Thư gửi người bạn học cũ, khi nhóm chat lớp vẫn còn tên cậu

Có những người mình mất mà không ai coi đó là "người nhà". Một người bạn học cũ, một đồng nghiệp, một người hàng xóm. Cái mất ấy không có ngày giỗ, không có chỗ trong chuyện trò của bữa cơm gia đình, và đôi khi người mang nó cũng không chắc mình có quyền buồn.

Lá thư dưới đây viết bởi một người ba mươi tuổi, bốn tháng sau khi bạn học cũ mất. Nó không cần gửi đi đâu. Bạn có thể đọc nó như một lá thư của riêng bạn, đổi tên, đổi chuyện.

Khoa ơi,

Tớ không biết mở đầu thế nào, nên cứ gọi tên cậu trước. Hôm qua Zalo nhắc sinh nhật cậu. Cái khung nhỏ hiện lên đầu màn hình, có tên cậu, có cái ảnh đại diện cậu cầm con cá vược ở hồ câu, cười nhe cả răng. Tớ nhìn nó cả buổi trưa, bấm tắt, rồi lát sau lại mở lên.

Nhóm chat lớp vẫn còn tên cậu. Không ai rời nhóm, không ai nhắc tới. Hôm trước thằng Tín gửi tấm hình mấy đứa đi nhậu, tên cậu vẫn nằm trong danh sách, như thể cậu chỉ chưa kịp bấm thích.

Tin nhắn cuối cùng cậu gửi tớ là một cái sticker con mèo giơ ngón cái. Tớ chưa trả lời, vì hôm đó tớ đang họp, tính tối nhắn lại. Tớ chưa xoá. Cuối tuần nào tớ cũng mở ra nhìn con mèo ấy một lúc. Tớ biết một cái sticker không phải lời cuối cùng cậu muốn nói. Tớ vẫn chưa chịu được việc nó là cái cuối.

Tớ chưa khóc nhiều như tớ tưởng. Hồi đám tang tớ đứng ngoài cùng, vì ngại mình không phải người nhà. Mấy tuần đầu tớ đi làm như bình thường, và không ai ở công ty biết tớ vừa mất một người bạn. Tớ không nói, vì không biết nói sao cho đúng. "Bạn học cũ của em mất", nghe như một chuyện chưa đủ lớn.

Có mấy điều tớ chưa nói với cậu. Hồi cấp ba tớ từng nghĩ cậu hơi ồn, hơi khoe. Giờ nhớ lại thì cái ồn đó là thứ làm cả lớp có chỗ để cười. Tớ cũng chưa nói là hôm tớ lên thành phố đi làm, cậu là người duy nhất chở tớ ra bến xe, mà tớ chỉ nói "cảm ơn" đúng một lần, qua loa, rồi kéo vali đi.

Tớ không trách cậu điều gì. Tớ cũng đang tập không trách mình vì cái sticker chưa trả lời. Tớ biết ơn mấy buổi cà phê đá vỉa hè trước cổng trường cũ, mười ngàn một ly, ngồi trên cái ghế nhựa thấp mà cậu cứ bắt tớ gác chân lên ghế đối diện. Mấy buổi đó chẳng có gì to tát, và bây giờ tớ mới biết chúng là gì.

Tớ hứa sẽ không rời nhóm chat. Tên cậu cứ ở đó. Tớ hứa lần tới có ai nhắc tên cậu giữa bữa nhậu, tớ sẽ không đổi chủ đề. Và tớ sẽ trả lời cái sticker ấy vào ngày tớ thấy mình sẵn sàng. Có thể chỉ một câu thôi: "Tớ nhận được rồi."

Còn lời chúc thì tớ không biết viết gì. Tớ không muốn viết cậu đang ở đâu hay đang thế nào, vì tớ không biết. Tớ chỉ chúc mình, và chúc mấy đứa trong nhóm, mỗi đứa tìm được cách nhớ cậu mà không sợ.

Bạn học của cậu, ngồi bàn thứ ba từ dưới lên.

Nếu bạn cũng mất một người mà mối quan hệ không có tên gọi rõ ràng, bạn vẫn có quyền buồn. Một cách là viết ký ức tri ân người đã khuất cho riêng mình. Một cách khác là mở bảy câu hỏi để viết cho nỗi đau chưa có tên, vì nhiều khi cái khó nhất là chưa biết gọi nỗi buồn của mình là gì.

Khi nào nên tìm một người có chuyên môn

Bài này là một lá thư viết cho một người bạn đã mất. Nó không thay được sự hỗ trợ của người có chuyên môn, và mình không hứa nó làm nỗi nhớ nhẹ đi.

Nhưng có mấy dấu hiệu nên đưa cho một người có chuyên môn, đừng tự mang một mình:

• Nhiều tuần liền bạn tự trách nặng nề, và những câu "giá như" cứ quay lại không dứt
• Nhiều tuần liền bạn không ngủ được hoặc không ăn nổi, dù đã cố
• Bạn giấu nỗi buồn khỏi mọi người và thấy mình càng lúc càng tách ra khỏi họ
• Bạn nghĩ tới việc làm đau chính mình, dù chỉ là một ý nghĩ chạy qua

Ý cuối thì không chờ. Nói với một người bạn tin, ngay hôm nay. Trang Hỗ trợ khẩn cấp nói rõ những gì luôn đúng trong lúc như vậy.

Mất một người bạn là một mất mát thật, và nhờ người có chuyên môn ngồi cùng bạn lúc đó là chuyện bình thường.