Một ngày ở lò kẹo kéo, mẻ đường năm giờ sáng và cái ngón cái bỏng vì mình nghĩ chuyện khác

5:10

Nồi đường đã sôi lăn tăn. Mình đứng cạnh bếp, tay cầm cây đũa gỗ dài, và mùi đường cháy nhẹ lan khắp gian bếp nhỏ, ngọt tới mức đứng một lúc là thấy trong miệng có vị.

Thứ Sáu. Hôm nay có hai mẻ, mẻ đầu cho lô hàng chiều, mẻ sau để dành tới sáng thứ Bảy. Mình làm kẹo kéo mười bảy năm, và sáng nào cũng bắt đầu bằng việc không được bỏ đi đâu. Đường nấu mà quay lưng là cháy. Cái nồi không đòi mình nghĩ gì, nó chỉ đòi mình đứng đó.

Mình khuấy chậm. Mặt đường nổi bọt to rồi nhỏ dần, màu chuyển từ vàng nhạt sang hổ phách. Cái đũa nặng lên một chút mỗi phút. Mình để ý tay mình biết trước mắt: nó thấy đường đặc lại trước khi mình nhìn ra.

6:40

Đổ đường ra mặt bàn đá. Quý, thằng em họ phụ việc, đứng bên kia bàn, hai tay chắp sau lưng, như người đang chờ điều lệnh.

— Chị, được chưa?

— Chưa.

— Giờ chưa hả chị?

— Mày sờ lên mu bàn tay mày đi. Lúc nào mà đặt khối đường lên đó thấy nóng nhưng còn chịu được, lúc đó mới được.

Mình biết câu trả lời này nghe như bí kíp, mà thật ra chẳng có bí kíp gì. Mỗi sáng nhiệt độ lại khác, tuỳ trời, tuỳ bàn đá, tuỳ cả cái nồi. Cái duy nhất đúng là hỏi tay.

Mình nhét hai bàn tay vào bột gạo rang, nhấc khối đường lên, và đúng lúc đó nó cho mình biết nó còn nóng. Mình đặt xuống, đợi thêm hai mươi nhịp thở, thử lại. Nóng nhưng chịu được. Giờ thì kéo.

Nói chỗ này luôn cho chắc: đường nóng bỏng rất nhanh. Nóng quá là buông, đừng ráng. Tay mình mười bảy năm cũng đã có sẹo để nhắc.

Mình quàng khối kẹo lên cái móc inox, kéo ra, gấp lại, kéo ra, gấp lại. Màu từ hổ phách đục đi, nhạt, rồi thành trắng ngà. Lúc kéo, tiếng kẹo dính vào móc kêu rất khẽ, tách, tách, và mình không nghĩ gì ngoài hai bàn tay. Một buổi sáng như vậy, mình biết chắc mình đang ở đây.

8:20

Mẻ đầu xong, xếp lên khay. Mình cầm lên một dải, bẻ thử. Đáy dải có mấy chỗ đục, nổi hạt li ti như cát.

— Tại em để đường nguội lâu hả chị? — Quý hỏi, mặt sắp khóc.

— Chị không biết.

Mình nói thật. Có hôm mình làm y hệt, cùng lửa, cùng tay, và đường vẫn lên hạt. Có hôm đổi hết mọi thứ mà nó vẫn trong. Mười bảy năm mà mình chưa gọi được tên cái lúc nó đổi ý. Mình đẩy khay đục sang một bên, để dành bán rẻ, và bảo Quý đi lấy nước.

Thằng nhỏ đi. Mình đứng thêm chút, nhìn dải kẹo đục dưới đèn. Nó xấu. Mà trong cái xấu đó mình thấy rõ từng hạt hơn bất kỳ dải nào đẹp.

10:30

Mẻ hai. Mình kéo đều, Quý đứng cạnh cắt. Điện thoại reo trong túi tạp dề.

Mình kẹp nó giữa vai và tai, vì tay đang bận. Đầu dây bên kia là chị khách ở chợ huyện, hỏi giá lô cuối tuần. Mình đáp, tính, nhẩm đơn hàng, vừa nói vừa kéo.

— Em ơi, tuần này chị lấy thêm hai chục gói nữa được không?

— Được, được, để em tính...

