Thư gửi mình hai mươi sáu tuổi, người chưa bao giờ nhìn xuống chân thang

Gửi tao hai mươi sáu tuổi, người đang đứng trên nấc thứ chín của cái thang nhôm,

Tao bốn mươi mốt rồi. Giờ tao ngồi trong kho sau tiệm, trên cái thùng carton đựng dàn nóng chưa bóc, tay còn dính băng keo quấn ống đồng. Tao không viết để khoe với mày là sau này khá lên. Khá chưa chắc, tiệm vẫn cỡ đó, lưng vẫn đau mỗi lần cúi lâu. Tao viết vì có một chuyện mày đang đứng ngay giữa nó mà không thấy.

Nhà phố đầu hẻm, ban công tầng ba, cục nóng treo ngoài tường. Mày trèo lên thang, một chân gác vào lưới sắt chống trộm, miệng ngậm cây bút chì vì tay đã đầy. Ống đồng chạm vào cổ tay lạnh buốt trong khi nắng dội thẳng lên gáy. Dưới đất, thằng Tín mười bảy tuổi giữ chân thang. Nó giữ từ chín giờ tới gần mười hai giờ. Áo dính lưng, hai bàn tay bám hai thanh nhôm nóng tới mức bây giờ nghĩ lại tao còn thấy rát thay nó.

Mày không nhìn xuống lần nào.

Mày còn nhớ mấy buổi làm trơn tru, khách khen "thợ gì mà nhanh dữ" không? Tao nhớ ra rồi. Mỗi lần mày chìa tay ra mà không quay đầu, trong lòng bàn tay đã có sẵn cái cờ lê mười bốn. Mày tưởng tay nghề mình đọc trước được ý mình. Không phải. Thằng Tín đọc. Nó nhìn lưng mày, nhìn con ốc mày đang vặn, rồi chọn đúng cỡ. Cả buổi sáng nó đoán trúng gần hết, và mày chưa bao giờ hỏi nó học cách đoán đó ở đâu.

Có một lần cái thang rung. Mày chửi xuống:

— Giữ cho chặt vô.

— Dạ chặt rồi anh.

— Chặt mà nó rung?

— Dạ… tại anh nghiêng qua bên phải.

Nó nói đúng. Mày với tay quá xa, sức nặng dồn hết sang một bên, cái thang không có tội, thằng nhỏ cũng không. Mày biết hết trong đúng một giây. Rồi mày không trả lời, đạp chân vào lưới sắt lấy lại thăng bằng, vặn tiếp con ốc. Trong đầu mày chỉ có một câu, tao còn nhớ nguyên: thôi kệ, trước mặt học trò mà nhận sai thì còn ra gì.

Đó là chỗ tao xấu hổ nhất, nên nói trước. Nó mười bảy tuổi mà dám nói thật. Mày hai mươi sáu, tay nghề đủ ăn, mà không đủ để nói hai chữ "ừ, tao sai".

Còn chuyện không nhìn xuống thì tao tha cho mày một nửa. Mày sợ độ cao, nhìn xuống là chân run, nên mày chỉ nhìn cái ốc, cái ống, cái hộp dàn lạnh trước mặt. Cái đó có thật. Nhưng cũng có thật chuyện mày quen có người đứng dưới như quen có sàn nhà, mà sàn nhà thì ai đi cảm ơn. Nửa nào nặng hơn, tao không phân biệt được. Giờ ngồi nghĩ cũng không phân biệt được.

Tao thấy muộn là nhờ một lần ba năm trước. Cầu thang bộ một chung cư, thằng học việc mới đi lấy đồ dưới xe, tao nghĩ vài phút thôi nên leo một mình. Chân thang trượt một đoạn bằng bàn tay trên nền gạch bóng. Tao bám lưới sắt tới trắng khớp ngón, đứng im cho tới khi nó chạy về. Trong mấy giây treo đó, thứ hiện ra trong đầu tao không phải nỗi sợ. Là cái áo ướt dính lưng của thằng Tín.

Tao có đi hỏi. Anh Sáu, chủ tiệm cũ, bảo nghe đâu nó đi làm bên Bình Dương, hay Đồng Nai, ảnh không chắc. Tao không có số. Tao không biết nó còn nhớ tao không, mà nếu nhớ thì nhớ cái gì. Có thể nó nhớ câu "giữ cho chặt vô" nhiều hơn mọi thứ khác. Tao để nguyên vậy, không viết thêm cho êm.

Biết ơn kiểu này không đẹp. Nó tới muộn, kèm xấu hổ, và không có địa chỉ. Tao cũng không bảo mày phải biết ơn ngay hồi đó. Mày đang nợ tiền xe, sợ trễ hẹn với khách, lo con ốc bị chờn ren. Người đang lo trèo thang thì trong đầu không còn chỗ cho chuyện gì khác. Tao chỉ muốn mày biết dưới chân thang có một người, và người đó đang đứng giữa nắng vì mày.

Hôm qua tao thử. Thằng Hải học việc giữ thang cho tao ở cầu thang bộ. Xong việc tao leo xuống, nhìn nó, nói "cảm ơn mày". Nó ngơ ra, "dạ", rồi hỏi anh có cần cái kìm không. Hai đứa ngượng như vừa làm chuyện gì sai. Một câu như vậy chắc chưa đủ để nó nhớ. Tao làm tiếp.

Tao không hứa mày sẽ thành người khác. Tao chỉ hứa với tao hai việc: leo xuống thì nhìn người giữ thang, và sai thì nói "ừ, tao sai" ngay chỗ đó, trước mặt khách cũng được. Việc thứ hai tao làm chưa đều. Tuần trước tao còn quên.

Chúc mày đứng vững. Chúc thằng Tín, ở đâu đó, bây giờ có người giữ chân thang cho nó.

Tao, bốn mươi mốt tuổi, cây bút chì kẹp sau tai

Bài viết có sự hỗ trợ từ AI trong quá trình tạo nội dung.