thằng Tín đi lấy lọ sơn móng tay màu đỏ của mẹ nó, chấm một chấm lên cái bên phải.

"Cái có chấm đỏ là tai này nghen bà. Tai mặt."

"Bên nào cũng là cái lỗ tai, con."

"Dạ, mà nghe nó mới đúng chiều."

"Cải lương mà còn chiều với hông chiều."

Má đeo vô. Cái nút tai lọt thỏm, lỏng lẻo, má phải lấy ngón tay trỏ đè lên giữ. Thằng Tín bấm cho bài hát chạy. Tôi đứng ở cửa bếp nhìn, thấy mặt má đổi, hai con mắt mở to ra như người vừa bị ai kêu tên từ xa. Rồi má cười, cái cười móm vì má đã tháo hàm răng giả để trong ly nước.

"Trời đất, nó ca ở trong đầu mình."

Tối đó cả nhà im re. Vợ tôi coi phim với tiếng vừa phải. Thằng Tín bỏ cái tai nghe chụp nồi của nó xuống, ngồi bàn học ở dưới nhà luôn. Tôi nằm võng ngoài hiên, mở điện thoại coi mấy đoạn video người ta sơn nhà, tắt tiếng, chỉ coi hình. Đó là cái thói của tôi, tối nào cũng lướt mấy đoạn đó, coi người ta lăn sơn một bức tường cho phẳng. Tôi biết làm rồi, coi cũng chẳng học thêm được gì, mà tay cứ quẹt.

Tôi nghe cái im trong nhà và thấy dễ chịu thiệt. Tôi nghĩ: vậy là xong một chuyện.

Hai ngày sau thì có chuyện cái kẹp tóc. Má đè ngón tay giữ cái nút tai suốt một vở tuồng thì mỏi, má rút cái kẹp tóc đen ra, kẹp sợi dây vô cổ áo bà ba cho nó khỏi kéo. Cái nút tai bên trái thì má bỏ, để lủng lẳng trước ngực, chỉ đeo cái chấm đỏ. Má nói một bên là đủ, hai bên nghe nó dội trong óc, chóng mặt.

Vợ tôi nói với tôi lúc hai đứa phơi đồ ở sân thượng.

"Mua cái tai nghe vậy mà sao hồi đó hổng ai nghĩ ra ha."

"Ừ."

"Má cũng chịu đeo. Tưởng bả hổng chịu."

"Bả chịu."

Câu đó tôi nghe trong lòng y như một câu khen mình. Chuyện ồn trong nhà được dọn bằng một sợi dây, mỗi người về chỗ của mỗi người. Tôi tin vậy được chừng một tuần.

Tôi kêu má ăn cơm ba lần mà má không nghe

Tối thứ Ba tuần sau, vợ tôi dọn cơm sớm vì có hàng giao trễ. Tôi đứng ở cửa bếp kêu.

"Má ơi, ăn cơm."

Má ngồi quay lưng ra, đầu hơi nghiêng về phía cái chấm đỏ. Tôi kêu lần nữa, to hơn. Má vẫn ngồi vậy, ngón tay gõ nhịp lên đầu gối, cái nhịp đều như tiếng song lang. Lần thứ ba tôi đi tới, vỗ lên vai má.

Má giật mình, chụp lấy ngực. Cái điện thoại tuột khỏi chân bình bông, rớt xuống gạch, sợi dây giật tung cái nút tai ra khỏi lỗ tai má.

"Trời ơi, mày làm má hết hồn."

"Con kêu má ba lần rồi."

"Kêu hồi nào."

Bữa cơm đó má ăn ít. Má không giận tôi, má giận cái tai nghe. Má nói đeo vô thì như ngồi trong lu, ai đi ngang sau lưng cũng không hay, ai kêu cũng không hay. Má nói câu đó bằng cái giọng của người kể chuyện, không phải than, rồi gắp cho thằng Tín miếng cá.

Tối đó tôi để ý mới thấy mấy chuyện. Má ngồi ở ghế đẩu, quay mặt vô tường, cái điện thoại sát mặt. Hồi còn mở loa ngoài, má ngồi quay mặt ra cửa, lâu lâu quay lại nói với vợ tôi một câu về tuồng: "Con nhỏ này nó khổ quá trời nè," hay "Thằng cha này ác gì đâu." Vợ tôi đâu có nghe ra tuồng nào, chỉ ừ ừ, mà má vẫn nói. Giờ thì má hết nói. Má ngồi một mình với cái tai mặt.

Rồi tới bà Sáu. Sáng thứ Tư bà Sáu ra đầu ngõ mua bánh bò, gặp tôi dắt xe đi làm.

"Bà Năm có sao hông con, mấy bữa nay tối hổng nghe ca."

"Dạ má con khoẻ, bà. Thằng Tín mua cho má cái tai nghe."

"À, vậy hả." Bà Sáu cầm bịch bánh bò, đứng một chút. "Vậy mà tui tưởng bả bệnh. Tối tui hay nằm nghe ké bên này. Tới khúc nào bả cũng ca theo một hai câu, giọng bả còn ngọt lắm."

