Số điện thoại bàn nhà cũ, mình vẫn thuộc dù chẳng còn ai nhấc máy

— Số điện thoại tích điểm của chị ạ?

Cô nhân viên quầy thuốc hỏi mà mắt vẫn dán vào màn hình. Mình đứng đó, hai tay ôm túi thuốc hạ sốt mua cho con, mùi cồn sát trùng thoang thoảng, máy lạnh rè rè trên đầu. Rồi miệng mình đọc ra một dãy số, trôi chảy, không vấp một chữ. Cô gõ xong mới ngẩng lên.

— Chị ơi, số này thiếu số đầu.

Mình nhìn xuống bàn phím cô vừa gõ. Dãy số ấy không phải số của mình. Nó là số điện thoại bàn của căn nhà mình ở tới năm mười chín tuổi, trong con hẻm sáng nào cũng có tiếng xe bánh mì đi ngang. Nhà bán từ lâu. Cái máy bàn màu kem, sợi dây xoắn như lò xo, giờ chắc nằm đâu đó trong một đống phế liệu.

Mình làm nghề giao hàng. Ngày nào cũng đọc hàng chục dãy số của người lạ trên màn hình điện thoại, đọc xong là quên. Vậy mà dãy số mình nhớ rõ nhất lại là một dãy không còn ai dùng.

Nếu bạn cũng đang giữ một thứ như vậy, một dãy số, một mật khẩu đã đổi, tên một con đường giờ người ta gọi khác, một lối đi tắt trong căn nhà không còn nữa, thì bài này viết cho bạn. Mình không có câu trả lời gọn. Mình chỉ có hai việc nhỏ đã làm sau buổi chiều đó, và một việc đã làm sai.

Chuyện này không phải chuyện khoe trí nhớ tốt. Cũng không phải lời rủ "buông cho nhẹ", vì chẳng có gì ở đây cần buông ngay hôm nay. Và nó càng không phải câu "mọi thứ rồi cũng đổi, đừng bám víu", một câu nghe đúng nhưng chưa nói được gì với người vừa đọc ra một dãy số không còn đường tới. Vô thường ở đây nhỏ cỡ này thôi: một dãy số từng có nơi để đi, nay thì không. Những hiểu lầm lớn hơn về chữ ấy thì đã có bốn điều hay bị hiểu sai về vô thường, mình không nhắc lại.

Vì sao một dãy số ở lại lâu hơn cái máy điện thoại

Ngồi trên xe, trước quầy thuốc

Mình ra ngoài, ngồi lên xe máy, mũ bảo hiểm gác trên đùi. Năm giờ chiều, nắng còn gắt, hơi nóng bốc lên từ mặt đường, tiếng còi xe chồng lên nhau ngoài ngã tư. Mình thử đọc lại dãy số trong đầu. Nó vẫn nguyên, không thiếu không thừa. Còn mật khẩu ứng dụng mình mới đổi tuần trước thì đã quên, phải bấm "quên mật khẩu" ba lần mới vào được.

Mình ngồi cười một mình. Gần hai mươi năm rồi, dãy số kia chưa từng cần mình ôn lại. Còn thứ mình dùng mỗi ngày thì cứ tuột khỏi tay. Cái cảm giác lạ ấy mình từng gặp khi lướt ảnh cũ trong điện thoại, nhưng lần này nó nằm trong miệng chứ không nằm trên màn hình.

Dãy số không chỉ là số

Cách giải thích dễ nhất là nhớ lâu vì đọc nhiều. Hồi nhỏ mình đọc số này cho thầy cô, cho bạn bè, cho cả cô bán tạp hoá đầu hẻm khi cần gọi nhà. Đúng, nhưng chỉ đúng một nửa. Mật khẩu kia mình cũng nhập mỗi ngày mà vẫn quên.

Mình nghĩ, và chỉ là mình nghĩ, rằng dãy số ấy chưa bao giờ là một dãy số. Mỗi lần bấm xong, có một điều chắc chắn xảy ra: chuông reo, rồi có người nhấc lên. Giọng mẹ, giọng anh, hoặc cô hàng xóm chạy sang báo là mình ra trễ. Dãy số là tên của một chỗ luôn có người trả lời. Thứ mình đang giữ không phải mười mấy con số, mà là cảm giác bấm vào mà không bao giờ hụt.