Đúng lúc đó ngón cái trái của mình chạm vào một giọt đường rớt ra mép móc.

Nóng. Rất nóng. Mình hất tay ra, làm rơi cả cái điện thoại xuống nền gạch.

— Chị. — Quý gọi, giọng chói.

— Không sao. Không sao.

Mình đứng đó, ngón cái đỏ lên một chấm trắng. Mình đưa nó vào vòi nước mát mà tai vẫn ù ù tiếng chị khách ở đầu dây vừa rồi. Mình xả nước khá lâu. Ngón không phồng, chỉ rát. Nếu phồng lớn thì phải tới chỗ y tế, chứ không ráng chịu.

Đó là chỗ mình sai. Không phải vì nghe điện thoại, mà vì mình để hai bàn tay làm việc nguy hiểm nhất trong ngày trong khi đầu mình đã nằm trong cái đơn hàng ở chợ huyện. Tay mình vẫn kéo, vẫn đều, giống như mọi sáng, và đó mới là chỗ đáng sợ: nó vẫn đều khi không ai đang coi.

Mình không biết tại sao hôm nay mình lại nhận cuộc gọi đó. Mọi hôm đều để máy rung, gọi lại sau. Hôm nay mình nghĩ "một chút thôi".

12:30

Ăn cơm trưa ở cái bàn nhỏ cạnh cửa sau. Cơm với cá kho và chén canh. Ngón cái nhói mỗi khi cầm đũa.

Lạ là hôm nay mình ăn rất chậm, vì không còn cách nào nhanh. Lần đầu trong cả tuần mình để ý hết bữa cơm: từng hạt cơm, cái xương cá nhỏ, tiếng đũa chạm bát. Cái đau làm mình ở lại với tay.

Mình không biết có nên coi đó là chuyện tốt không. Chắc không. Nhưng cũng đúng là hôm nay tay mình có mặt trong bữa ăn.

14:10

Con bé nhà hàng xóm, chừng sáu tuổi, chống cằm ở khe cửa sau, đợi kẹo vụn như mọi bữa chiều. Mình bẻ một mẩu, đặt vào tay nó. Nó không bỏ vào miệng ngay mà giơ lên trước ánh sáng.

— Cô ơi, nó có hình cái ngôi sao nè.

Mình nhìn. Một mẩu vụn thật sự có góc cạnh như cái ngôi sao nhỏ. Mười bảy năm mình bẻ hàng nghìn mẩu như vậy, và đây là lần đầu có ai chỉ cho mình thấy.

15:00

Cắt kẹo. Mỗi dải kẹo trắng dài được cán mỏng, rồi cắt bằng con dao to bản thành từng khúc nhỏ, đều tay. Tiếng dao xuống bàn gỗ, cạch, cạch, cạch. Mình thích tiếng này nhất trong cả ngày, vì nó đều và vì nó cho mình biết mình đang cắt đều.

Có một lúc mình đặt dao xuống, mũi dao hướng vào trong, không để gần mép, và đứng nghe cái im lặng sau tiếng cạch cuối cùng. Chỉ chừng ba hơi thở. Quý nhìn mình, không hỏi.

17:45

Dọn lò. Rửa nồi đường là việc ghét nhất, vì đường cháy dính đáy nồi, phải ngâm nước nóng cho nó nhả ra. Hôm nay mình không thấy ghét. Mình đứng bên chậu nước, đưa tay lên mũi. Mùi mạch nha còn dính ở các ngón, ngọt và hơi khét.

Mình nhớ có người nói với mình, hồi mình còn học việc: "Làm hoài rồi mới biết cái tay mình biết nhiều hơn cái đầu." Mình chưa bao giờ nghĩ đó là lời cảnh báo. Giờ mình thấy nó là cả hai.

Chuyện này có họ hàng với cái khoảnh khắc rửa bát mà không nghĩ gì khác, chỉ khác là ở đây nếu mình nghĩ gì khác thì cái giá nằm ngay trên ngón tay. Và nếu bạn chỉ có ba giây giữa ngày, thì ba giây chánh niệm là bản ngắn nhất.

Trước khi ngủ

Ngón cái đã dịu. Mình đặt điện thoại ở phòng ngoài, úp xuống, cạnh cái nồi đã rửa xong.

Mai nồi đường lại sôi lúc năm giờ.