Bảy ngày cho nỗi nhớ một khung giờ riêng

Nỗi nhớ không đến theo giờ. Khung giờ trong bài này cũng không bắt nó phải vậy.

Chiều thứ Tư, bốn giờ hai mươi, ngã tư gần chợ, đèn đỏ còn bảy mươi giây. Mình ngồi trên xe, điện thoại gắn trên giá, ứng dụng vừa nhảy một cuốc mới. Chị khách ngồi ghế sau, người còn thoang thoảng mùi dầu gió. Cái mùi đó mình không chọn. Nó lên thẳng.

— Anh ơi, đèn xanh rồi.

— Dạ, tôi xin lỗi chị.

— Anh có sao không? Hay để em đi bộ cũng được.

— Dạ không sao. Cho tôi dừng một chút thôi.

Mình tấp vào lề, bật đèn khẩn cấp, ngồi nhìn cái biển số xe đang chạy trước mặt. Chị khách trả tiền nửa cuốc, dặn: "Anh nghỉ chút đi anh." Mình nói cảm ơn, rồi ngồi đó thêm một lúc lâu, hai tay vẫn ôm vô lăng.

Mẹ mình mất hồi tháng Bảy. Từ đó nỗi nhớ chọn đúng những lúc mình không có chỗ nào đặt nó xuống: trên xe, giữa cuốc, sau lưng một cái đèn đỏ. Nếu bạn cũng đang bị nó bắt gặp ở những chỗ không tiện, bài này kể bảy ngày mình thử một việc ngược lại: cho nó một giờ riêng, một chỗ ngồi riêng, và xem chuyện gì xảy ra.

Khung giờ này không phải cái hộp để nhốt nỗi nhớ rồi khoá lại tới tối. Nó cũng không phải cách để nhớ ít đi, hay để từ nay không bao giờ khóc giữa đường nữa. Nó chỉ là một cuộc hẹn: nỗi nhớ biết có một chỗ đang chờ nó, và mình biết mình sẽ tới.

Vì sao nỗi nhớ cứ chọn đúng lúc mình không rảnh?

Tối hôm đó mình về, tắm, ăn tô mì gói đứng bên bếp, rồi nằm xuống. Mình tự nhủ: để tối nghĩ về mẹ. Mười một giờ, mệt rũ, mình ngủ vật đi, chưa nghĩ được gì.

Mình đã nghĩ nó đến giữa ngày vì ngày nào mình cũng bận, và đầu óc hở ra một chút là nó nhảy vào. Nghe có lý, và người quen cũng nói thế: "Chạy xe một mình cả ngày thì nhớ là phải."

Nhưng đếm lại thì mình thấy một điều khác, chỉ nói về mình thôi, không dám nói về ai. Mình hứa với nó "để tối" ngày này qua ngày khác. Tối tới mình lại mệt quá, nó lại bị dời. Một thứ bị dời hoài thì gõ cửa mỗi lúc một to, mà lúc nào cũng gõ ở chỗ không tiện nhất, đúng trên xe, đúng lúc có khách. Nó không tới giữa ngày vì rảnh. Nó tới giữa ngày vì buổi tối của mình chưa bao giờ có chỗ cho nó.

Dễ vấp nhất là biến khung giờ thành hạn chót. Lúc đầu mình làm đúng vậy: không được nhớ trước tám giờ rưỡi, tới giờ mới được nhớ. Nghe có kỷ luật, mà nỗi nhớ đâu biết đọc đồng hồ. Nó tới sớm một lần là mình thấy mình thất bại. Thay vào đó, khung giờ chỉ là chỗ nó được đón chắc chắn. Còn giữa ngày nó tới thì mình gật đầu, nói nhỏ: "Tối nhé", rồi làm tiếp việc đang làm.

Bảy ngày, mỗi ngày mười lăm phút

Ngày đầu rất dễ, ngày thứ tư nhẹ hẳn. Lỡ một ngày thì quay lại, không cần làm bù. Và một điều không bàn cãi: không làm bài này khi đang lái xe, đang đứng máy hay đang cầm dao. Bạn chỉ ngồi xuống khi đã ở một chỗ yên.