Tôi đứng đó với cái chìa khoá xe trong tay. Tôi không biết má ca theo. Cả đời ở chung một mái nhà với má, tôi không biết má còn ca. Cái loa điện thoại to quá, giọng má lẫn trong đó, hoặc tôi lướt điện thoại ngoài hiên nên không để ý. Một người ở bên kia bức vách nghe ra, còn tôi ở cùng mái thì không.

Hôm đó đi làm, tôi lăn sơn cho một căn nhà ở xóm trên, bức tường hướng tây nắng gắt, sơn khô mau, phải lăn nhanh tay cho khỏi lằn. Tôi lăn mà đầu cứ nghĩ cái câu "giọng bả còn ngọt lắm". Tôi nghĩ tới hồi tôi còn nhỏ, má chèo xuồng chở chuối ra chợ nổi, tôi ngồi ở mũi xuồng, má ca một bài gì đó dài lắm, ca hoài không hết. Tôi nhớ được cái nước sông đục, nhớ được nải chuối có con kiến vàng bò lên tay, mà không nhớ bài má ca. Tôi chỉ nhớ là má có ca.

Má đưa cho tôi một bên tai nghe

Tối thứ Tư tôi tắm xong không ra võng. Tôi kéo cái ghế nhựa lại ngồi cạnh cái ghế đẩu của má. Điện thoại của tôi tôi để trên bàn nước ngoài phòng khách, chỗ tôi phải đứng dậy đi mấy bước mới với tới.

Má thấy tôi ngồi đó, nhìn tôi một chút, tưởng tôi có chuyện gì muốn nói. Tôi không có chuyện gì. Má gỡ cái nút tai bên trái đang lủng lẳng trước ngực, cái không có chấm đỏ, đưa cho tôi.

"Nè, nghe thử. Vở này hay."

Tôi đeo vô. Sợi dây ngắn, hai má con phải ngồi sát lại, đầu gối tôi đụng đầu gối má. Cái nút tai còn ấm, có mùi dầu gió, thứ dầu má hay thoa sau ót.

Cái khó đầu tiên là tôi không theo được. Tôi không biết ai là ai, tuồng đang tới đâu, sao người này khóc. Tôi hỏi, má kể, mà má kể theo kiểu của má, nhảy lung tung, nhân vật này là con của bà kia mà bà kia hồi trước làm gì đó với ông nọ. Tôi gật gù cho có. Được chừng một lúc, tay tôi tự đưa xuống túi quần, sờ cái túi trống. Điện thoại không có ở đó. Tôi sờ hai lần nữa trong một vở tuồng, lần nào cũng sờ trúng cái túi trống, rồi tay để lại lên đầu gối.

Cái thứ hai là tôi buồn ngủ. Đi sơn cả ngày, ngồi im với một bên tai đầy tiếng đờn, mắt tôi díp lại. Tôi gục một cái, giật mình, thấy má đang nhìn tôi.

"Mệt thì đi ngủ đi con."

"Dạ hông, con nghe."

"Nghe gì, ngáy rồi kìa."

Tối đó tôi vô ngủ trước khi hết vở. Tôi nằm trong buồng nghe vọng ra một tiếng ca nhỏ xíu, khàn khàn, không phải tiếng điện thoại. Giọng má. Má ca theo, chừng một câu thì ngưng, rồi một lúc sau lại một câu. Bà Sáu nói đúng, nó còn ngọt, chỗ cuối câu má luyến xuống rồi nhấc lên, giống người đang bưng một thứ gì đầy.

Tôi ngồi với má thêm mấy tối nữa. Không tối nào tôi ngồi hết được một vở. Tối thì đau lưng vì ghế nhựa thấp, tối thì vợ tôi kêu ra phụ khiêng thùng nước ngọt, có tối tôi đứng dậy đi lấy điện thoại coi giờ rồi cầm luôn trên tay, quẹt qua quẹt lại mấy đoạn video sơn tường, tới chừng nghe má hỏi "Nghe tới đâu rồi?" mới hay mình đã đi khỏi cái tuồng từ hồi nào. Má không trách. Má chỉ kể lại khúc tôi bỏ lỡ, kể dài hơn khúc đó thiệt.

Tôi thấy mình hay làm một chuyện: lúc tuồng tới đoạn hát dài mà tôi không hiểu chữ, tay tôi bắt đầu tìm chỗ để đi. Cái túi quần, cái mép ghế, cái nắp chai dầu gió trên bàn. Đoạn nào có người nói lối, có chuyện xảy ra, thì tôi ngồi yên. Nên tôi thử làm vầy: mỗi lần tới đoạn hát dài, tôi không nghe chữ nữa mà nghe ngón tay má gõ lên đầu gối. Má gõ trúng nhịp từng cái một, không trật cái nào. Tôi nghe theo tiếng gõ đó, qua hết được đoạn hát. Có bữa được, có bữa vẫn đứng dậy đi lấy điện thoại.

Có một tối má tự tháo cái nút tai của má ra, đưa luôn cho tôi cái chấm đỏ.

"Hai bên mới nghe ra cái đờn kìm, con. Má nghe một bên quen rồi, má biết nó ở đâu."

