Thư gửi mình đêm trước ngày đi làm ở chỗ mới

Gửi mình của mười giờ bốn mươi tối nay,

Mình biết bạn chưa ngủ. Cái áo sơ mi trắng đã ủi hai lần, treo ngoài cánh tủ, tay áo thẳng tắp, mà bạn vẫn đi qua nhìn nó thêm lần nữa. Chiếc túi vải để sẵn trên ghế, trong đó có cây bút, cuốn sổ nhỏ và cái thẻ xe. Quạt trần quay chầm chậm. Ngoài hẻm có tiếng xe máy của ai đó về muộn, rồi tiếng cổng sắt kéo.

Mình viết cho bạn vì mình biết đầu bạn đang làm gì. Nó đang diễn thử ngày mai. Cửa thang máy mở ra, một người lạ ngẩng lên hỏi "em là người mới hả?", và bạn thử trả lời ba cách. Rồi nó diễn tiếp tới ngày thứ ba, ngày thứ mười: mọi người đều biết nhiều hơn mình, chín năm làm kế toán hóa ra chỉ đúng với một cái ngăn kéo ở chỗ cũ.

Mình không bảo đó là chuyện nhỏ. Ngày đầu tiên ở một chỗ mới, ai cũng thấy mình hơi lạc. Với bạn thì cái lạc ấy còn đi cùng một nỗi sợ riêng: bạn đã chọn rời một nơi mà bạn biết rõ từng cái ngăn kéo.

Nên mình chỉ ngồi xuống cạnh bạn một lúc, ở mép giường, và kể lại chuyện đêm nay theo cách mình ước có ai kể với mình.

Hồi tối mẹ nhắn: "Mai đi làm nhớ ăn sáng nha con." Bạn thả một trái tim rồi cầm điện thoại thêm mười phút, không nhắn gì thêm. Mình biết vì sao. Bạn sợ gõ nhiều thì mẹ biết bạn lo. Nhưng mẹ vốn đã biết. Mẹ nhắn câu đó đúng vì mẹ biết.

Có một đoạn đối thoại bạn nghe đi nghe lại trong đầu suốt tối nay, mình chép ra đây để bạn nhìn nó:

— Lỡ mình không theo kịp thì sao?

— Hồi mới vào chỗ cũ bạn cũng hỏi đúng câu đó.

— Ừ. Rồi sao?

— Rồi ba tháng sau, bạn biết ngăn kéo nào kẹt, và biết sáng nào máy in hay hết mực.

Mình không bảo chỗ mới sẽ y như vậy. Mình chỉ nhắc rằng bạn từng sống qua một ngày đầu tiên rồi, và ngày đầu tiên đó đã qua.

Có mấy điều bạn chưa nói với ai, nên mình nói giùm. Bạn sợ bị so sánh với người ngồi ở vị trí này trước bạn. Bạn sợ đồng nghiệp mới nhìn thấy bạn chậm một nhịp ở phần mềm họ dùng. Và bạn hơi tiếc chỗ cũ, tiếc cái bàn gần cửa sổ, ly trà đá chị Lụa pha mỗi chiều, câu "em ơi" quen tai. Bạn chưa nói ra, vì nói ra nghe giống hối hận, mà bạn thì chưa hối hận gì cả.

Nhớ một chỗ cũ không có nghĩa là mình chọn sai. Hai chuyện đó cùng ở được trong một người.

Mình muốn xin lỗi bạn một việc. Mấy tuần qua mình hay nói với bạn bằng giọng không tử tế lắm: "chín năm rồi mà còn sợ", "người ta đi làm sáu tháng đã khác". Câu đó không giúp được gì, nó chỉ làm đêm nay dài thêm. Mình tha thứ cho bạn vì đã nghĩ vậy, và mình xin bạn tha thứ cho mình vì đã nói thế.

Mình cũng muốn cảm ơn. Cảm ơn bạn vì đã ký cái thư nhận việc ấy, ở một buổi chiều mà bạn hồi hộp tới mức đánh rơi cây bút. Cảm ơn chị Lụa và cả nhóm cũ, những người đã dạy bạn những điều mà bạn sẽ mang theo, kể cả khi bạn không nhớ nổi mình đã học nó từ lúc nào.

Mình không hứa ngày mai suôn sẻ. Mình không biết. Có thể có một lúc bạn quên tên ai đó, có thể có một câu hỏi bạn chưa trả lời được ngay. Mình chỉ hứa mấy việc nhỏ, loại mình giữ được.

Mình hứa ngày mai bạn sẽ ăn sáng, dù chỉ nửa ổ bánh mì. Mình hứa nếu quên tên ai đó thì bạn sẽ hỏi lại, một cách tử tế, như bạn vẫn từng làm với người mới ở chỗ cũ. Mình hứa nếu giữa buổi thấy nghẹn thì bạn được đi ra rửa tay bằng nước mát, hoặc xuống lấy một cốc nước. Và mình hứa tối mai, bạn không cần đánh giá cả ngày. Chỉ cần kể lại cho mình nghe một thứ nhỏ đã thấy.

Chúc bạn đêm nay nằm xuống được. Nếu chưa ngủ được thì cũng không sao, cứ nằm nghe quạt quay. Ngày mai bạn có mình đi cùng.

Mình, ba mươi bốn tuổi, ngồi ở mép giường lúc mười giờ bốn mươi tối.

Nếu bạn cũng đang ở một đêm trước như vậy, thử viết lá thư của riêng bạn, ngắn thôi cũng được. Mình thích cách nói chuyện với chính mình như một người bạn thân vì nó có một cái giọng không chấm điểm. Còn nếu bạn là người sẽ gặp một đồng nghiệp mới vào tuần này, có một thư gửi đồng nghiệp mới viết cho phía bên kia của cánh cửa thang máy.

Khi nào nên tìm một người có chuyên môn

Bài này là một lá thư gửi chính mình trước một thay đổi lớn. Nó không thay được điều trị, và mình không hứa viết thư xong là bạn sẽ hết lo.

Nhưng có mấy dấu hiệu nên đưa cho một người có chuyên môn, đừng tự mang một mình:

• Nỗi lo vẫn nặng như đêm đầu sau nhiều tuần, dù công việc mới đã đi vào nếp
• Bạn không ngủ hoặc không ăn được nhiều ngày liền, hoặc luôn thấy mình sắp không chịu nổi
• Tim đập nhanh, khó thở hoặc tức ngực xuất hiện lần đầu hay cứ lặp lại: nên đi khám để loại trừ nguyên nhân thể chất, đừng tự kết luận đó chỉ là lo
• Bạn nghĩ tới việc làm đau chính mình, dù chỉ là một ý nghĩ chạy qua

Ý cuối thì không chờ. Nói với một người bạn tin, ngay hôm nay. Trang Hỗ trợ khẩn cấp nói rõ những gì luôn đúng trong lúc như vậy.

Gặp một người có chuyên môn là một việc rất bình thường, giống như hỏi người đi trước khi bước vào một chỗ lạ. Bạn không cần đợi tới lúc kiệt sức mới hỏi.