Ngày 1: Chọn giờ và chọn ghế

Bài tập. Chọn một khung giờ trong buổi tối, không phải lúc mệt nhất. Với mình là tám giờ rưỡi, sau khi rửa bát, trước khi cầm điện thoại. Chọn một chỗ ngồi, mình chọn cái ghế nhựa ngoài hiên nhỏ. Rồi nói với nỗi nhớ một câu hẹn: "Tối nay tám giờ rưỡi, mẹ nhé."

Thời gian. Mười phút để chọn, chưa cần ngồi. Ghi chú. Ngày dễ nhất. Chỉ chọn thôi, không phải làm gì.

Ngày 2: Ngồi mười lăm phút, chưa làm gì cả

Bài tập. Tới giờ thì ngồi xuống đúng chỗ, đặt đồng hồ mười lăm phút, úp điện thoại xuống. Cho nỗi nhớ tới nếu nó muốn. Nó không tới cũng được, ngồi như vậy là đủ.

Thời gian. Mười lăm phút. Ghi chú. Đừng đo bằng độ buồn. Bạn đo bằng việc đã ngồi xuống.

Lần đầu mình ngồi, mình thấy ngượng như người ngồi chờ ai đó không tới. Mười phút đầu chẳng có gì, mình nhìn cái đồng hồ nhiều hơn nhìn nỗi nhớ. Tới phút mười hai, không có mùi dầu gió nào, chỉ có tiếng mẹ gọi trong trí nhớ: "Khải ơi, lấy giùm mẹ cái ca." Mình ngồi yên nghe hết câu đó.

Ngày 3: Một vật nhỏ trong tay

Bài tập. Ngồi như hôm qua, nhưng cầm một vật nhỏ gợi nhớ: với mình là cái ca nhựa mẹ hay uống nước. Chỉ cầm, không cần nói gì.

Thời gian. Mười lăm phút. Ghi chú. Ngày này mình suýt bỏ. Cái ca nhẹ hơn mình nhớ, và sự nhẹ đó làm mình khó chịu. Mình ngồi tiếp, và hôm sau thấy dễ hơn.

Ngày 4: Ngày nhẹ

Bài tập. Chỉ ngồi năm phút ở cái ghế, hoặc chỉ ngồi mà không cần nhớ gì cả. Uống hết ly trà nóng.

Thời gian. Năm phút. Ghi chú. Một ngày giữa tuần được phép làm ít.

Ngày 5: Kể một chuyện nhỏ

Bài tập. Ngồi xuống, nói thành tiếng một chuyện nhỏ hôm nay bạn muốn kể cho người ấy nghe. Hôm đó mình nói: "Hôm nay con chở một ông khách tên giống ba, ổng nói chuyện nhiều lắm mẹ." Nói nhỏ cũng được, nói một hai câu cũng được.

Thời gian. Mười lăm phút. Ghi chú. Chuyện càng nhỏ càng tốt. Chuyện lớn thì để người khác nghe.

Ngày 6: Lúc nó tới trước giờ hẹn

Bài tập. Hôm nay khi nỗi nhớ tới giữa ngày, bạn nói thầm: "Nghe rồi. Tối nhé", và nếu tiện, ghi một dòng vào mẩu giấy hay ghi chú điện thoại: nó tới lúc mấy giờ, vì gì. Tối ngồi đọc mẩu giấy đó.

Thời gian. Mười lăm phút buổi tối, thêm vài giây giữa ngày. Ghi chú. Hôm nay là hôm thử xem cuộc hẹn có giữ được không.

Ngày thứ sáu của mình là ngày nó ập trên xe còn dữ hơn bất cứ hôm nào. Mình tấp xe, nói câu hẹn, ghi một dòng "năm giờ mười, tiếng nhạc trong quán nước", rồi ngồi thêm một phút trước khi chạy tiếp. Tối ngồi đọc dòng ấy, mình thấy mình đã trả lời nó đàng hoàng hơn mọi lần trước.

