Mười lăm phút đứng chờ con ở cổng trường

Bốn giờ mười lăm chiều thứ Ba. Nắng tháng Mười còn gắt, nhưng bóng cây phượng đã đổ xuống nửa vỉa hè. Mình dựng xe dưới gốc cây, tắt máy, và theo thói quen đưa tay xuống cốp tìm điện thoại.

Không có. Sáng nay vội, mình để nó trong ba lô, ba lô ở nhà.

Cổng trường mở lúc bốn giờ rưỡi. Vậy là mười lăm phút, không có gì trong tay.

Mình có thói quen tới sớm mười lăm phút vì sợ trễ, và đã nhiều tháng nay mười lăm phút ấy đều trôi như nhau: dựng xe, rút điện thoại, trả lời thư của khách, lướt xem tin, rồi ngẩng lên khi nghe trống. Chưa lần nào mình nhớ cổng trường trông ra sao.

Bài này kể chiều hôm đó, và mấy tuần sau, khi mình thử để mười lăm phút ấy là của nó.

Mình không kể chuyện bỏ điện thoại, và cũng không có ý bảo phụ huynh nào đừng dùng điện thoại lúc chờ. Điện thoại là chuyện của mỗi người. Chỗ mình muốn nói nhỏ hơn: lúc nào đó mình nhận ra mười lăm phút này mình chưa từng ở trong, và mình muốn biết nó có gì.

Mười lăm phút không có gì trong tay

Phút đầu tiên khó chịu thật. Tay mình cứ đưa lên túi quần rồi lại hạ xuống. Mình đứng dựa vào xe, nhìn quanh như người lạc.

Rồi mình nhìn thấy cổng. Cánh cổng sắt sơn xanh nhạt, bong tróc ở mấy chỗ, có tấm bảng tên trường cũ đến mức chữ mờ. Bên kia song sắt là cái sân với hai gốc phượng và một cái trống treo dưới mái hiên. Mình đã đón con ở đây hơn một năm mà chưa lần nào nhìn kỹ nó.

Rồi mình nghe thấy. Tiếng bác bảo vệ ho, tiếng chổi quét lá của cô lao công trong sân, tiếng một đứa trẻ trong lớp nào đó đọc bài ê a. Mùi bắp nướng từ xe đẩy của cô bán hàng sát vỉa hè: mùi cháy ngọt, có chút khói. Một người mẹ đứng cạnh xe máy bên kia, tay phe phẩy cái nón, nhìn đồng hồ.

— Anh đón con lớp mấy vậy?

— Lớp một, chị.

— Vậy là con còn chờ cô cho nhập hàng. Lớp một ra trễ lắm.

Chị cười. Mình cũng cười. Mình đã đứng gần chị này cả năm mà đây là lần đầu hai người nói chuyện, vì chưa bao giờ mình ngẩng lên.

Đến tiếng trống thì mình giật mình. Nó to hơn mình nhớ. Nghe như trống đánh ngay trong ngực.

Con bé chạy ra, tóc rối, ba lô đập sau lưng.

— Ba đứng đó từ lúc nào vậy?

— Từ lâu rồi.

— Sao hôm nay ba không bấm điện thoại?

Mình nói điện thoại nằm ở nhà. Nó nhìn mình một lúc, chưa tin lắm, rồi nắm tay mình leo lên xe.

Chỗ mình suýt quay lại như cũ

Tưởng thế là xong, mà không. Hôm sau mình mang điện thoại, và theo phản xạ rút nó ra ngay khi dựng xe. Hôm đó có thư gấp của một khách, mình vừa đọc vừa gõ. Tiếng trống vang, con chạy ra, kéo tay mình hai lần, mình mới nghe ra. Con nhìn màn hình điện thoại rồi nhìn mặt mình, không nói gì.

Mình thấy tệ. Nhưng cũng nhờ vậy mình thấy rõ hơn một chuyện.

Cách giải thích dễ nhất là: tại mình dính điện thoại quá. Có thể, nhưng nói vậy là kết luận sớm, và nó chỉ dẫn tới một lời hứa bỏ điện thoại mà mình sẽ phá ngay ngày thứ ba. Mình thấy chỗ sâu hơn là một thứ khác. Mình luôn xếp mười lăm phút chờ vào loại phần dư: thời gian chưa tính là thời gian, nên phải nhét việc vào cho khỏi phí. Mười lăm phút ở cổng trường không có tên gì, nó không phải việc, cũng không phải nghỉ. Nên cái tay tự rút điện thoại ra không phải vì thèm, mà vì không biết để mười lăm phút này làm gì.