Vì vậy câu "chỉ là mấy con số thôi" chẳng giúp được gì. Nó đúng, và nó không trúng. Nó giống như bảo ai đó rằng cánh cửa chỉ là mấy tấm gỗ ghép lại.

Việc đầu tiên mình làm không phải là xoá, cũng không phải là học thuộc thêm cho chắc. Mình viết nó ra.

Cách biết mình làm đúng không phải là thấy nhẹ. Làm đúng là khi viết xong, bạn không còn phải giữ nó bằng cách lẩm nhẩm trong miệng nữa, vì nó đã có thêm một chỗ nằm ngoài người mình. Lần đầu, mình thấy hơi ngượng, như đang viết thư cho người không nhận. Có người kể thấy buồn nhẹ, có người chẳng thấy gì, cũng có người viết xong thấy nó nhỏ lại một chút. Mình thuộc nhóm đầu. Sau một tuần, có người thôi lẩm nhẩm nó lúc xếp hàng; cũng có người vẫn lẩm nhẩm y như cũ, và vậy cũng không sao. Ngày bận quá thì chỉ viết đúng một dòng, không đọc thành tiếng, không cần gấp.

Tối hôm đó mình làm sai một việc

Sau khi con ngủ, mình làm đúng điều không nên làm: bấm số ấy, gọi thử. Ngón tay biết đường, bấm một mạch không cần nhìn. Một giọng thu sẵn nói số máy mình vừa gọi hiện không liên lạc được. Mình đứng giữa bếp với cái điện thoại ấm lên trong tay, bát chưa rửa, quạt máy quay đều.

Vì sao mình bấm? Vì muốn biết nó còn sống không. Nghe hợp lý, và đó là chỗ hấp dẫn: một câu hỏi có đáp án rõ ràng. Nhưng thứ mình tìm không nằm ở đầu dây bên kia. Kết cục nào cũng tệ như nhau: hoặc chẳng ai nghe, hoặc một người lạ nhấc máy và mình phải giải thích vì sao gọi lúc chín giờ tối. Nếu tay cứ muốn bấm, hãy để dành cái muốn ấy cho dòng "ai từng ở đầu bên kia" trên tờ giấy. Viết ra được người đó thì đỡ phải gọi.

Mình suýt gạt nó đi cho gọn

Thôi, quên đi cho gọn. Mấy con số đó có làm ra tiền đâu.

Nhưng nó đâu có làm phiền ai.

Có chứ. Nó làm phiền mình ngay giữa quầy thuốc.

Cuộc cãi nhau trong đầu ấy kéo dài đúng một buổi tối. Sáng hôm sau, con gái chín tuổi của mình đặt cuốn sổ liên lạc lên bàn ăn, chống cằm, bút chì kẹp giữa hai ngón tay.

Con hỏi một câu mình không trả lời được

— Mẹ ơi, cô bảo ghi số mẹ vô đây. Số mẹ là số mấy?

Mình đọc từng cặp một cho con chép. Con ghi xong thì ngẩng lên.

— Hôm qua con nghe mẹ lẩm bẩm một số khác. Gọi số đó được không mẹ?

— Không. Nhà đó có người khác ở rồi.

— Vậy sao mẹ vẫn nhớ?

Mình mở miệng mà không có câu nào sẵn. Mãi mới nói được: "Vì mẹ chưa tìm được chỗ để cất."

Mình từng nghĩ giữ một thứ vô dụng là tốn chỗ, như cái tủ chất đầy đồ cũ, nên phải dọn cho bớt nặng. Nghĩ vậy cũng tự nhiên thôi. Nhưng câu trả lời bật ra với con khiến mình thấy khác. Nó không chiếm chỗ. Nó chưa có chỗ của riêng nó, nên cứ lòi ra ở mọi nơi có người hỏi số điện thoại: quầy thuốc, quầy tính tiền, ô điền thông tin ở bệnh viện. Thứ gì có chỗ thì ngồi yên. Và quên là việc mình không điều khiển được, còn cất thì làm được bằng đôi tay.

Con bé đưa bàn tay nhỏ ra, lật tới trang cuối cuốn sổ liên lạc, nắn nót chép dòng số mẹ vừa đọc rồi gạch chân. "Cất ở đây nè mẹ." Mình không nói gì. Chuyện xoá hay giữ lại một thứ cũ thì có bài riêng, và cả hai cách đều đúng. Mình chỉ biết hôm đó mình thấy mắt cay, nhưng là cay kiểu đã có người đỡ giùm một thứ nặng.

