Thư gửi mình mười tám tuổi, tối đầu tiên ở ký túc xá khi cả phòng chưa ai nói với ai

Gửi mình mười tám tuổi,

đang ngồi ở mép giường tầng dưới, hai chân thõng xuống, cái ba lô vẫn chưa dám kéo khoá.

Mình biết bạn đang nghe gì. Tiếng quạt trần kêu cọt kẹt mỗi vòng quay. Tiếng dép lê ngoài hành lang. Mùi nước lau sàn nồng trộn với mùi chăn nệm mới còn nguyên nếp gấp. Tám cái giường, bảy người đã có mặt, và chưa ai nói với ai câu nào dài hơn "bạn ở tỉnh nào". Ba bạn mới đi chưa tới nửa tiếng. Ông bắt chiếc xe khách ở bến, quay lại vẫy tay một lần rồi thôi, nhưng mình nhớ ông còn nhìn qua cửa kính thêm cả chục giây nữa, khi xe đã chạy.

Mình viết cho bạn từ ba mươi hai tuổi. Không phải để dạy bạn điều gì. Chỉ là mình nhớ tối hôm đó rõ hơn bạn nghĩ, và mình nghĩ không ai nói với bạn những điều dưới đây.

Bạn đang sợ. Bạn không dám gọi đó là sợ, vì ở nhà ai cũng nói con gái tỉnh lẻ lên thành phố học là có tiền đồ, đáng mừng. Nên bạn đặt cái sợ xuống đáy ba lô, đè lên bằng cuốn từ điển, rồi ngồi thẳng lưng như đang chờ ai gọi tên. Mình hiểu. Mình cũng sẽ làm như vậy.

Chín giờ tối, bạn gọi về bằng cái điện thoại bàn phím. Ba nhấc máy ngay hồi chuông thứ hai, như đã cầm sẵn trong tay từ lâu.

— Ăn cơm chưa con?

— Rồi ba.

— Phòng thế nào, có ấm không?

— Dạ ổn lắm ba.

Thật ra bạn mới ăn nửa gói mì tôm nguội, phòng hơi lạnh, và bạn không ổn lắm. Bạn nói "ổn lắm" vì nghe tiếng ba thở nhẹ ở đầu dây bên kia, và bạn không muốn cái nhịp thở ấy nặng thêm. Mình không trách bạn. Mình chỉ muốn bạn biết là mình thấy được cái chỗ bạn đang giấu, và nó không phải chỗ xấu.

Có mấy điều mình nói trước, để bạn khỏi đợi sai chỗ.

Sáng mai bạn sẽ xuống canteen, đứng với khay xôi trên tay nhìn quanh. Một bạn ngồi ở bàn cuối ngẩng lên, hỏi: "Chỗ này có ai chưa?" Bạn đáp: "Chưa." Hai đứa ăn xôi trong im lặng, rồi mỗi người một lớp. Bạn đó sẽ không thành bạn thân của bạn. Mình nói trước để bạn đừng đợi một tình bạn bắt đầu từ bữa sáng ấy, vì nó không bắt đầu như vậy. Có những tháng bạn vẫn thấy mình một mình giữa tám cái giường, và cảm giác đó không có nghĩa là bạn làm sai chỗ nào. Nó lâu hơn bạn tưởng. Mình không biết nó sẽ nhẹ đi với bạn vào lúc nào, nên mình không hứa.

Rồi có một ngày bạn thấy mình đỡ khép nép hơn, không báo trước, và chuyện đó cũng không đến từ một lần bắt chuyện lớn. Có thể nó đến từ một cái ổ cắm điện cả phòng dùng chung, từ một lần ai đó xin bạn mượn cái kéo, từ việc bạn nhớ ra ai thích ngủ gần cửa sổ. Những thứ nhỏ đến mức khi nó xảy ra bạn không nhận ra. Mình chỉ nhận ra sau này, nhìn lại.

Tối nay có hai việc bạn đừng tự trách. Thứ nhất là việc bạn úp mặt vào cái gối còn mùi hồ vải và không khóc ra tiếng. Không ai trong phòng biết, và bạn vẫn kịp giữ được mặt mũi cho đến sáng. Cũng không sao nếu bạn khóc ra tiếng. Việc thứ hai là câu "ổn lắm" bạn vừa nói với ba. Bạn có thể nói thật hơn vào một tối khác, hoặc không bao giờ nói với ba mà nói với một người khác. Chuyện đó để sau.

Mình muốn cảm ơn bạn. Cảm ơn vì bạn đã ngồi lại ở mép giường chứ không xách ba lô ra bến xe sáng hôm sau, dù trong túi áo ba đã dúi cho bạn đúng số tiền vé về, gấp tư, nhét vào. Mình biết bạn đã nghĩ tới chuyện đó, tối nay, ít nhất một lần.

Mình cũng cảm ơn bạn vì đã đánh răng, thay đồ ngủ, cất ba lô lên giá, rồi nằm xuống, dù không ngủ được. Bước nào trong chuỗi nhỏ đó cũng cần sức, và bạn đã làm đủ.

Mình hứa với bạn một điều, vì mình là người duy nhất có thể hứa thay bạn. Lần nào mình lại ngồi ở một mép giường lạ khác, trong một căn phòng mới, một công ty mới, một thành phố mới, mình sẽ không ép mình nói "ổn lắm" khi chưa ổn. Mình sẽ cho phép mình ngồi đó, nghe tiếng quạt cọt kẹt, và chưa cần làm gì hết.

Còn bây giờ, mình chỉ mong bạn có được một giấc ngủ, dù ngắn. Nếu chưa ngủ được thì cứ nằm nghe quạt quay, thế cũng đủ cho đêm nay.

Mình của ba mươi hai tuổi

Lần đầu mình viết bài tập này, bước thứ ba mất lâu nhất, vì mình không nhớ ra mình đã nói gì. Mình chỉ nhớ giọng ba. Có người viết xong thấy nhẹ hơn một chút, có người thấy buồn hơn, cũng có người không thấy gì và vẫn đáng. Hôm nào chưa muốn viết cả thư thì chỉ cần làm bước hai, ba thứ nhỏ.

Nếu bạn muốn đọc thêm những lá thư gần chỗ này, có thư gửi người đang ngồi một mình trong căn phòng trọ và thư gửi đồng nghiệp mới vào làm tuần này.

Khi nào nên tìm một người có chuyên môn

Bài này là một lá thư viết cho chính mình ngày xưa, về buổi tối đầu tiên xa nhà. Nó không thay được điều trị, và mình không hứa nó làm hết cảm giác lẻ loi.

Nhưng có mấy dấu hiệu nên đưa cho một người có chuyên môn, đừng tự mang một mình:

• Cảm giác một mình kéo dài nhiều tuần, không có hôm nào nhẹ hơn.
• Bạn không muốn gặp bất kỳ ai, kể cả những người bạn vẫn tin.
• Giấc ngủ hoặc việc ăn uống đảo lộn rõ rệt, nhiều ngày liền.
• Bạn nghĩ tới việc làm đau chính mình, dù chỉ là một ý nghĩ chạy qua.

Ý cuối thì không chờ. Nói với một người bạn tin, ngay hôm nay. Trang Hỗ trợ khẩn cấp nói rõ những gì luôn đúng trong lúc như vậy.

Tìm một người có chuyên môn để nói chuyện không có nghĩa là chuyện của bạn đã quá nặng. Nó chỉ là thêm một chỗ nữa để bạn không phải nói "ổn lắm" khi chưa ổn.