Một ngày chủ nhật với cuốn album tem của ba, keo đã ố vàng

6:10

Chủ nhật. Nắng chưa lên tới hiên.

Cuốn album của ba nằm trong ngăn dưới cùng của tủ, bọc trong cái khăn bông cũ. Ba năm rồi tôi chưa mở. Không ai bắt tôi phải mở, và tôi cũng không biết sáng nay vì sao tay mình mở tủ. Có lẽ chỉ là vì sáng nay không có chuyện gì khác để làm.

Bìa vải, góc đã sờn thành màu xám. Mở ra, mùi giấy cũ trộn mùi hồ khô, thứ mùi mà đứa nào lớn lên trong một nhà có người sưu tầm cũng nhận ra ngay. Tôi đặt cuốn album lên bàn ăn, kéo ghế ngồi, chưa dám lật trang.

7:30

Trang đầu có mười hai con tem xếp ba hàng. Con hạc, con cầu đá, một chiếc xe điện chạy giữa phố mà bây giờ không ai còn nhớ tuyến. Bên dưới mỗi con tem, ba ghi bằng bút chì một dòng chữ nhỏ, nét chữ nghiêng sang phải như người đang vội. Tôi đọc từng dòng mà không dám sờ.

Rồi tôi sờ. Một con tem ở hàng ba dính vào trang giấy, hồ keo mặt sau đã ố vàng thành màu trà đặc, và khi tôi nhấc nó lên bằng cây nhíp, nó không rời ra mà kéo theo một lớp giấy mỏng từ trang album.

Góc trái con tem rách mất một mẩu bằng hạt gạo.

Tôi ngồi im. Cái nhíp còn kẹp trong tay.

Tôi nghĩ ngay: ba không bao giờ làm rách. Ba kẹp nhẹ, đặt vào trang bằng hai ngón như đặt một con chuồn chuồn. Nhưng nghĩ vậy một lúc thì tôi nhớ ra cái đã gây ra chuyện này không phải tay ba. Là mười mấy năm hơi ẩm của những mùa nồm, trong ngăn tủ đóng kín. Keo không chịu nổi thời gian. Giấy cũng vậy. Con tem không sai gì cả.

Tôi đặt nó lại, rách nguyên như vậy, trên một mảnh giấy bóng kính sạch bên cạnh.

9:15

Cháu Bin, tám tuổi, sang chơi và nhón chân nhìn qua vai tôi.

– Ông ơi, mấy con tem này gửi thư được không?

– Ông không biết.

– Sao ông không biết?

– Vì ông chưa bao giờ thử. Hồi đó ba ông giữ chúng, ông chưa hỏi.

Nó nghĩ một lúc, ngón tay chỉ vào con xe điện:

– Vậy con tem này đi tới chỗ nào mà ông cũng không biết?

Tôi cười, rồi thôi cười. Nó hỏi đúng. Mệnh giá in trên tem ghi bằng một đơn vị tiền mà bây giờ không ai dùng nữa. Những con tem này được làm ra để dán lên một việc phải đi, và ba đã giữ chúng lại, một đời, không cho đi đâu.

11:40

Cơm trưa. Tôi ăn đứng ở bếp, mắt vẫn đảo về phía bàn ăn nơi cuốn album mở sẵn.

Tôi thấy mình bắt đầu tính. Bộ này thiếu hai con. Bộ kia thiếu một. Trang năm còn trống một ô, và bên dưới ô trống đó ba có ghi: "chờ". Chờ gì, tôi không biết. Tôi đứng đó nhai cơm và đếm những chỗ thiếu, đầu chạy sang chuyện đặt mua, chuyện hỏi người trong hội, chuyện làm sao cho đủ bộ, trong khi cái đang nằm ngay trước mặt tôi thì tôi chưa nhìn.

Tôi để đũa xuống.

Lúc mất chánh niệm là lúc người ta tưởng mình đang làm việc có ích. Tôi ngồi lại bàn, và lần này không nhìn chỗ thiếu.