Một chỗ cho nó, mỗi tuần một lần

Mình chọn một việc rất nhỏ để làm đều, miễn không thành nhiệm vụ:

1. Chọn một ngày cố định trong tuần. Mình chọn Chủ nhật, lúc đang pha ly cà phê sữa đá.
2. Mở tờ giấy ra, chỉ đọc dòng "ai từng ở đầu bên kia", không đọc thành tiếng.
3. Gấp lại, đặt về đúng chỗ cũ. Hai phút, vừa đủ lúc đá trong ly chưa tan hết.

Làm đúng nghĩa là đặt tờ giấy về chỗ cũ mà không đòi nó cho mình thêm điều gì. Lần đầu, mình thấy nó vô vị đến lạ, như đọc lại một tờ hoá đơn. Có người thấy tới lần thứ hai, thứ ba thì nó mới bắt đầu mềm đi; cũng có người không thấy thay đổi gì mà vẫn giữ. Sau chừng một tháng, mình vẫn đọc nhầm số ở một quầy tính tiền khác. Nhưng lần này mình nhận ra ngay, khựng một nhịp, tự bật cười rồi đọc lại số của mình. Tuần nào bận thì bỏ cả tuần, tuần sau mở lại, tờ giấy không điểm danh ai.

Có một cái bẫy dễ gặp ở đây: chấm điểm. Đọc mà không buồn thì thấy mình khá lên, đọc mà buồn thì thấy mình thụt lùi. Nó hấp dẫn vì cho mình cảm giác đang theo dõi một tiến trình, giống như đo cân nặng mỗi sáng. Nhưng buồn hay không là chuyện của hôm đó, như thời tiết, không phải điểm số. Chỉ cần đọc, gấp lại, rồi đi tiếp việc của mình.

Nếu viết ra rồi mà thấy chẳng khác gì, hoặc nặng hơn

Chuyện này xảy ra thường, nên nói thẳng.

Lý do thứ nhất: viết ra làm nó rõ hơn chứ không nhẹ hơn, nhất là khi mình viết cả câu giải thích. Cách đi tiếp là rút lại, chỉ viết đúng dãy số, không kèm dòng nào, hoặc đổi chất liệu. Nhắn cho một người cùng sống trong căn nhà ấy, anh chị em hay người hàng xóm cũ: "Hồi đó nhà mình số mấy nhỉ?" Nếu họ cũng nhớ thì dãy số có thêm một chỗ cất, và mình bớt phải giữ một mình.

Lý do thứ hai: thứ bạn đang giữ có thể không phải dãy số, mà là một người hay một quãng đời, và tờ giấy quá nhỏ cho nó. Khi đó đừng cố nhồi mọi thứ vào tờ giấy. Lấy một tờ lớn hơn và viết ba dòng về chính căn nhà: màu cánh cửa, mùi bếp lúc sáu giờ chiều, tiếng ai gọi ăn cơm. Chỉ ba dòng, rồi dừng.

Và nếu cả hai cách vẫn không hợp thì cũng không sao. Có người không hợp với việc viết, làm bằng tay một việc khác dễ vào hơn: nấu lại một món của căn nhà đó, hoặc đi bộ ngang con hẻm cũ nếu nó còn. Cùng một ý, khác chỗ đặt.

Còn nếu nỗi buồn hay cảm giác trống rỗng đi cùng thứ này kéo dài nhiều tuần, đến mức khó ăn, khó ngủ, khó làm việc, thì đó là lúc nên nói chuyện với một người có chuyên môn, như bác sĩ hoặc nhà tham vấn tâm lý. Không phải vì bạn có gì sai, mà vì có những thứ không cần mang một mình.

Hôm kia mình ghé lại quầy thuốc.

— Số điện thoại tích điểm của chị ạ?

Mình đọc số của mình. Đúng, đủ, không thiếu số đầu. Tờ giấy gấp tư vẫn nằm trong cuốn sổ trên bàn bếp, cạnh hũ tăm.

Dãy số kia vẫn ở trong miệng mình như trước. Chỉ khác là bây giờ nó có chỗ để nằm.