Nói cách khác, chuyện không nằm ở cái điện thoại. Nó nằm ở việc mười lăm phút kia chưa có chỗ nào để đặt.

Nên không cần bỏ điện thoại. Chỉ cần cho mười lăm phút đó một việc nhỏ, đủ nhỏ để làm được cả những ngày bận.

Cách biết mình làm đúng không phải là thấy bình tĩnh. Mấy lần đầu có thể chỉ thấy lâu và hơi chán. Dấu hiệu đáng tin hơn là ở cuối: lúc con chạy tới, bạn đang nhìn mặt con chứ không nhìn màn hình.

Dễ trượt nhất là biến năm phút đầu thành thử thách ý chí. Ngồi trên xe nghiến răng không rút điện thoại, mắt cứ liếc vào túi. Nó hấp dẫn vì giống một việc nghiêm túc, nhưng thực ra là một cuộc đấu, và cuộc đấu thì thua nhiều hơn thắng. Thay vào đó: nếu muốn rút, cứ rút, nhưng rút xong thì hỏi mình đúng một câu, mình đang tìm gì. Nhiều lần câu trả lời là không tìm gì cả, và tay tự hạ xuống.

Tuần sau, và tuần sau nữa

Mình không làm được cả mười lăm phút mỗi ngày. Có ngày được chừng mười phút. Có ngày mưa, mình đứng dưới mái hiên của một quán nước cạnh cổng, nghe nước rơi trên mái tôn và quên luôn cái điện thoại. Lắng nghe tiếng mưa rơi hôm đó không phải là một bài tập, chỉ là chuyện mình không có gì khác để nghe.

Tuần đầu, điều mình nhận ra không phải sự bình yên. Mình nhận ra số lần mình rút điện thoại: nhiều hơn mình tưởng, chừng bảy tám lần trong mười lăm phút. Tuần thứ hai, số đó giảm, và mình bắt đầu biết tên bác bảo vệ, biết cô bán bắp nướng nhớ tên con mình. Mình không hứa chuyện này đúng với ai khác. Có người sẽ thấy khác hẳn, và có người chẳng thấy gì.

Với những chiều không có mười lăm phút, hay cổng trường kẹt xe tới nỗi không đứng yên được, bản rút gọn chỉ là một việc: trước khi rút điện thoại, nhìn quanh ba giây, tìm một thứ chưa từng để ý. Cái này giống chờ đèn đỏ chín mươi giây, chỉ khác là đứng ở đúng chỗ bạn đón con.

Còn nếu bạn tới sớm mà nhà trường cho đón con ngay, không có mười lăm phút nào cả, thì chẳng sao. Khoảng chờ nào trong ngày của bạn cũng được: phòng khám, bến xe, hàng cà phê.

Nếu thử rồi mà thấy không được

Lý do thứ nhất: trời nắng gắt, bãi đậu xe chật, tiếng còi inh tai. Đứng yên trong cảnh đó không dễ chịu gì, và không ai phải ép mình thích nó. Hãy đứng chỗ râm, tránh sát đường, hoặc ngồi trên xe. Cái cần giữ là việc để ý, không phải việc đứng thẳng.

Lý do thứ hai: bạn đang thật sự cần điện thoại. Có thư gấp, có việc nhà, có người đang đợi tin. Khi đó cứ dùng, và đừng tự trách. Mười lăm phút không phải bài kiểm tra. Có thể chọn năm phút cuối, hoặc bỏ hẳn hôm đó.

Và nếu bạn thích nói chuyện với phụ huynh khác lúc chờ hơn là đứng im thì cũng là một cách ở lại, miễn là bạn đang thật sự nghe họ nói. Còn nếu muốn nhìn chuyện này từ phía cái điện thoại, cuộn điện thoại ba mươi phút rồi không nhớ đã xem gì là một bài cùng họ.

Chiều nay mình lại tới sớm. Dựng xe dưới gốc phượng, tắt máy.

Cổng trường vẫn xanh nhạt, vẫn bong tróc, và có người đang nướng bắp.