13:20

Ngủ trưa không được. Tôi ra mở cửa sổ cho thoáng, kéo rèm che bớt nắng, vì ba từng dặn album không được để dưới nắng. Rồi lật tiếp.

Trang bảy có một con tem nhỏ hơn mọi con khác, lệch hẳn ra khỏi hàng, như đứa trẻ đứng sai chỗ trong ảnh lớp. Bên dưới, ba ghi: "đổi được ở quán nước, một sáng thứ Tư." Hết. Không tên người đổi, không tên quán.

Tôi ngồi nghĩ ra những khả năng. Quán nào? Ai đưa? Ba đã nói gì lúc đó? Càng nghĩ càng ra thêm chi tiết, và tôi nhận ra phần lớn là tôi bịa. Một sáng thứ Tư không ai kể cho tôi nghe, và sẽ không ai kể.

– Ba ơi, quán nào vậy? – tôi nói thành tiếng, trong căn nhà không còn ai khác.

Căn nhà đáp lại bằng tiếng tủ lạnh khởi động. Tôi bật cười một mình.

15:00

Ánh sáng qua cửa sổ đã ngả nghiêng. Tôi lấy cái kính lúp nhỏ ba để trong hộp bút, đặt tờ giấy bóng kính lên bàn, và nhìn con tem rách.

Qua kính, hàng răng cưa quanh tem hiện ra như những cái răng lược nhỏ xíu. Tôi chưa bao giờ nhìn chúng. Tôi đếm được mười một cái mỗi cạnh, và cái thứ bảy ở cạnh trên bị gãy một nửa. Màu xanh của con hạc không phải một màu: nó gồm từng chấm li ti, xanh đậm chồng lên xanh nhạt, nằm sát nhau như hạt cát. Ai khắc ra nó, một người hay một cái máy, tôi không biết.

Tôi nhìn một lúc lâu. Con tem rách vẫn đẹp, ở một kiểu khác.

17:50

Chị Hạnh, hàng xóm, ghé qua mượn cái kéo và thấy cuốn album.

– Chú mở nó ra rồi hả?

– Ừ. Ba năm mới mở.

– Có sao không chú?

Tôi chưa trả lời kịp.

– Hồi nhà em, mẹ em đi, em để cái hộp kim chỉ của bà bốn năm không dám đụng. Sau mới biết hộp đó không ai bắt mình mở. Mở hay không cũng được. Mà buồn mà kéo dài quá thì chú nói chuyện với người biết nghe, bác sĩ gia đình, hay ai đó, đừng ôm một mình.

Chị nói giọng bình thường, như nói chuyện cái kéo. Tôi thấy mình gật.

Có bài tôi từng đọc, nói về những cái tên người cũ ở trang đầu sách và những món đồ mình giữ hộ. Tôi chưa biết cuốn album này mình giữ hộ hay giữ cho mình. Có thể cả hai.

19:30

Tối. Tôi đóng album lại, không cất ngay, để nó nằm trên bàn thêm một chút.

Cả ngày hôm nay tôi không làm gì nhiều. Bóc một con tem, làm rách nó. Nhìn qua kính. Trả lời một câu hỏi của đứa nhỏ mà tôi không trả lời được. Nhưng có một chuyện tôi nhận ra khi ngồi lại: những con tem này nằm yên suốt đời, mà chúng không đứng yên. Keo ố vàng. Giấy ngả màu. Mực xanh của con hạc nhạt đi một chút mỗi mùa nồm, chậm tới mức không ai thấy trong một năm, và chỉ thấy khi mở ra sau ba năm.

Ba cũng vậy. Ảnh ba trên tủ, cái nhìn trong ảnh không đổi, mà trong trí nhớ tôi tiếng ba đã khác đi, nhỏ hơn, xa hơn. Giống như mái tóc hoa râm của cha mẹ mà một ngày mình mới giật mình thấy.

Tôi không rút ra được điều gì to tát. Tôi chỉ biết hôm nay tôi đã nhìn.

Trước khi ngủ

Cuốn album vẫn nằm trên bàn, mở ở trang một. Tôi để ngỏ.

Mai tôi sẽ xem tới trang hai, hoặc không.