Tôi đeo cả hai bên. Má ngồi không, tay vẫn gõ nhịp, miệng mấp máy theo lời ca. Má nghe bằng trí nhớ. Tôi nghe bằng cái tai nghe của thằng Tín mua. Hai má con ngồi vậy hết một vở. Đó là lần duy nhất tới giờ tôi nghe trọn một vở mà không đứng dậy lần nào.

Giờ thì cái loa ra hiên, còn sợi dây trắng móc trên cây đinh đầu giường

Thằng Tín là đứa nghĩ ra. Nó nghe tôi kể chuyện bà Sáu, nó gãi đầu một lúc, rồi đi lục cái thùng đồ điện của nó, lôi ra cái loa nhỏ cũ bằng hai nắm tay, cái loa nó dùng hồi còn đi học cấp ba. Nó sạc cho đầy, chỉ cho bà cách bấm.

Bây giờ nhà tôi chia vầy, không ai ghi ra giấy, chỉ nói miệng một lần ở bữa cơm. Cơm xong, má ra ngồi ngoài hiên, mở cái loa ngoài một vở. Bà Sáu bưng cái ghế nhựa của bà sang, hai bà ngồi chung, có khi bà Sáu đem theo bịch đậu phộng rang. Một vở thôi. Hết vở, má vô nhà, đeo tai nghe nghe tiếp nếu còn muốn, còn ngoài phòng khách thì vợ tôi coi phim, thằng Tín học bài.

Cái chia đó không êm hết đâu. Có tối hai bà ngồi ngoài hiên, tới vở thứ hai mà quên, cái loa vẫn mở. Vợ tôi đi ra nói, má cười hì hì xin lỗi, tắt liền. Có tối má quên sạc loa, má lại vặn điện thoại hết cỡ ngồi trong nhà, cả nhà lại than, lần này thì than ngay trước mặt má, mà má cũng chỉ "ờ, ờ" rồi đi tìm cái tai nghe. Có một tối tôi đi làm về mệt, đầu nhức vì mùi sơn dầu cả ngày, nghe tiếng loa ngoài hiên mà tôi gắt lên với má một câu, gắt to. Má tắt loa, ngồi im. Bà Sáu đứng dậy bưng ghế về. Tối đó tôi nằm trong buồng không ngủ được, nghe ngoài hiên má ngồi một mình, không ca, không nói.

Sáng ra tôi pha cho má ly cà phê đen, đem ra hiên. Má nhận, không nói gì về chuyện tối qua, chỉ chỉ cho tôi coi cây mai chiếu thuỷ có mấy cái nụ. Tới giờ tôi vẫn không biết tối đó má giận hay buồn hay chỉ mệt. Tôi không hỏi. Tối hôm đó má lại mở loa, bà Sáu lại sang.

Tôi vẫn còn lướt mấy đoạn video sơn tường mỗi tối. Tôi không bỏ được, mà cũng không cố bỏ. Chỉ là tối nào có vở hay, má kêu ra, thì tôi để điện thoại lại trên bàn nước rồi mới đi ra hiên. Tôi ngồi ở bậc thềm, thấp hơn hai bà một khúc, lưng dựa cột. Cái chuyện đặt điện thoại xuống bàn trước khi đi ra hiên, tôi làm được chừng tối có tối không. Bữa nào để lại được thì tôi ngồi lâu hơn. Bữa nào cầm theo thì một lát là tôi lại vô nhà.

Có lần thằng Tín cũng ra ngồi. Nó ngồi được nửa vở, hỏi bà nội người kép đó tên gì, bà nội nói một cái tên, nó lấy điện thoại ra tra. Tra xong nó đưa cho bà coi hình người đó hồi trẻ. Má cầm cái điện thoại của nó, đưa ra xa, nheo mắt nhìn một hồi lâu.

"Hồi đó ổng đẹp trai dữ vậy đó. Giờ chắc già hơn bà rồi."

"Dạ chắc ổng mất rồi bà."

"Ờ, ai mà hổng mất." Má trả điện thoại cho nó. "Mà giọng ổng còn đây nè."

Thằng Tín không tra thêm gì nữa. Nó ngồi tới hết vở.

Cái tai nghe có dây thì má vẫn dùng. Má dùng lúc khuya, lúc cả nhà đi ngủ mà má chưa ngủ được. Chấm sơn móng tay đỏ đã tróc gần hết, chỉ còn một vệt mờ, mà má không cần nhìn nữa. Sợi dây trắng giờ ngả màu ngà, có một khúc bị gãy lớp nhựa, thằng Tín quấn lại bằng băng keo điện màu đen.

Tối qua tôi đi ngang buồng má lúc gần mười hai giờ. Đèn tắt, cái điện thoại để trên gối, màn hình đã tối, cái nút tai chấm đỏ vẫn nằm trong tai má, sợi dây vắt ngang cổ. Tôi gỡ nó ra cho má, nhẹ tay, quấn sợi dây vòng quanh hai ngón tay rồi móc lên cây đinh đầu giường, chỗ má treo cái nón lá.