Ngày 7: Ngồi lại và hỏi

Bài tập. Ngồi ở chỗ quen, nhìn lại bảy ngày. Trả lời hai câu ở hộp bên dưới, rồi quyết định: giữ nguyên khung giờ này, đổi giờ, hay thôi.

Thời gian. Mười lăm phút. Ghi chú. Thôi cũng là một câu trả lời hợp lệ.

Sau một tuần, có người kể nỗi nhớ giữa ngày bớt gõ cửa vội, vì đã biết tối có chỗ cho nó. Cũng có người thấy y như cũ, chỉ có thêm một cái ghế để ngồi. Mình thuộc cả hai: hai ngày giữa tuần đỡ hơn, ngày thứ sáu lại dữ hơn. Không có đường nào thẳng.

Còn một lối rẽ nữa dễ vấp: dùng khung giờ để "xả cho hết". Mình cũng mong vậy, vì ai cũng muốn xong, muốn thấy cái đáy. Nhưng nỗi nhớ không có đáy để chạm vào, và đặt chỉ tiêu khiến mười lăm phút thành một bài kiểm tra: hôm nay khóc đủ chưa. Cứ để nó là chỗ ngồi, không phải chỉ tiêu.

Nếu thử rồi mà không được

Lý do hay gặp thứ nhất: nỗi nhớ không chịu chờ. Dù có khung giờ, nó vẫn ập giữa ngày, và có hôm dữ hơn hẳn. Khi đó khung giờ không hỏng, nó chỉ chưa đủ cho riêng mình nó. Giữ câu "Nghe rồi, tối nhé", cho nó đến, và nếu đang trên xe hay đang làm việc cần tỉnh táo thì dừng lại ở chỗ an toàn trước đã. Nếu bạn thích viết hơn là ngồi, cách viết ra giấy rồi hẹn giờ xử lý sau kể bằng chuyện nỗi lo, nhưng cùng một ý, có thể mượn dùng.

Lý do hay gặp thứ hai: tới giờ thì nỗi nhớ không tới, và bạn chỉ ngồi cho đủ mười lăm phút, thấy trống. Thế vẫn bình thường. Có người cần làm gì đó bằng tay mới thấy nỗi nhớ tới được: lau xe, gấp quần áo, nấu một nồi nhỏ. Thử đổi mười lăm phút ngồi thành mười lăm phút làm một việc tay chân chậm, không điện thoại. Hoặc nếu cả hai đều chưa hợp, bài về việc sống chung với nỗi đau mất mát có thể nói đúng điều bạn cần hơn. Và nếu nỗi đau của bạn cứ không chịu rời đi dù đã thử đủ cách, bài về nỗi đau không chịu rời đi nói về chính cảm giác đó.

Tối nay, tám giờ rưỡi, cái ghế nhựa vẫn ở ngoài hiên. Nhẹ nhàng thôi, không vội. Nó chờ được.

Khi nào nên tìm một người có chuyên môn

Bài này là một cách thử cho nỗi nhớ khi người thân mất. Nó không thay được điều trị, và mình không hứa nỗi nhớ sẽ nhẹ đi sau bảy ngày.

Nhưng có mấy dấu hiệu nên đưa cho một người có chuyên môn, đừng tự mang một mình:

• Nỗi nhớ hay nỗi đau ập tới nhiều lần mỗi ngày, kéo dài nhiều tuần, và không có lúc nào lùi xuống dù chỉ một chút
• Nó ập tới khi bạn đang lái xe hoặc làm việc cần tỉnh táo, nhiều lần đến mức bạn thấy không còn an toàn
• Ăn ngủ đảo lộn nhiều ngày liền, hoặc đi làm trở nên khó hơn hẳn trước
• Bạn nghĩ tới việc làm đau chính mình, dù chỉ là một ý nghĩ chạy qua

Ý cuối thì không chờ. Nói với một người bạn tin, ngay hôm nay. Trang Hỗ trợ khẩn cấp nói rõ những gì luôn đúng trong lúc như vậy.

Gặp một người có chuyên môn không có nghĩa là bạn yếu. Chỉ là nỗi nhớ này lớn, và bạn không cần ôm nó một mình.